Anadolu AÖF Türk Siyasal Hayatı Çıkmış Sorular
Anadolu Üniversitesi AÖF Türk Siyasal Hayatı dersinin vize, final ve bütünleme sınavlarına hazırlanmak için 25 soruluk havuz: çıkmış sınav sorularını cevaplarıyla çöz, yanlış yaptıklarını tekrar et, yolda sesli dinle.
Türk Siyasal Hayatı konu özeti
Türk siyasal hayatı dersi, Osmanlı'nın son dönemindeki reform ve fikir akımlarından Cumhuriyet'in kuruluşuna, tek parti ve çok partili hayata, askerî müdahalelere ve 1980 sonrası ekonomik ve siyasal dönüşüme uzanan süreci ele alır.
Osmanlı'da devlet düzeni ve yenileşme
- Klasik dönemde ilmiye sınıfı (şeyhülislam, kadı, müderris) ulema kökenlidir ve eğitim, hukuk, fetva gibi kurumlarda doğrudan görev almıştır.
- II. Mahmut 1826'da Yeniçeri Ocağı'nı kaldırmış (Vaka-i Hayriye), yerine Asakir-i Mansure-i Muhammediye'yi kurmuştur.
- Kırım Savaşı sonrası Paris Konferansı öncesinde, Avrupa baskısıyla Islahat Fermanı ilan edilmiştir.
- Fermanın başlıca amacı Müslüman ve gayrimüslim tebaa arasında eşitlik kurmak ve dış müdahaleyi önlemekti.
Fikir akımları ve İttihat ve Terakki
- Fransız İhtilali sonrası yayılan milliyetçilik, çok uluslu imparatorlukları parçaladı ve hükümdar-tebaa ilişkisinin yerine ulusuna bağlı yurttaş anlayışını getirdi.
- Yusuf Akçura, 'Üç Tarz-ı Siyaset' (1904) adlı eserinde Osmanlıcılık, İslamcılık ve Türkçülüğü karşılaştırıp Türkçülüğü savundu.
- Balkan Savaşı'nda Edirne'nin kaybı üzerine 1913'te İttihat ve Terakki yöneticileri Bâb-ı Âli'yi basıp Kamil Paşa hükümetini düşürdü.
Milli Mücadele ve Cumhuriyet'in kuruluşu
- Bölgesel Müdafaa-i Hukuk cemiyetleri Sivas Kongresi'nde tek çatı altında birleştirildi.
- Sivas'ta Temsil Heyeti yürütme yetkisini kullanarak Ali Fuat Paşa'yı Batı Anadolu Kuva-yı Milliye komutanlığına getirdi.
- Lozan'a giden Türk heyetine, Mudanya'daki diplomatik başarısı nedeniyle İsmet Paşa başkanlık etti.
Tek parti dönemi ve laikleşme
- 1924 Anayasası'ndaki 'devletin dini İslam'dır' hükmü 1928 değişikliğiyle metinden çıkarıldı.
- Yenilik yasaları sırası: Tevhid-i Tedrisat 1924, Medeni Kanun, Ceza ve Borçlar Kanunları 1926, Ölçüler Kanunu 1933'te yürürlüğe girdi.
- 1929 buhranının etkilerini azaltmak ve muhalefet doğurmak için Ali Fethi Okyar, Atatürk'ün desteğiyle 1930'da Serbest Cumhuriyet Fırkası'nı kurdu.
- 1930'larda parti-devlet bütünleşmesi sürecinde bağımsız sivil kuruluşlar kapatıldı ya da CHP'ye bağlandı; Mason locaları 10 Ekim 1935'te faaliyetini sonlandırdı.
Savaş sonrası dış politika ve çok partili dönem
- SSCB'nin Boğazlar'da üs ve Doğu Anadolu'da toprak talebi, Türkiye'yi güvenlik kaygısıyla Batı Bloku'na (ABD, NATO, Marshall Planı) yöneltti.
- 1955'te kurulan Bağdat Paktı'nın (CENTO) üyeleri Türkiye, İran, Irak, Pakistan ve Birleşik Krallık'tır; Yugoslavya üye değildir.
- Millet Partisi, DP döneminde laikliğe aykırı davrandığı gerekçesiyle 1954'te kapatıldı.
Askerî müdahaleler ve 1961 düzeni
- 27 Mayıs 1960 darbesinden sonra yönetime 38 subaydan oluşan Milli Birlik Komitesi el koydu; sonradan 14 üyesi tasfiye edildi.
- 1961 Anayasası ile ilk kez Anayasa Mahkemesi kuruldu; amaç iktidarı anayasal sınırlar içinde tutmaktı.
