ATA-AÖF Sunî Toh. ve Vet. Doğum Bilg. Çıkmış Sorular
Atatürk Üniversitesi ATA-AÖF Sunî Toh. ve Vet. Doğum Bilg. dersinin vize, final ve bütünleme sınavlarına hazırlanmak için 25 soruluk havuz: çıkmış sınav sorularını cevaplarıyla çöz, yanlış yaptıklarını tekrar et, yolda sesli dinle.
Sunî Toh. ve Vet. Doğum Bilg. konu özeti
Ders; suni tohumlama, sperma işleme, kızgınlık ve gebelik fizyolojisi, doğum, doğum sonrası dönem, güç doğum ve cerrahi müdahaleler ile üreme hastalıklarını kapsar. Hormonların görevleri, türlere özgü farklar ve uygulama koşulları sınavda öne çıkar.
Sperma toplama, saklama ve tohumlama
- Boğalarda suni vajenin iç sıcaklığı 41-44 °C olmalı; çok düşük sıcaklık ejakülasyonu engeller, 45 °C üstü spermaya zarar verir.
- Dondurulmuş payet sıvı azottan (-196 °C) çıkarılır, 37 °C suda yaklaşık 30 saniye çözdürülür.
- Sıvı azotta saklanan spermanın dondurulma tarihi başarıyı doğrudan etkilemez.
- Başarıyı hijyen, tohumlama zamanı, bakım-besleme durumu ve uygulayıcı deneyimi belirler.
- Kedilerde tohumlamada Fransız kedi kateteri kullanılır.
Döllenme ve çiftleşmeyle ilgili süreçler
- Kapasitasyon: spermin dişi genital kanalında baş zarındaki faktörleri atıp dölleme yeteneği kazanmasıdır.
- Süperfekondasyon: aynı kızgınlıkta farklı erkeklerle çiftleşme sonucu aynı batında farklı babalı yavrular oluşabilir.
- Süperfötasyon ise zaten gebe hayvanın yeniden kızgınlık gösterip tekrar gebe kalmasıdır.
- İneklerde kızgınlık tespitinde en yaygın yöntem gözlemdir; pratik ve maliyetsizdir.
Hormonlar
- LH olgun follikülün yırtılmasını, yani ovulasyonu başlatır; FSH follikül gelişiminden sorumludur.
- PGF2α sarı cismi eritir, rahim kasılmasını uyarır ve doğum sonrası rahmin toparlanmasında rol oynar.
- Oksitosin rahim kasılmasını doğrudan sağlar; uterus atonisinde, çoğunlukla kalsiyumla birlikte kullanılır.
- Prolaktin yalancı gebeliğin ana hormonudur; diöstrus sonunda progesteron düşünce artar.
- Gebelik tanınmasında bIFN-tau, oksitosin reseptörlerini baskılayıp PGF2α salınımını önleyerek sarı cismi korur.
Gebelik süresi ve gebelik fizyolojisi
- Köpekte gebelik 59-68 gün sürer, ortalama 63 gündür.
- Gebe uterus köpekte büyüdükçe karın boşluğuna doğru genişler; gebelik pelviste geçmez.
- Gebe kısrakta kalsiyum, fosfor ve iz mineral gereksinimi artar; mineral verilmemesi yanlış yönetimdir.
- bIFN-tau gebeliğin yaklaşık 15-17. günlerinde salgılanır.
Doğum, yaklaşan doğum belirtileri ve doğum sonrası
- Kısrakta meme başında kolostrumun kuruyup mum gibi damlalar yapması doğumun 24-48 saat içinde olacağını gösterir.
- Kolostrumda protein normal sütün yaklaşık 5 katıdır; bağışıklık globulinleri bakımından zengindir ve pasif bağışıklık sağlar.
- İneklerde plasenta normalde 8-12 saat içinde atılır; aşılırsa eşin kalması söz konusudur.
- Yeni doğan buzağı akciğerine oksijen girmezse en çok 4-6 dakika dayanır.
- Güç doğum kısrakta %1'in altında görülür, ancak çıktığında acil müdahale ister.
