Anadolu AÖF Havacılık Güvenliği Çıkmış Sorular

Ders, sivil havacılıkta güvenliğin nasıl sağlandığını ele alır: uluslararası düzenlemeler, yolcu ve bagaj kontrolü, kargo süreçleri, havaalanı erişim kontrolü ve hava trafik yönetimi sistemleri birlikte incelenir.

Uluslararası ve ulusal düzenlemeler

• Annex 17 (Security) belgesini ICAO yani Uluslararası Sivil Havacılık Örgütü yayımlamıştır; standart güvenlik önlemlerinin yaygınlaşması bu belgeyle hız kazanmıştır.
• 1944 tarihli Şikago Konvansiyonu hava taşımacılığının temel kurallarını koymuş, yolcu listelerinin (manifesto) hazırlanmasını da standart hâle getirmiştir.
• Türkiye'de havaalanı giriş kartlarına ilişkin yönetmeliği hazırlama yetkisi Sivil Havacılık Genel Müdürlüğündedir (SHGM).
• Landing kartı, karşılıklılık ilkesiyle düzenlenir ve yabancı ülkeye giren uçuş ekibinin kullandığı belgedir.

Bagaj tarama ve kısıtlamalar

• Elle açılarak kontrol edilen ve patlayıcı izi tespit cihazlarının kullanıldığı aşama Seviye 3'tür; geçemeyen bagaj yerel kolluk tarafından yeniden incelenir.
• Geri saçılım tekniği düşük yoğunluklu X-ışınlarının yansımasından iki boyutlu görüntü üretir ve organik maddeleri saptamada işe yarar.
• Sıvı kısıtlaması yalnızca el/kabin bagajında geçerlidir; taşıma yasağı değil, miktar sınırıdır (genellikle 100 ml).
• Sıvı, aerosol ve jeller LAGs başlığı altında toplanır.

Biyometrik kimlik doğrulama

• Parmak izi, iris, retina, yüz, ses, yürüyüş ve DNA gibi özelliklerle kimlik belirleyen yaklaşım biyometriktir.
• Kişinin sunduğu örneğin sistemdeki kendi kaydıyla birebir (1:1) karşılaştırılması doğrulamadır.

Kargo güvenliği ve işlemleri

• Canlı hayvan, bozulabilir gıda, et, sebze, meyve, ağır ve tehlikeli yükler özel kargo sınıfındadır.
• Kargoyu palet veya konteynere uygun hâle getirme işlemi dönüştürmedir.
• Yığma kargonun uçak hacmi ve ağırlığına uygun yerleştirilmesi yükleme planıyla yürütülür.
• Güvenliği sağlanmış gönderilerin korunmasından asıl olarak yetkili acente sorumludur.

Havaalanı erişim ve uçak güvenliği

• Kapı çıkışları, güvenlik noktaları, elektronik geçişler ve araç kontrol noktaları giriş kontrol sistemini oluşturur.
• Yetkisiz kişilerin hassas alanlara ulaşması bu fiziki ve elektronik düzeneklerle engellenir.
• Uçağa yasaklı madde ya da riskli kişi ulaşırsa uçak ve yolcu güvenliğinden uçuş mürettebatı sorumludur.

Hava trafik yönetimi ve sistemleri

• Hava trafik yönetimi (ATM) iletişim, seyrüsefer ve gözetimi bütünleştirerek trafiğin emniyetli ve düzenli akmasını sağlar.
• Seyrüsefer sistemleri (VOR, GPS, ILS gibi) uçağın rotasını izlemesine ve konum bilgisine ulaşmasına yardımcı olur.
• Gözetim sistemleri, radar gibi araçlarla uçakların kimliğini ve konumunu izler.
• Sahte (hayalet) uçak ekleyerek radar görüntüsünü bozan saldırı jamming (yayını karıştırma) olarak geçer.

Yönetim kavramı: politika

• İşe alım, ücretlendirme gibi konularda işletmenin sürekli nitelikteki temel kararlarına politika denir.

ICAO

Annex 17'yi yayımlayan Uluslararası Sivil Havacılık Örgütü.

SHGM

Türkiye'de havaalanı giriş kartı yönetmeliğini hazırlayan kurum.

Biyometrik sistem

Bedensel ya da davranışsal özelliklerle kimlik doğrulayan sistem.

Doğrulama

Sunulan verinin aynı kişinin kayıtlı verisiyle 1:1 eşleştirilmesi.

Geri saçılım (backscatter)

Düşük yoğunluklu X-ışını yansımasıyla görüntü elde eden, organik maddelere duyarlı teknik.

LAGs

El bagajında miktarı sınırlanan sıvı, aerosol ve jeller.

Özel kargo

Canlı hayvan, bozulabilir gıda ve tehlikeli madde gibi özel işlem isteyen yükler.

Giriş kontrol sistemi

Hassas alanlara yetkisiz erişimi engelleyen fiziki ve elektronik düzenekler.

Hava trafik yönetimi (ATM)

İletişim, seyrüsefer ve gözetimi birleştiren genel trafik yönetim yapısı.

Landing kartı

Uçuş ekibinin yabancı ülkeye girişini kolaylaştıran iniş kartı.

Jamming

Yayını karıştırarak radar ekranında sahte uçak görüntüsü oluşturan saldırı.

• Seyrüsefer (rota ve konum bulma) ile gözetim (kimlik ve konum izleme) birbirine karıştırılmamalı; ATM ikisini de kapsayan üst yapıdır.
• Doğrulama bir kişinin kendi kaydıyla 1:1 eşleştirilmesidir; biyometrik ise genel yaklaşımın adıdır.
• Sıvı kısıtlaması yasak değil miktar sınırıdır ve yalnızca el/kabin bagajı için geçerlidir.
• Annex 17 için ICAO, Şikago Konvansiyonu için yolcu listeleri, giriş kartı yönetmeliği için SHGM eşleşmesi akılda tutulmalı.