- 12 Mart 1971 muhtırasıyla Demirel hükümeti istifa etti; ardından partiler üstü (teknokrat) hükümetler dönemi başladı.
1970'ler ve 1980 sonrası
- 1974 Kıbrıs Barış Harekâtı, Ecevit (CHP) başbakanlığı ve Erbakan (MSP) başbakan yardımcılığındaki koalisyon döneminde yapıldı.
- 1970'lerdeki küresel kriz ve stagflasyon Keynesyen politikaları itibarsızlaştırdı; Milton Friedman öncülüğündeki monetarizm yükseldi.
- 12 Eylül sonrası ilk seçim olan 1983'ü ANAP tek başına kazandı; Turgut Özal hükümeti kurup başbakan oldu.
- 1980'lerde ikinci dalga feminizm tartışıldı; Yazko Somut dergisi ve Şirin Tekeli gibi isimler hareketi güçlendirdi.
Önemli kavramlar
- Stagflasyon
- İşsizlik ve enflasyonun aynı anda artması; 1970'lerde Keynesyen politikaların itibar kaybetmesine yol açtı.
- Monetarizm (Neoliberalizm)
- Piyasanın serbest bırakılmasını savunan, Milton Friedman'ın öncülük ettiği iktisat yaklaşımı.
- Keynesyen politika
- Devletin ekonomiye müdahalesine dayanan, 1970'lerin sonunda terk edilen iktisat anlayışı.
- Vaka-i Hayriye
- 1826'da II. Mahmut döneminde Yeniçeri Ocağı'nın kaldırılması olayı.
- Islahat Fermanı
- Müslüman ve gayrimüslim tebaa arasında eşitliği hedefleyen, Paris Konferansı öncesi ilan edilen belge.
- Üç Tarz-ı Siyaset
- Yusuf Akçura'nın Osmanlıcılık, İslamcılık ve Türkçülüğü karşılaştırdığı 1904 tarihli eseri.
- Bâb-ı Âli Baskını
- 1913'te Enver Paşa önderliğinde İttihat ve Terakki'nin hükümeti düşürüp yönetimi ele geçirmesi.
- Milli Birlik Komitesi
- 27 Mayıs 1960 sonrası yasama ve yürütme yetkisini toplayan askerî kurul.
- Anayasa Mahkemesi
- Yasaların Anayasa'ya uygunluğunu denetleyen, Türkiye'de 1961 Anayasası ile kurulan yargı organı.
- CENTO (Bağdat Paktı)
- 1955'te kurulup 1979'da dağılan savunma örgütü.
- Serbest Cumhuriyet Fırkası
- Ali Fethi Okyar'ın 1930'da kurduğu, çok partili hayata geçiş denemesi olan parti.
- Muhtıra
- 12 Mart 1971'de komuta kademesinin verdiği ve hükümetin istifasına yol açan uyarı metni.
Sınav ipuçları
- Kongreleri karıştırmamak gerekir: cemiyetlerin birleştirilmesi ve Temsil Heyeti'nin yürütme yetkisi Sivas'a aittir.
- Müdahale tarihleri ayrı tutulmalı: 27 Mayıs 1960 darbe ve MBK, 12 Mart 1971 muhtıra ve Demirel'in istifası, 12 Eylül sonrası 1983 seçimi.
- Yenilik yasalarında en geç tarihli olan Ölçüler Kanunu'dur (1933); Tevhid-i Tedrisat 1924, diğer kanunlar 1926'dır.
- 'Yanlıştır' soruları: Osmanlı'da ulema devlet görevlerinde yer almıştır; ulemanın dışlandığı ifadesi yanlıştır.
- Kuruluş ve kurucu eşleşmeleri sık sorulur: Serbest Cumhuriyet Fırkası-Fethi Okyar, Üç Tarz-ı Siyaset-Akçura, ANAP-Özal.
Hangi sınavların soruları var?
Türk Siyasal Hayatı örnek sorular
Aşağıdaki sorular dersin konularından derlenmiştir; cevabı görmek için "Cevabı gör"e dokunun. Tüm soruları uygulamada çözebilirsiniz.
1. 1970'lerin sonlarına gelindiğinde Türkiye ekonomisi derin bir krizin eşiğine ulaşmıştır. Bu bunalım yalnız Türkiye'ye özgü olmayıp kapitalist ekonomilerin ortak sorunuydu ve Keynesyen iktisat politikalarının terk edilmesini gündeme getirdi. Keynesyen düşünce ve ona dayalı politikaların yerini ….. tarafından savunulan görüşler aldı. Yukarıdaki paragrafta boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?