Cerrahi ve tanı uygulamaları
- Episyoplasti (Caslick) vulva açıklığını daraltır; kısraklarda pneumovagina ve enfeksiyonu önler. Episyotomi ise açıklığı genişletir.
- Sezaryen uterus tembelliği, fetüs büyüklüğü, duruş bozukluğu ve fötal ölümde gerekir; pnömovagina endikasyon değildir.
- Ovaryohisterektomi öncesi çok genç köpeklerde risk daha yüksektir (hipotermi, hipoglisemi, anestezi duyarlılığı).
- İnek yumurtalık kistleri röntgenle görülmez; rektal palpasyon veya ultrasonografi ile saptanır.
Erkek üreme sistemi hastalıkları
- Orchitis testis dokusunun yangısıdır.
- Balanitis penis başının yangısıdır.
Önemli kavramlar
- Kapasitasyon
- Spermin dişi kanalında zar faktörlerinden arınıp dölleme yeteneği kazanması.
- Süperfekondasyon
- Aynı östrusta farklı erkeklerin spermleriyle yumurtaların döllenmesi.
- Süperfötasyon
- Gebe hayvanın yeniden kızgınlık gösterip bir kez daha gebe kalması.
- Luteoliz
- Sarı cismin erimesi; PGF2α etkisiyle olur ve progesteron kesilir.
- Uterus atonisi
- Rahim kaslarının hiç ya da yetersiz kasılması; oksitosinle tedavi edilir.
- Kolostrum
- İlk süt; protein ve immünoglobulinden zengin, pasif bağışıklık sağlar.
- Retentio secundinarum
- Fötal zarların zamanında atılmaması, yani eşin kalması.
- Episyoplasti
- Vulva açıklığının cerrahi daraltılması (Caslick operasyonu).
- Yalancı gebelik
- Prolaktin artışıyla gebeliğe benzer belirtilerin görülmesi, özellikle köpekte.
- Orchitis
- Testis dokusunun yangısı.
- bIFN-tau
- İnekte gebelik sinyali veren, sarı cismi koruyan molekül.
Sınav ipuçları
- Süperfekondasyon (farklı erkekler, tek östrus) ile süperfötasyon (gebelikte yeni gebelik) karıştırılmamalı.
- Episyoplasti daraltır, episyotomi genişletir.
- LH ovulasyonu başlatır, FSH follikül gelişimini sağlar.
- 'Yer almaz' ve 'hatalıdır' tipi sorularda abartılı ifadelere dikkat: 'hiç mineral verilmemeli' veya 'genç hayvanda risk azdır' gibi.
- Orchitis testis, balanitis penis başı yangısıdır.
Hangi sınavların soruları var?
Sunî Toh. ve Vet. Doğum Bilg. örnek sorular
Aşağıdaki sorular dersin konularından derlenmiştir; cevabı görmek için "Cevabı gör"e dokunun. Tüm soruları uygulamada çözebilirsiniz.
1. Spermatozoonların zarına tutunmuş protein ve lipitlerden arınarak dölleme yeteneği kazanması sürecine ne denir?
- Kapasitasyon
- Fertilizasyon
- Hiperaktivasyon
- Akrozom reaksiyonu
- Dekapasitasyon
Cevabı gör
Doğru cevap: A) Kapasitasyon
Kapasitasyon, spermatozoonların dişi üreme kanalında geçirdiği ve dölleme yeteneği kazandığı fizyolojik süreçtir. Bu süreçte baş zarındaki protein ve lipit yapılı faktörler uzaklaşır, zar geçirgenliği artar ve sperm akrozom reaksiyonuna hazırlanır. Döllenme için kapasitasyon gereklidir.
2. Dişinin tek bir östrus döneminde birden çok erkekle çiftleşmesi ve yumurtalarının farklı erkeklerin spermleriyle döllenmesi olayı hangisidir?
- Hiperfötasyon
- Çoğul gebelik
- Süperfötasyon
- Mola
- Süperfekondasyon
Cevabı gör
Doğru cevap: E) Süperfekondasyon
Süperfekondasyonda dişi aynı kızgınlıkta birden çok erkekle çiftleşir ve aynı siklusta ovule olan yumurtalar farklı erkeklerin spermleriyle döllenir; böylece aynı batındaki yavruların babaları farklı olabilir. Süperfötasyon ise zaten gebe olan hayvanın yeniden kızgınlık gösterip bir kez daha gebe kalmasıdır.
