ATA-AÖF Okul Ö. Eğ. Kurumlarında Pr. Gel. Çıkmış Sorular

Ders, okul öncesi kurumlarda uygulanan programın ilkelerini ve etkinlik türlerini ele alır: oyun, müzik, sanat, drama, okuma-yazmaya hazırlık ile gezi-gözlem. Etkinliklerin nasıl planlandığı, hangi kuramcıların hangi yaklaşımı geliştirdiği ve değerlendirmenin işlevi de konuya dahildir.

Program ve gelişim alanları

• Programın ana hedefi, çocuğun gelişim alanlarını ayırmadan bir bütün olarak desteklemektir.
• Alanlar bilişsel, dil, motor, sosyal-duygusal gelişim ve öz bakım becerileridir.
• Akademik başarı gelişimi programda ayrı bir gelişim alanı sayılmaz.
• Alanlar birbirini etkilediği için etkinlikler birden çok alana hitap edecek biçimde planlanır.

Oyun

• Oyun, okul öncesi dönemde çocuğun doğal öğrenme yoludur; planlamadaki temel amaç eğitsel kazanımlara ulaşmaktır.
• Parten'e göre paralel oyunda çocuklar yan yana ve benzer oyuncaklarla oynar ama etkileşime girmez.
• İlişkisel oyunda malzeme paylaşılır; iş birlikli oyunda ortak amaç ve rol dağılımı vardır.
• Huizinga'ya göre oyun kültürün oluşmasında en önemli etkendir ve gönüllü kabul edilen kurallarla sürer.
• Froebel ilk anaokulunu açmış, çocuk bahçesi kavramını getirmiş ve oyunu eğitimin merkezine koymuştur.

Müzik eğitimi

• Müzik çocuğu dinlendirir, neşelendirir; ses, kulak, beğeni, dil ve hareket gelişimine katkı sağlar.
• Müziğin işlevi arasında çocuğun kendini arkadaşlarından üstün görmesi yoktur.
• Orff yaklaşımı ritim, hareket, konuşma ve şarkıyı birleştirir; ksilofon, davul gibi basit vurmalı çalgılar kullanılır.
• Suzuki yaklaşımı çalgı eğitimine dayanır ve anne, çocuk ile öğretmeni birlikte çalıştırır.
• Dalcroze ritim ve harekete, Kodaly şarkı söylemeye dayanır.

Sanat etkinlikleri ve çocuk resmi

• Sanat planlanırken çevre koşulları, gelişim düzeyi, malzemenin sağlığa uygunluğu ve tekniğin kazanımlarla uyumu gözetilir.
• Bireysel çalışmalar kadar küçük ve büyük grup çalışmaları da yapılmalıdır; yalnızca bireysel çalışma doğru değildir.
• Lowenfeld sırası: karalama (2-4), şema öncesi (4-7), şematik (7-9), gerçekçilik (9-12), mantık (12-14), ergenlik krizi.
• Şema öncesi evrede çocuk insan, ev, güneş gibi figürleri tanınır biçimde çizmeye başlar.

Dil, okuma-yazmaya hazırlık ve drama

• Dil etkinliklerinin gerekçesi, dil açısından yoksun ortamlardan gelen çocuklara nitelikli ortam sunarak fırsat eşitliği sağlamaktır.
• Hazırlık çalışmaları algı, ince motor beceri ve dikkati geliştirir; ilkokula uyumu kolaylaştırır.
• Hazırlık planlanırken yaş, gelişim özellikleri, materyal nitelikleri ve sınıfın fiziksel yapısı dikkate alınır; yönetici katılımı ölçüt değildir.
• Yaratıcı drama üç aşamalıdır: ısınma, canlandırma, değerlendirme.
• Drama planında kazanım, gösterge, materyal ve süre bulunur; millî eğitimin genel amaçları tek etkinlik planında yer almaz.

Gezi, sınıf dışı ortamlar ve merkezler

• Gezi öncesinde yer görülür, amaç belirlenir, ulaşım ve güvenlik planlanır, velilerden yazılı izin alınır.
• Gezi sonrasında bilgiler değerlendirilir, tartışılır, resim ve sergileme yapılır.
• Müze, park gibi ortamlar paylaşma, iş birliği ve empati gibi sosyal-duygusal becerileri destekler.
• Hava elverişsizse en uygun tedbir kapalı alternatif alan ya da yedek plan hazırlamaktır.
• Müzik, sanat, fen, blok merkezleri sürekli açıktır; tema ya da özel güne bağlı kurulan merkezler geçicidir.

Değerlendirme ve görüşme

• Etkinlik sonrası değerlendirme öğrenmeyi pekiştirir ve sonraki planlar için veri sağlar.
• Yarı yapılandırılmış görüşmede sorular önceden hazırlanır, ancak çocuğa göre sıra değişebilir ve ek soru sorulabilir.
• Yapılandırılmış görüşmede sorular ve sıraları sabittir.
• Rol örneği: çocuklara bilgiyi açıklayıp uygun durumu anlatan gelişimci danışman rolündedir.

Kindergarten

Froebel'in ortaya attığı çocuk bahçesi kavramı; ilk anaokulu.

Paralel oyun

Çocukların yan yana, benzer oyuncaklarla ama etkileşimsiz oynadığı oyun türü.

Orff yaklaşımı

Müziği ritim, hareket, konuşma ve şarkıyla birlikte, vurmalı çalgılarla ele alan yaklaşım.

Suzuki yaklaşımı

Müziğin ana dil gibi dinleyip taklitle öğrenildiğini savunan, anne-çocuk-öğretmen üçlüsüne dayalı çalgı eğitimi.

Homo Ludens

Huizinga'nın, kültürün oyun içinde ortaya çıktığını savunduğu eseri.

Karalama dönemi

Lowenfeld'e göre 2-4 yaşta rastgele çizgilerle başlayan ilk resim evresi.

Şema öncesi dönem

4-7 yaşta figürlerin tanınır biçimde çizilmeye başlandığı evre.

Yarı yapılandırılmış görüşme

Hazır soruların çocuğa göre esnetilerek kullanıldığı görüşme türü.

Canlandırma

Yaratıcı dramada durum ya da olayın rol alınarak oynandığı aşama.

Geçici merkez

Belirli tema veya özel güne bağlı kurulup konu bitince kaldırılan öğrenme merkezi.

Yedek plan

Elverişsiz hava gibi durumlarda kazanımlara ulaşmayı sürdüren kapalı alan alternatifi.

• Orff (ritim, hareket, vurmalı çalgı) ile Suzuki (anne-çocuk-öğretmen, çalgı) karıştırılmamalıdır.
• Veli izni gezi öncesi işidir; sergileme, resim ve tartışma gezi sonrasıdır.
• Paralel oyun etkileşimsizdir; ilişkisel oyunda paylaşım, iş birlikli oyunda ortak amaç ve rol vardır.
• Olumsuz ifade soran sorularda şıklardaki aşırı kelimeler (sadece, yalnızca, üstün görme) çoğunlukla yanlış çıkar.
• Lowenfeld evrelerinin yaş aralıkları ve sıralaması birlikte ezberlenmelidir.