Anadolu AÖF Havalanı Sistemi Çıkmış Sorular

Ders, havaalanlarının sınıflandırılmasını, fiziksel ve operasyonel bileşenlerini, ışıklandırma ve işaretlemeyi, kapasiteyi, çevresel etkileri ve ilgili uluslararası kuruluşları ele alır. Planlama ilkeleri ile emniyet ve yer hizmetleri de konunun parçasıdır.

Kuruluşlar, kodlar ve sınıflandırma

• ICAO, Chicago Sözleşmesi ile kurulan BM'ye bağlı sivil havacılık örgütüdür ve devletler üyedir.
• IATA, havayolu şirketlerinin üye olduğu ticaret birliğidir; iş birliği ve koordinasyonu amaçlar.
• ICAO havaalanlarına 4 harfli, birbirine benzemeyen kodlar verir; örnek LTFM. 3 harfli IATA kodları ticari işlemlerde kullanılır.
• ABD'de ana gruplar ticari hizmet, kargo, rahatlatıcı ve genel havacılık havaalanlarıdır.
• İngiltere'de büyük havaalanları özelleştirilmiş, küçükler çoğunlukla yerel yönetimde kalmıştır.
• Türkiye'de özel amaçlarla işletilmesi uygun görülen terminaller D grubu havaalanlarıdır.

Havaalanı bileşenleri ve terminal

• PAT sahası pist, apron ve taksiyolunun baş harfleridir.
• Taksi yolu pistleri apronlara ve diğer hava tarafı tesislerine bağlar.
• Otopark, tren istasyonu ve otobüs durakları kara tarafındaki yer ulaşım tesisleridir.
• Gelen yolcu pasaport kontrolünden sonra bagaj teslim alanına geçer.
• Ana terminale parmak biçimli uzantılar eklenmesine pier konsepti denir ve park sayısını artırır.

Kapasite

• Statik kapasite, bir alanın aynı anda barındırabileceği en yüksek miktardır.
• Pist kapasitesini etkileyen önemli etmen uçaklar arasındaki ayırma minimumlarıdır.
• Kapı meşguliyet süresi uçak büyüklüğüne, yolcu ve yük miktarına, yer hizmeti hızına bağlıdır; kapı sayısına bağlı değildir.
• Altyapı geliştirilebilir; meteoroloji ise insanın değiştiremediği tek unsurdur.

Pist yönü ve planlama

• Yan rüzgâr dikkate alınarak hesaplanan pist kullanım faktörü en az %95 olmalıdır.
• Tek pist %95'e ulaşmıyorsa farklı doğrultuda ikinci pist eklenir.
• Planlama sırası: amaç ve hedefler, alternatifler, uygun seçeneğin seçimi, yol haritası.
• Çevresel önlemler en etkili biçimde planlama aşamasında alınır; ÇED de buna dahildir.

Işıklandırma, işaretleme ve mania

• Pist sonu ışıkları kırmızıdır.
• Taksiyolu ışıkları merkezde yeşil, kenarlarda mavidir; kanat bar ışıkları bu gruba girmez.
• Kategori I yaklaşma ışıkları eşikten 900 m uzanır ve 300. metrede krosbar bulunur.
• Bilgi levhaları sarı/siyah renk birleşimindedir.
• Uçuş emniyetini tehdit eden doğal veya yapay engellere mania denir.
• Düşük yoğunluklu C tipi mania ışıkları kara araçlarını işaretler.

Emniyet ve yer hizmetleri

• RFF ekiplerinin müdahale hedefi 2 dakikadır, 3 dakikayı geçmemelidir.
• ICAO'ya göre CAT 6 ve 7 için en az 2 RFF aracı hazır bulunur.
• Apron emniyeti; apron temizliği, yakıt ikmali denetimi ve motor itiş gücüne karşı korumayı kapsar.
• Apron yönetimi park yeri atamasını, park ettirmeyi ve kılavuzlamayı içerir.
• Uçak üzerindeki kar ve buzun giderilmesi uçak temizliği hizmetleri içindedir.
• Uçakların rutin bakımı havaalanı işletmesinin operasyonel hizmeti değildir.
• Güvenlik havacılık operasyonunun temel unsurudur; otopark ve vergisiz satış havacılık dışı gelirdir.

Çevre etkileri ve yönetimi

• Uçak gürültüsü en belirgin ve denetlenmesi en zor çevresel etkidir.
• Yerel hava kirliliği kaynakları uçaklar, kara taşıtları ve inşaat faaliyetleridir; elektrikli raylı sistemler kaynak değildir.
• Gürültü azaltma uçuş prosedürlerine ve motor teknolojisine dayanır; karayolu kullanımını artırmak çözüm değildir.
• ISO 14000 çevre yönetim standartlarıdır.
• Çevre yönetim sistemi çevresel hedeflerin düzenli yöntemle uygulanmasına stratejik temel sağlar.

ICAO

Chicago Sözleşmesi ile kurulan, sivil havacılığın emniyetli ve düzenli gelişmesini amaçlayan BM kuruluşudur.

IATA

Havayolu işletmelerini temsil eden uluslararası ticaret birliğidir.

PAT sahası

Pist, apron ve taksiyolundan oluşan uçak hareket alanıdır.

Statik kapasite

Bir tesisin belirli anda alabileceği en yüksek park veya yerleştirme miktarıdır.

Ayırma minimumu

Uçaklar arasında bırakılması zorunlu mesafe ve zaman aralığıdır.

Mania

Uçuş emniyetini tehdit eden yüksek doğal veya yapay engeldir.

RFF

Havaalanı kurtarma ve yangınla mücadele hizmetidir.

Palet

Yükleri birim hâline getirip forkliftle taşımayı sağlayan düz platformdur.

Pier konsepti

Terminalden apron yönüne uzanan parmak biçimli koridor tasarımıdır.

Çevre yönetim sistemi

İşletmenin çevre politika ve faaliyetlerini düzenli yönetmesini sağlayan çerçevedir; ISO 14001 ile anılır.

Apron emniyeti

Apron temizliği, yakıt ikmali güvenliği ve jet blast tedbirlerini kapsar.

• ICAO devletlerin üye olduğu BM kuruluşudur; IATA havayollarının üye olduğu ticaret birliğidir. Karıştırılmamalıdır.
• ICAO kodu 4 harfli, IATA kodu 3 harflidir.
• Apron emniyeti ile apron yönetim hizmeti farklıdır: biri temizlik ve yakıt güvenliği, diğeri park atama ve kılavuzlamadır.
• Kapı sayısı kapasiteyi etkiler ama kapı meşguliyet süresini belirlemez.
• Soru 'değildir' veya 'yer almaz' diyorsa çevre dostu seçenekler ya da havacılık dışı hizmetler genellikle doğru cevaptır.