3. Yaklaşan doğumun işareti olarak meme başlarında kuruyan salgının inci ya da mum görünümlü bir tıkaç oluşturması hangi hayvan türünde gözlenir?
- Koyun
- Keçi
- Düve
- Kısrak
- Köpek
Cevabı gör
Doğru cevap: D) Kısrak
Kısraklarda meme başındaki kolostrum kuruyarak mum benzeri damlalar yapar (mumlaşma). Bu bulgu genellikle doğumdan 24-48 saat önce ortaya çıkar ve doğumun yakın olduğunu gösterir.
4. Boğalardan suni vajen ile sperma toplanırken suni vajenin iç sıcaklığı hangi aralıkta olmalıdır?
- 30-32 °C
- 35-37 °C
- 41-44 °C
- 48-50 °C
- 52-55 °C
Cevabı gör
Doğru cevap: C) 41-44 °C
Ejakülasyon refleksinin uyarılması için suni vajen iç sıcaklığı doğal çiftleşmedeki vajen sıcaklığına yakın olmalıdır. Boğalarda ideal aralık 41-44 °C'dir. Sıcaklık çok düşükse ejakülasyon engellenebilir, 45 °C'nin üzerinde ise spermatozoonlar ısı şokuyla zarar görür.
5. Radyografik inceleme yöntemi kullanılarak teşhis edilmesi mümkün olmayan durum aşağıdakilerden hangisidir?
- Köpeklerde uterusun irinli iltihabı olan piyometranın saptanması
- İneklerde meme başı kanalındaki tıkanıklıkların saptanması
- Köpek ve kedilerde yavru sayısının ve konumunun belirlenmesi
- Köpek ve kedilerde gebeliğin saptanması
- İneklerde yumurtalık kistlerinin saptanması
Cevabı gör
Doğru cevap: E) İneklerde yumurtalık kistlerinin saptanması
İnek yumurtalık kistleri derin yerleşimli yumuşak doku yapılarıdır ve röntgende net görünmez. Bunların tanısı rektal palpasyon ya da rektal ultrasonografi ile konur.
6. Doğum sırasında rahim kasları ya hiç kasılmıyor ya da çok zayıf kasılıyorsa ve doğum bu yüzden ilerlemiyorsa (uterus atonisi), tedavide miyometriyumu doğrudan kasılmaya zorlamak için hangi hormon verilir?
- Progesteron
- Oksitosin
- Melatonin
- GnRH
- HCG
Cevabı gör
Doğru cevap: B) Oksitosin
Doğum yolu açık olduğu halde rahim yeterince kasılamıyorsa oksitosin miyometriyum reseptörlerine bağlanıp güçlü kasılmalar oluşturur. Uygulamada çoğunlukla kalsiyum desteğiyle birlikte kullanılır.
7. Köpeklerde ovaryohisterektomi operasyonundan önceki dönemde dikkat edilmesi gereken hususlar arasında aşağıdakilerden hangisi yer almaz?
- Çok genç köpeklerde operasyon riski daha azdır.
- Hayvan sessiz bir alana alınmalıdır.
- Vücut ağırlığı kaydedilmeli, anestezik ajanın dozu hayvanın ağırlığına göre hesaplanmalıdır.
- Genel durum iyi olmalıdır.
- Operasyondan en az 8-12 saat önce hayvanlar aç bırakılmalıdır.
Cevabı gör
Doğru cevap: A) Çok genç köpeklerde operasyon riski daha azdır.
Çok genç hastalarda hipotermi, hipoglisemi ve anestezik maddelerin metabolizması yönünden duyarlılık nedeniyle cerrahi ve anestezi riski daha yüksektir. Küçük yaşın riski kendiliğinden azalttığı düşüncesi doğru değildir. Genel durum, açlık süresi, ağırlık ve sakin ortam ise standart preoperatif uygulamalardır.
