Anadolu AÖF Çağdaş Felsefe II Çıkmış Sorular
Anadolu Üniversitesi AÖF Çağdaş Felsefe II dersinin vize, final ve bütünleme sınavlarına hazırlanmak için 25 soruluk havuz: çıkmış sınav sorularını cevaplarıyla çöz, yanlış yaptıklarını tekrar et, yolda sesli dinle.
Çağdaş Felsefe II konu özeti
Çağdaş Felsefe II dersi; varoluşçuluk, fenomenoloji, Levinas'ın etiği, Derrida'nın yapısökümü, Habermas'ın iletişim kuramı ve Rawls'ın adalet kuramı gibi yirminci yüzyıl düşünürlerini ve temel kavramlarını ele alır.
Varoluşçuluk ve Heidegger
- Varoluşçu çizgide Kierkegaard varoluş kavramını modern anlamıyla kullanmıştır; Schopenhauer akla ve ilerlemeye duyulan güveni sorunlu bulur.
- Nietzsche nihilizmi, anlamın yeniden üretilmesine yol açması yönüyle önemser.
- Hristiyan varoluşçular insanı Tanrı'nın yarattığını kabul ettiği için özün önceliğini reddetmez.
- Sartre'a göre insan önce var olur, özünü sonradan kendi eylemleriyle kurar.
- Heidegger insana Dasein der; Dasein dünyaya atılmış, zamansal ve ölümlü, yani sonlu bir varlıktır.
- Ölümle yüzleşen Dasein, Herkes'in sığ gündelik yaşamından sıyrılıp sahici varoluşa ulaşır.
Husserl ve fenomenoloji
- Fiziksel nesne deneyimle edinilir; bilinç yaşantısı ise doğrudan ve anlık olarak yaşanır.
- Bilinç akışındaki bu yaşantılar psişik olan diye adlandırılır.
- Derrida profesyonel felsefeye Husserl'in fenomenolojisi aracılığıyla girmiştir.
Levinas ve etik
- Anonim, ürkütücü varoluş il y a diye anılır; bundan öznenin sıyrılması hipostazdır.
- Gençlik yapıtlarında varlıktan çıkışın yolu, başkasıyla kurulan ilişkidir ve İyi'ye doğru harekettir.
- İlk büyük yapıt Bütünlük ve Sonsuzluk, Öteki üzerinde durur.
- Varlıktan Başka Türlü yapıtında yakınlık ve yerine geçme öne çıkar.
- Etik özne Öteki'ye adanmıştır; Kutsi Olan'la ilişki kurar ve varlığın bencilliğinden konumsuzlaşarak çıkar.
Derrida ve yapısöküm
- Derrida gençliğinde Sartre ve varoluşçuluktan etkilenmiş, seküler Yahudi kökenli olduğundan Hristiyan varoluşçuluğundan etkilenmemiştir.
- Logosentrizm, akıl, söz ve hakikate ayrıcalık tanıyan Batı eğilimidir; Derrida bunu eleştirir.
- Différance, anlamın sabitlenemeyip sürekli ertelenmesini anlatır.
- Yapısöküm metni dışarıdan yargılamaz, onu kendi kavramları ve açmazlarıyla içeriden okur.
- Felsefe hem yazıda devinir hem karar verilemezliğini yazıda gösterir, hem de yazıyla oynar.
Habermas
- Moderniteyi bitmemiş bir proje sayar; hem postmodern yıkıcılığı hem dogmatik felsefeye dönüşü reddeder.
- Önerdiği postmetafizik düşünce, mutlak hakikat iddialarını bırakıp bilim ve demokratik iletişimle çalışır.
- Söylem etiği, evrensel pragmatiğe yani dilin geçerlilik iddialarına dayanır.
- Sistemin araçsal aklının yaşam dünyasına sızması, yaşam dünyasının sömürgeleştirilmesidir.
- Marksizmi hazır çözüm olarak değil, kapitalizmi çözümleyen bir araç olarak kullanır.
Rawls ve adalet kuramı
- Bilgisizlik peçesinde bireyler servet, ırk, zekâ ve konumlarını bilmeden adil ilkeleri seçer.
- Rawls faydacılıkla hesaplaşmış, toplum sözleşmesi geleneğini soyut düzeyde yeniden canlandırmıştır.
- Doğrunun iyiye önceliği ilkesi deontolojik yaklaşımla örtüşür.
- Siyasal öznenin belirgin niteliği makul olmaktır; bu, muhakeme zorluklarının sonuçlarına katlanmayı da içerir.
- Komüniteryanlar (Walzer, Taylor, Sandel, MacIntyre) Rawls'ın bireyini atomist ve tarih dışı bulur.
