Anadolu AÖF Temel Bilgi Teknolojileri II Çıkmış Sorular

Ders; işletim sistemi ve masaüstü, bilişim güvenliği ve etik, eşzamanlı ile eşzamansız iletişim araçları, bulut bilişim, yaşam boyu öğrenme ve gelecek teknolojilerini kapsar. Bilgi teknolojilerinin günlük kullanımı ile güvenli ve etik kullanımı birlikte ele alınır.

İşletim sistemi ve masaüstü

• Bildirim alanında güç durumu, tarih-saat ve ağ bağlantısı görülür; Başlat düğmesi ve gezgin bu alanın dışındadır.
• Üçüncü nesil işletim sistemlerinde çoklu programlama kullanılmıştır; transistör ikinci nesle aittir.
• İşletim sistemi elektrikle çalışan her cihazda bulunmaz.
• Apple bir teknoloji firmasıdır, işletim sistemi adı değildir.
• Masaüstü, ofis masasına benzetilir; yatay kaydırma çubuğu masaüstü simgesi değildir.

Bilişim güvenliği ve zararlı yazılımlar

• Virüs, solucan, truva atı ve casus yazılım zararlıdır; antivirüs ise koruma aracıdır.
• Casus yazılım gezinti bilgilerini toplar, istenmeyen e-posta ve reklama yol açar.
• Makro virüsler kelime işlemci gibi programların içinde barınır.
• Antivirüs zararlıyı bulup temizler; güvenlik duvarı trafiği denetler. İki araç aynı işi görmez.
• Güvenlik ilkeleri: erişilebilirlik (veriye her an ulaşım) ve inkar edememe (kimlik doğrulama).
• Yüzde 99,995 erişilebilirlik için yıllık kesinti en çok yaklaşık 26 dakikadır.
• E-ticarette güvenlik standardı SSL'dir.

Etik, intihal ve hukuk

• Teleoloji davranışın değerini sonuçlarına göre belirler; normatif etik eylemlerin standartlarını inceler.
• Kaynak göstermeden başkasının metnini sunmak hayalet yazar türüdür; mükemmel suç kaynak verilse de intihaldir.
• 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu 1 Haziran 2005'te yürürlüğe girmiştir.
• Başkalarının adres ve bilgilerini izinsiz paylaşmak yaygın bir hatadır.
• Açık kaynak yazılımda kod erişimi ve değiştirme serbesttir; para ile satılması tanımlayıcı özellik değildir.

İletişim süreci ve araçları

• Temel öğeler kaynak, ileti, kanal ve alıcıdır; teknoloji öğe sayılmaz. Kanal içeriğin taşındığı yoldur.
• Eşzamanlıda anlaşılmayan nokta anında geribildirimle giderilir; kısıt, alıcının tartışmaya sonradan katılamamasıdır.
• Skype ve web konferans eşzamanlıdır; sesli görüşme yapılabilir.
• Blog, forum ve web günlükleri eşzamansızdır; mesaj sonradan tekrar incelenebilir.
• Wikide birden fazla yazar içeriğe müdahale eder; blog tek yazarlıdır, samimi ve öznel anlatım uygundur.
• E-postada alıcıların birbirini görmemesi için BCC alanı kullanılır.
• Birden çok hesabı olanlar çoklu protokol sohbet istemcisini tercih eder.

Bulut bilişim ve dağıtık sistemler

• Dağıtım modelleri özel, kamu, topluluk ve melez buluttur; iş bulutu bunlardan değildir.
• IaaS kullanıcıya sanal işletim sistemi kullanma imkânı verir.
• Hizmet odaklı mimari (SOA) internet teknolojisiyle ilişkilidir.
• Hipervizör, tek makinede birden çok sanal makine çalıştıran sanallaştırma yazılımıdır.
• Dropbox, OneDrive, Yandex.Disk ve iCloud bulut depolamadır; Hangouts mesajlaşma uygulamasıdır.
• Dağıtık sistemler hızlı ve ölçeklenebilirdir ama hatasız çalıştıkları söylenemez.

Yaşam boyu öğrenme ve KAÇD

• Yaşam boyu öğrenme okulla veya iş yeri eğitimiyle sınırlı değildir; okula devam şartı geleneksel öğrenmeye aittir.
• Yetişkin; benlik algısı, deneyim, öğrenmeye hazırlık ve öğrenme yönelimiyle tanımlanır.
• KAÇD bağlantıcılık kuramına dayanır; Siemens ve Downes geliştirmiştir.
• Açıklık, bilgi arayanla kaynaklar arasındaki engellerin kalkmasıdır.
• KAÇD geleneksel eğitimi tamamen ortadan kaldırmayı hedeflemez.
• Ulusal Açık Ders Malzemeleri girişimini TÜBA başlatmıştır.

Gelecek teknolojileri

• Moore Yasası'na göre transistör sayısı yaklaşık 2 yılda ikiye katlanır.
• Beyin-bilgisayar arayüzü beyinle dış cihaz arasında doğrudan bağlantıdır.
• Yapay zekânın insan zekâsına eşitlendiği aşama teknolojik tekilliktir.
• Exocortex beyni destekleyen kuramsal yapay dış işlem düzeneğidir.
• Güçlendirilmiş dış iskelet kas hareketlerine güç katar; holografik görüntüleme sınırdaki teknolojidir.

Bildirim alanı

Güç, saat ve ağ durumunun gösterildiği sistem tepsisidir.

Kişisel güvenlik duvarı

İnternetle bilgisayar arasında giriş çıkışı denetleyen ve izinsiz erişimi engelleyen yapıdır.

Casus yazılım

Kullanıcının web hareketlerini izleyip bilgileri merkeze ileten zararlı yazılımdır.

Makro virüs

Programların makro dilleriyle yazılıp belge dosyalarına bulaşan virüstür.

İnkar edememe

Tarafların yaptığı işlemi sonradan reddedememesini sağlayan ilkedir.

Eşzamanlı iletişim

Tarafların aynı anda iletişimde olduğu, anında geribildirimin mümkün olduğu iletişimdir.

Eşzamansız iletişim

Mesajın farklı zamanlarda okunup yeniden incelenebildiği iletişimdir.

Hipervizör

Birden çok sanal makineyi tek fiziksel makinede çalıştıran yazılımdır.

IaaS

Sanal işletim sistemi kullanımı sunan bulut hizmet modelidir.

Teleoloji

Davranışı sonuçlarına göre değerlendiren etik kuramdır.

KAÇD

Bağlantıcılığa dayanan, kitlesel ve açık çevrimiçi ders uygulamasıdır.

Teknolojik tekillik

Yapay zekânın insan zekâsına eşit güce ulaştığı aşamadır.

• Skype eşzamanlı, blog ve web günlüğü eşzamansızdır; soruda hangisinin dışarıda kalacağına dikkat edilmelidir.
• Antivirüs ile güvenlik duvarı farklı işlevlidir; antivirüs zararlı yazılım grubuna girmez.
• Olumsuz kökle sorulan sorularda (girmez, yer almaz, doğru değildir) yanlış seçenek aranır.
• Hayalet yazar kaynak belirtmeyen, mükemmel suç ise kaynak gösterilse de intihal sayılan türdür.
• Bulut dağıtım modelleri (özel, kamu, topluluk, melez) ile hizmet modelleri (IaaS gibi) karıştırılmamalıdır.