8. Yalancı gebeliğin oluşumunda temel rolü hangi hormon üstlenir?
- Oksitosin
- Prolaktin
- Progesteron
- Prostaglandin
- Östrojen
Cevabı gör
Doğru cevap: B) Prolaktin
Yalancı gebelik özellikle dişi köpeklerde diöstrus sonunda progesteronun düşmesiyle hipofizden salgılanan prolaktinin artması sonucu ortaya çıkar. Prolaktin süt salgısını, analık davranışlarını ve karında genişleme gibi gebeliğe benzer belirtileri tetikler. Tedavide de prolaktin inhibitörleri kullanılır.
9. İneklerde kızgınlığın saptanmasında en sık başvurulan yöntem aşağıdakilerden hangisidir?
- Boya salan aygıtların kullanılması
- Adım sayıcı (pedometre)
- Gözlem yöntemi
- Elektronik dedektör
- Arama boğalarının kullanılması
Cevabı gör
Doğru cevap: C) Gözlem yöntemi
Kızgınlık tespitinde teknolojik cihazlar bulunsa da sahada en yaygın temel yöntem görsel gözlemdir. Sürüde günün belirli saatlerinde durmaya izin verme ve atlama davranışları izlenir. Gözlem, pratik ve maliyetsiz olduğu için en çok kullanılan yöntemdir.
10. Kolostrumdaki protein miktarı normal sütünkinin kaç katıdır?
- 5
- 2
- 3
- 10
- 1
Cevabı gör
Doğru cevap: A) 5
Kolostrum, özellikle immünoglobulinler (IgG, IgM, IgA) bakımından çok zengindir. Normal sütte protein oranı yaklaşık %3,5 iken kolostrumda %17-18 düzeyine çıkar; bu da yaklaşık 5 katına denk gelir. Bu yapı yavruya pasif bağışıklık sağlar.
Bu dersi alan bölümler
Nasıl çalışmalı?
Önce "Vize (hepsi)" ya da "Final (hepsi)" ile geçmiş yılların sorularını çözün; aynı konular sınavlarda sık tekrarlanır. Yanlış yaptığınız sorular "Yanlışlar" bölümünde birikir, sınavdan önce onları yeniden çözün. Yolda ya da ev işi yaparken "Sesli Dinle" ile soruları ve cevaplarını dinleyebilirsiniz.
Sık sorulan sorular
ATA-AÖF Sunî Toh. ve Vet. Doğum Bilg. çıkmış sorular nerede?
Mobil Defter'de ATA-AÖF Sunî Toh. ve Vet. Doğum Bilg. dersinin vize, final ve bütünleme hazırlığı için 25 sorusu var (2025-26 Final). Soruları cevaplarıyla test olarak çözebilir, yanlışlarını ayrıca tekrar edebilir ve sesli dinleyebilirsin.
ATA-AÖF Sunî Toh. ve Vet. Doğum Bilg. vize soruları ve final soruları ayrı çözülebilir mi?
Evet. Uygulamada "Final (hepsi)" düğmeleriyle yalnız o sınavın sorularını, yıl düğmeleriyle de tek bir yılın sınavını çözebilirsin.
ATA-AÖF Sunî Toh. ve Vet. Doğum Bilg. çıkmış sorular PDF olarak indirilebilir mi?
Ayrı bir PDF dosyası yerine uygulamadaki "Kağıda yazdır" düğmesi dersin bütün sorularını ve cevap anahtarını yazdırılabilir sayfa olarak hazırlar; telefonda ya da bilgisayarda "PDF olarak kaydet" seçeneğiyle PDF yapabilirsin.
ATA-AÖF Sunî Toh. ve Vet. Doğum Bilg. ders notları ve konu özeti var mı?
Evet. Bu sayfada dersin konu özeti var; uygulamadaki "Konu özeti" düğmesiyle özetin tamamını okuyabilir ya da sesli dinleyebilirsin.
ATA-AÖF Sunî Toh. ve Vet. Doğum Bilg. soruları ücretli mi?
Hayır, ücretsiz. Ad, cep telefonu ve bölümünle bir dakikada üye olup bütün sorulara, yanlışlar listesine ve sesli dinlemeye erişebilirsin.