Neopozitivizm
- Viyana Çevresi (Carnap, Schlick) ve erken dönem Wittgenstein'ı kapsar.
- Felsefeyi bilimin dilini mantıksal çözümleme etkinliği sayar ve bilimin sınırlarını dille çizer.
Önemli kavramlar
- Dasein
- Heidegger'in insan varlığına verdiği ad; sonlu, zamansal ve dünyaya atılmış varlık.
- Sahici varoluş
- Ölümle yüzleşip sorumluluğu üstlenen Dasein'ın, Herkes'in kalıplarından kurtulmuş hali.
- İl y a
- Levinas'ta biçimsiz, anonim ve boğucu varoluş.
- Hipostaz
- Öznenin anonim varoluştan sıyrılıp kendi varoluşunu üstlenmesi.
- Différance
- Derrida'nın farklılık ve ertelemeyi birlikte taşıyan, anlamın sabitlenmezliğini gösteren kavramı.
- Logosentrizm
- Batı metafiziğinin akıl, söz ve hakikate mutlak merkez konumu vermesi.
- Postmetafizik düşünce
- Habermas'ın mutlak hakikat iddialarından vazgeçen, hiçbir düşünceyi dokunulmaz saymayan yaklaşımı.
- Evrensel pragmatik
- Habermas'ta iletişimdeki geçerlilik iddialarını inceleyen yöntem.
- Bilgisizlik peçesi
- Rawls'ın tarafsız ilke seçimi için kurduğu varsayımsal başlangıç durumu.
- Deontolojik yaklaşım
- Eylemi sonucuna göre değil, kendi içindeki doğruluğa göre değerlendiren, doğruyu iyiden önce tutan görüş.
- Komüniteryanizm
- Kimliğin toplum, kültür ve gelenekle biçimlendiğini savunan, Rawls'ı eleştiren akım.
Sınav ipuçları
- Sartre'da varoluş özden önce gelir; Hristiyan varoluşçular ise özün önceliğini reddetmez, bu ikisi karıştırılmamalı.
- Derrida yapısökümü içeriden yapar; dışarıdan bakış seçeneği yanlıştır.
- Levinas'ın erken yapıtı Öteki'yi, geç yapıtı yakınlık ve yerine geçmeyi öne çıkarır.
- Rawls'ta makul olmak muhakeme zorluklarının sonuçlarına katlanmayı içerir; 'içermez' diyen ifade yanlıştır.
- Habermas'ı Marksizmi dogma değil çözümleme aracı sayan düşünür olarak hatırlamak gerekir.
Hangi sınavların soruları var?
Çağdaş Felsefe II örnek sorular
Aşağıdaki sorular dersin konularından derlenmiştir; cevabı görmek için "Cevabı gör"e dokunun. Tüm soruları uygulamada çözebilirsiniz.
1. Heidegger insan varlığına Dasein adını verir. Dasein'a dair aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
- Dasein varlık sorusunu sorabilecek tek varolan durumundadır.
- Dasein kendinden çıkabilen veya kendi önüne geçebilen bir varolan olması dolayısıyla, ne ise o olmayabilen ve ne değil ise o olabilen kendine mahsus bir varolandır.
- Dasein dışındaki varolanlar ne ise odurlar, başka türlü olamazlar.
- Dasein ezeli ve ebedidir.
- Dasein “varlığında varlığı kendisine mesele etmesi” ile diğer varolanlardan ayrılmaktadır.
Cevabı gör
Doğru cevap: D) Dasein ezeli ve ebedidir.
Heidegger'e göre Dasein dünyaya atılmış, zamansallık içinde yaşayan ve ölüme doğru varolan sonlu bir varlıktır. Bu yüzden ezeli ve ebedi olamaz.
2. I. Husserl'in yapıtları, Derrida için siyasal tartışmaların dışında felsefeye açılan bir kapı olmuştur. II. Derrida, yaşamı boyunca Hristiyan varoluşçuluğunun etkisinde kalmıştır. III. Derrida, Sartre'dan ve varoluşçuluktan etkilenmiştir. IV. Derrida, Henry Corbin'in çevirileri sayesinde Husserl felsefesini tanımıştır. Derrida ile ilgili bu ifadelerden hangileri doğrudur?
- I ve II
- I ve III
- II ve III
- II ve IV
- III ve IV
Cevabı gör
Doğru cevap: B) I ve III
Derrida gençliğinde Sartre'ı okuyarak varoluşçuluktan etkilenmiştir (III). Dönemin siyasal gerilimlerinden uzaklaşıp Husserl'in fenomenolojisi aracılığıyla profesyonel felsefeye adım atmıştır (I). Seküler ve Yahudi kökenli bir düşünür olduğundan Hristiyan varoluşçuluğunun etkisinde kalmamıştır (II yanlış).