- Sadun Aren
- Zohrap Efendi
- Osman Okyar
- Jan Tinbergen
- Milton Friedman
Cevabı gör
Doğru cevap: E) Milton Friedman
1970'lerdeki küresel stagflasyon (işsizlik ve enflasyonun birlikte artması) devletçi Keynesyen politikaların itibarını yitirmesine yol açtı. Yerine, piyasanın serbest bırakılmasını savunan ve Milton Friedman'ın öncülük ettiği Monetarizm (Neoliberalizm) yükseldi.
2. Genelkurmay Başkanı ve kuvvet komutanlarının verdiği bir muhtıra sonucunda Süleyman Demirel hükümeti istifa etmek zorunda kalmıştır. Bu müdahale aşağıdaki tarihlerden hangisinde yaşanmıştır?
- 27 Mayıs 1960
- 12 Mart 1971
- 12 Eylül 1980
- 28 Şubat 1997
- 27 Nisan 2007
Cevabı gör
Doğru cevap: B) 12 Mart 1971
12 Mart 1971'de komuta kademesinin muhtırası üzerine Adalet Partisi lideri Demirel istifa etti. Ardından parlamento dışından kurulan partiler üstü (teknokrat) hükümetler dönemi başladı.
3. 1961 Anayasası'nın yürürlüğe girmesiyle Türk siyasal sisteminde aşağıdaki değişikliklerden hangisi gerçekleşmiştir?
- Cumhurbaşkanı doğrudan halkın oyuyla seçilmeye başlanmıştır.
- Devlet Güvenlik Mahkemeleri ortadan kaldırılmıştır.
- Yürütme organının yetkileri genişletilmiştir.
- Askerî yönetim kalıcı bir yapıya kavuşturulmuştur.
- Anayasa Mahkemesi kurulmuştur.
Cevabı gör
Doğru cevap: E) Anayasa Mahkemesi kurulmuştur.
Yasaların Anayasa'ya uygunluğunu denetlemek ve iktidarın gücünü anayasal sınırlar içinde tutmak için Anayasa Mahkemesi Türkiye'de ilk kez 1961 Anayasası ile oluşturulmuştur.
4. Türkiye'nin İkinci Dünya Savaşı'ndan sonra ekonomi politikalarında Batı'ya yönelmesini en çok hangi etken özendirmiştir?
- Yerli sermayenin yetersiz kalması
- Osmanlı borçlarının artması
- 1930'ların devletçi politikalarının başarısızlığa uğraması
- Sovyetler Birliği'nden duyulan tehdit algısı
- Savaş sırasında en büyük ekonomik ortağın Almanya olması
Cevabı gör
Doğru cevap: D) Sovyetler Birliği'nden duyulan tehdit algısı
Savaşın hemen ardından SSCB'nin Boğazlar'da üs ve Doğu Anadolu'da toprak talep etmesi, Türkiye'yi güvenlik kaygısıyla Batı Bloku'na (ABD, NATO, Marshall Planı) yöneltmiştir.
5. 19. yüzyılda ortaya çıkıp imparatorluk geleneğindeki Hükümdar/Tebaa ikili ilişkisini sarsan ideoloji aşağıdakilerden hangisidir?
- Devrimcilik
- Liberalizm
- Milliyetçilik
- Turancılık
- Muhafazakarlık
Cevabı gör
Doğru cevap: C) Milliyetçilik
1789 Fransız İhtilali ile doğan ve 19. yüzyılda dünyaya yayılan milliyetçilik (ulus-devlet) düşüncesi çok uluslu imparatorlukları parçalamıştır. Hükümdarın tebaası olmanın yerine, ulusuna bağlı yurttaş olma anlayışını getirmiştir.
6. 1955'te kurulan ve 1979'da dağılan savunma örgütü CENTO'nun (Bağdat Paktı) üyeleri arasında aşağıdakilerden hangisi bulunmamıştır?
- Yugoslavya
- Türkiye
- Pakistan
- İran
- Irak
Cevabı gör
Doğru cevap: A) Yugoslavya
Bağdat Paktı olarak kurulan CENTO'nun üyeleri Türkiye, İran, Irak, Pakistan ve Birleşik Krallık'tır. Yugoslavya Bağlantısızlar Hareketi'nin öncülerindendir ve pakta katılmamıştır.
7. Klasik dönem Osmanlı devlet düzeninde din ile devlet arasındaki ilişkiye dair aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
- Devletin yararı, dinin yararından önce gelirdi.
- Ulemanın devlet mekanizmasında görev almasına izin verilmemiştir.