3. Levinas'a göre, isimsiz varlığın içinden var olanın, yani öznenin ortaya çıkışına verilen ad nedir?
- Hipostaz
- Ötekiyle karşılaşma
- Hiçlik deneyimi
- Eidetik indirgeme
- Varlıktan çıkış
Cevabı gör
Doğru cevap: A) Hipostaz
Levinas'ta hipostaz, biçimsiz ve ürkütücü anonim varoluşun (il y a) içinden somut bir var olanın, yani öznenin sıyrılarak kendi varoluşunu üstlenmesidir.
4. Levinas’ın düşüncesinde etik özneleşme şu dört biçimde nitelenmiştir: I. Kendiliğin onaylanması. II. Varlığın aynılığının kavranması. III. Kutsi Olan’la kurulan bir ilişki. IV. Varlığın ötesine geçişi anlatan bir konumsuzlaşma. Bu nitelemelerden hangileri Levinas’a aittir?
- I ve III
- I ve II
- II ve III
- II ve IV
- III ve IV
Cevabı gör
Doğru cevap: E) III ve IV
Levinas’a göre etik özne kendini onaylayan ya da aynılığı kavrayan bir varlık değildir; Öteki’ye adanmıştır. Bu adanmışlık Kutsi Olan’la kurulan bir ilişkidir (III) ve varlığın bencilliğinden çıkıp Başkası için sorumluluk üstlenmeyi anlatan konumsuzlaşmadır (IV).
5. Habermas'ın postmodern düşünceye yanıtı sayılan ve felsefe dahil hiçbir düşünceyi dokunulmaz bir konuma yükseltmeyen ilkeyi içeren düşünce biçiminin adı nedir?
- Postmetafizik
- Postminimalizm
- Postgerçeklik
- Postidealizm
- Postyapısalcılık
Cevabı gör
Doğru cevap: A) Postmetafizik
Habermas moderniteyi bitmemiş bir proje sayar ve postmodernistlerin yıkıcı tutumuna karşı çıkar. Eski dogmatik felsefeye dönüşü de reddeder. Önerdiği yol, felsefenin mutlak hakikat iddialarından vazgeçip bilimlerle ve demokratik iletişimle birlikte çalıştığı postmetafizik düşüncedir.
6. John Rawls'ın "Bir Adalet Kuramı"nda, toplumu kuracak bireylerin adil ilkeleri seçebilmesi için servetlerini, ırklarını, zekâlarını ve toplumsal konumlarını bilmediklerini varsaydığı düşünce deneyi (varsayımsal başlangıç durumu) hangisidir?
- İletişimsel Eylem
- Yapısöküm
- Varlıktan Çıkış
- Bilgisizlik Peçesi (Veil of Ignorance)
- Evrensel Pragmatik
Cevabı gör
Doğru cevap: D) Bilgisizlik Peçesi (Veil of Ignorance)
Rawls'a göre tarafsız ve adil kurallar ancak kişisel çıkarların bilinmediği bir durumda seçilebilir. Bilgisizlik peçesi altındaki kişiler, toplumun en dezavantajlı üyesi olma olasılığını düşünerek herkes için en adil ve eşitlikçi düzeni kurmaya yönelir.
7. Husserl’e göre fiziksel bir nesne deneyimle edinilirken “…….” öyle edinilemez; çünkü o yaşantının kendisidir. Düşüncede görülür, mutlak bir akış içinde şimdi olur, hemen kaybolur, geçmişe gömülür ve yine de kendi kendisiyle görünür. Noktalı yere hangisi gelmelidir?
- Deneyimsel olan
- Psişik olan
- Fenomen
- Dünya
- Ruh
Cevabı gör
Doğru cevap: B) Psişik olan
Husserl fenomenolojisinde fiziksel olan ile bilinç yaşantısı ayrılır. Bilinç akışındaki doğrudan ve anlık yaşantılar psişik olan diye adlandırılır.
8. İnsan önce var olur, dünyaya atılır, sonra eylemleriyle kendi kimliğini kurar. Sartre’ın varoluşçuluğunun temelindeki bu düşünceyi en iyi özetleyen ilke hangisidir?