- Din adamlarının devlet işleri üzerinde sınırlı da olsa söz hakkı vardı.
- Dinî hükümlerin yanı sıra, geleneğe dayanan ve seküler nitelik taşıyan bir örfî hukuk da uygulanırdı.
- Tehlikeli sayılan heterodoks gruplar imparatorluğun uzak bölgelerine sürülürdü.
Cevabı gör
Doğru cevap: B) Ulemanın devlet mekanizmasında görev almasına izin verilmemiştir.
Osmanlı'da ilmiye sınıfını oluşturan şeyhülislam, kadı ve müderrisler ulema kökenlidir. Eğitim, hukuk ve fetva gibi önemli devlet kurumlarında doğrudan görev almışlardır.
8. Lozan Konferansı'na katılan Türk heyetine aşağıdaki kişilerden hangisi başkanlık etmiştir?
- Tevfik Paşa
- Bekir Sami Bey
- Hüseyin Avni
- İsmet Paşa
- Vasıf Bey
Cevabı gör
Doğru cevap: D) İsmet Paşa
Mudanya Ateşkes Antlaşması'ndaki diplomatik başarısı nedeniyle, Lozan'a giden Türk heyetinin başkanlığına Dışişleri Bakanı olarak İsmet (İnönü) Paşa getirilmiştir.
9. "Üç Tarz-ı Siyaset" adlı eserin yazarı olan ve ırk ile kültür temelli bir Türk birliği düşüncesini savunan Türkçü düşünür aşağıdakilerden hangisidir?
- Yusuf Akçura
- Ahmet Vefik Paşa
- Şemseddin Sami
- Ziya Gökalp
- Ömer Seyfettin
Cevabı gör
Doğru cevap: A) Yusuf Akçura
Osmanlıcılık, İslamcılık ve Türkçülük (Pantürkizm) politikalarının yararlarını ve sakıncalarını karşılaştırıp Türkçülüğü savunduğu manifestosu "Üç Tarz-ı Siyaset" (1904) ile tanınan yazar Yusuf Akçura'dır.
10. 1924 Anayasası'ndaki "Devletin dini İslam'dır" hükmü, laikleşme sürecinin bir adımı olarak hangi yıl yapılan anayasa değişikliğiyle metinden kaldırılmıştır?
- 1924
- 1928
- 1937
- 1961
- 1982
Cevabı gör
Doğru cevap: B) 1928
Laikleşme sürecinin en önemli anayasal adımlarından biri 1928 değişikliğidir. Bu değişiklikle anayasanın ikinci maddesindeki "Türkiye Devleti'nin dini, din-i İslâm'dır" hükmü metinden çıkarılmıştır.
Bu dersi alan bölümler
Nasıl çalışmalı?
Önce "Vize (hepsi)" ya da "Final (hepsi)" ile geçmiş yılların sorularını çözün; aynı konular sınavlarda sık tekrarlanır. Yanlış yaptığınız sorular "Yanlışlar" bölümünde birikir, sınavdan önce onları yeniden çözün. Yolda ya da ev işi yaparken "Sesli Dinle" ile soruları ve cevaplarını dinleyebilirsiniz.
Sık sorulan sorular
Anadolu AÖF Türk Siyasal Hayatı çıkmış sorular nerede?
Mobil Defter'de Anadolu AÖF Türk Siyasal Hayatı dersinin vize, final ve bütünleme hazırlığı için 25 sorusu var (2024-25 Üç Ders). Soruları cevaplarıyla test olarak çözebilir, yanlışlarını ayrıca tekrar edebilir ve sesli dinleyebilirsin.
Anadolu AÖF Türk Siyasal Hayatı çıkmış sorular PDF olarak indirilebilir mi?
Ayrı bir PDF dosyası yerine uygulamadaki "Kağıda yazdır" düğmesi dersin bütün sorularını ve cevap anahtarını yazdırılabilir sayfa olarak hazırlar; telefonda ya da bilgisayarda "PDF olarak kaydet" seçeneğiyle PDF yapabilirsin.
Anadolu AÖF Türk Siyasal Hayatı ders notları ve konu özeti var mı?
Evet. Bu sayfada dersin konu özeti var; uygulamadaki "Konu özeti" düğmesiyle özetin tamamını okuyabilir ya da sesli dinleyebilirsin.
Anadolu AÖF Türk Siyasal Hayatı soruları ücretli mi?
Hayır, ücretsiz. Ad, cep telefonu ve bölümünle bir dakikada üye olup bütün sorulara, yanlışlar listesine ve sesli dinlemeye erişebilirsin.