- Düşünüyorum öyleyse varım
- Varlık ve Zaman birdir
- Varoluş özden önce gelir
- Bütünlük Sonsuzluğa tabidir
- Öz varoluştan önce gelir
Cevabı gör
Doğru cevap: C) Varoluş özden önce gelir
Bu, Sartre’ın ateist varoluşçuluğunun parolasıdır. Bir kâğıt kesicinin tasarımı üretiminden önce vardır. İnsan ise önceden bir tasarım olmaksızın var olur ve özünü kendi eylemleriyle oluşturur.
9. Derrida'nın felsefesinde, anlamın hiçbir zaman tümüyle sabitlenemediğini ve asıl anlamın sürekli geleceğe ertelendiğini anlatmak için bilinçli bir harf değişikliğiyle türettiği Fransızca kavram hangisidir?
- Logocentrism
- Dasein
- Différance (Ayrım / Erteleme)
- Epoché
- Alterity (Ötekilik)
Cevabı gör
Doğru cevap: C) Différance (Ayrım / Erteleme)
Derrida, "différence" sözcüğündeki e yerine a yazarak différance kavramını türetmiştir. Kavram hem "farklı olma" hem de "erteleme" anlamlarını taşır. Sözcüğün anlamı hiçbir zaman durağan değildir; yazının oyununda sürekli gecikir ve başka sözcüklere gönderme yapar.
10. Rawls, kamusal alanda özne olarak davranan kişiden makul olmasını bekler ve makullüğü siyasal öznenin en belirgin niteliği sayar. Makul olmaya ilişkin şu ifadelerden hangisi Rawls’ın görüşüne uymaz?
- Makuliyet, fedakârlık ve bencillik arasında sağlanan dengedir.
- Makul olmanın gereği olarak, insanlar hoşgörüyle hareket eder.
- Makul olmak, muhakeme sürecinin zorluklarının sonuçlarına katlanmayı içermez.
- Makul olmak, muhakemede bulunurken diğerlerini gözetmeyi içerir.
- Makul insan, diğerleriyle birlikte ortak ilkeler etrafında muhakeme etmeyi kabul eden meşru öznedir.
Cevabı gör
Doğru cevap: C) Makul olmak, muhakeme sürecinin zorluklarının sonuçlarına katlanmayı içermez.
Rawls’ın makul vatandaşları farklı iyi yaşam anlayışlarına sahip olsalar da demokratik kurallar içinde birlikte yaşar. Aklın sınırlarını kabul eder ve muhakeme zorluklarının sonuçlarına katlanmayı da kapsar. Bu yüzden “içermez” diyen seçenek yanlıştır.
Bu dersi alan bölümler
Nasıl çalışmalı?
Önce "Vize (hepsi)" ya da "Final (hepsi)" ile geçmiş yılların sorularını çözün; aynı konular sınavlarda sık tekrarlanır. Yanlış yaptığınız sorular "Yanlışlar" bölümünde birikir, sınavdan önce onları yeniden çözün. Yolda ya da ev işi yaparken "Sesli Dinle" ile soruları ve cevaplarını dinleyebilirsiniz.
Sık sorulan sorular
Anadolu AÖF Çağdaş Felsefe II çıkmış sorular nerede?
Mobil Defter'de Anadolu AÖF Çağdaş Felsefe II dersinin vize, final ve bütünleme hazırlığı için 25 sorusu var (2024-25 Final). Soruları cevaplarıyla test olarak çözebilir, yanlışlarını ayrıca tekrar edebilir ve sesli dinleyebilirsin.
Anadolu AÖF Çağdaş Felsefe II vize soruları ve final soruları ayrı çözülebilir mi?
Evet. Uygulamada "Final (hepsi)" düğmeleriyle yalnız o sınavın sorularını, yıl düğmeleriyle de tek bir yılın sınavını çözebilirsin.
Anadolu AÖF Çağdaş Felsefe II çıkmış sorular PDF olarak indirilebilir mi?
Ayrı bir PDF dosyası yerine uygulamadaki "Kağıda yazdır" düğmesi dersin bütün sorularını ve cevap anahtarını yazdırılabilir sayfa olarak hazırlar; telefonda ya da bilgisayarda "PDF olarak kaydet" seçeneğiyle PDF yapabilirsin.
Anadolu AÖF Çağdaş Felsefe II ders notları ve konu özeti var mı?
Evet. Bu sayfada dersin konu özeti var; uygulamadaki "Konu özeti" düğmesiyle özetin tamamını okuyabilir ya da sesli dinleyebilirsin.
Anadolu AÖF Çağdaş Felsefe II soruları ücretli mi?
Hayır, ücretsiz. Ad, cep telefonu ve bölümünle bir dakikada üye olup bütün sorulara, yanlışlar listesine ve sesli dinlemeye erişebilirsin.