ATA-AÖF Sayısal Fotoğraf Çıkmış Sorular

Sayısal Fotoğraf dersi; fotoğrafın tarihsel gelişimini, makine ve objektif yapısını, pozlama ayarlarını, renk modellerini, kompozisyon ilkelerini, dosya biçimlerini, yazıcıları ve Photoshop ile Lightroom gibi düzenleme yazılımlarını kapsar.

Tarihçe ve fotoğrafçılık dalları

• Kompakt flaş kartı kullanan ilk makine 1996'da çıktı; görüntüler taşınabilir kartlarda saklanmaya başladı.
• Kodak'ın kurucusu George Eastman'dır; rulo film ve kolay kutu makineler fotoğrafı yaygınlaştırdı.
• Basın fotoğrafçılığı güncel olayları müdahale etmeden belgeler; amacı bilgilendirme ve tanıklıktır.
• Richard Avedon portre ve moda fotoğrafçısı olarak anılır.

Makine gövdesi ve sensör

• Dijital makinelerde filmin bulunduğu yerde algılayıcı (sensör) yer alır; ışığı elektrik sinyaline çevirir.
• Sensör boyutu görüntü kalitesini, alan derinliğini ve kırpma faktörünü etkiler.
• Tam çerçeve sensör klasik 35 mm film ölçüsündedir; kırpma olmaz.
• APS gibi daha küçük sensörler görüş alanını daraltır ve çarpan etkisi yaratır.
• Gövdedeki lens kilidi düğmesi objektifin sökülmesini sağlar.
• Yaygın hafıza kartları CF, SD, Mikro SD ve XQD'dir.

Objektifler ve odaklama

• Görüntü kalitesini esas olarak mercek gruplarından oluşan optik bölüm belirler.
• Dar açılı (uzun odaklı) lensler orta ve uzak mesafedeki konuyu yakınlaştırır.
• Geniş açı ve balık gözü lensler yakın mesafe ve geniş alan çekimine uygundur.
• Otomatik netleme alan modları: tek noktalı, dinamik, grup ve otomatik AF.
• Manuel odaklamada otomatik netleme devre dışıdır; bu bir AF alan modu sayılmaz.

Pozlama ayarları

• Diyafram sayısı küçüldükçe açıklık büyür, alan derinliği azalır; f/1.8 arka planı bulanıklaştırır.
• f/16 ve f/22 gibi kapalı diyaframlar geniş alanı net verir.
• Hareketi dondurmak için yüksek örtücü hızı kullanılır; uzun pozlama akış etkisi yaratır.
• ISO aşırı yükseltilirse gürültü artar, detay kaybolur; mümkün olan en düşük ISO tercih edilir.
• Beyaz ayarı ışık kaynağının renk sıcaklığına göre renklerin doğru algılanmasını sağlar.

Renk bilgisi ve baskı

• Beyaz ışık prizmada kırmızı, turuncu, sarı, yeşil, mavi ve mor olarak ayrışır.
• RGB ışığın eklenmesiyle oluşan model olup ekranlarda kullanılır; G yeşildir.
• CMYK baskıda kullanılır; K anahtar (key) rengi, yani siyahtır.
• Yaygın yazıcı türleri nokta vuruşlu, lazer, termal ve mürekkep püskürtmelidir; gravür yazıcı türü değildir.

Kompozisyon

• Üçte bir kuralı kadrajı dokuz alana böler; ana öğe çizgilerin kesişimine yerleştirilir.
• Ufuk çizgisi üst ya da alt üçte bir çizgisine oturtulabilir.
• Ritim, öğelerin belli bir düzenle yinelenmesidir; merdiven basamakları örnektir.
• Doku yüzey niteliğini, motif tekrar eden biçimi anlatır.

Dosya biçimi ve düzenleme yazılımları

• RAW, sensör verisini işlemeden ve sıkıştırmadan saklar; düzenlemede JPEG'den daha esnektir.
• RAW'ın bedeli büyük dosya boyutu ve özel yazılım ihtiyacıdır.
• Lightroom modülleri: Library, Develop, Slideshow, Print ve Web; Start modülü yoktur.
• Photoshop'ta efektler Filter menüsündedir; Image menüsü boyut ve renk ayarlarını kapsar.
• Camera RAW pozlama, beyaz dengesi, kontrast ve gürültü azaltma yapar; katman çalışması Photoshop arayüzüne özgüdür.

Sensör (algılayıcı)

Objektiften gelen ışığı elektrik sinyaline dönüştüren, filmin yerini alan dijital bileşen.

Tam çerçeve

Sensörün 35 mm film ile aynı boyutta olması; kırpma faktörü oluşmaz.

ISO

Sensörün ışığa duyarlılığı; yükseldikçe gürültü artar.

Diyafram

Işık açıklığını ve alan derinliğini belirleyen ayar; küçük sayı büyük açıklık demektir.

Örtücü hızı

Sensörün ışık aldığı süre; yüksek hız hareketi dondurur.

Beyaz ayarı

Ortam ışığının renk sıcaklığına göre renk kaymasını önleyen ayar.

RAW

İşlenmemiş, sıkıştırılmamış ham sensör verisi biçimi.

RGB

Kırmızı, yeşil ve mavi ışıkların eklenmesine dayanan ekran renk modeli.

CMYK

Baskıda kullanılan çıkarmalı renk modeli; K siyah mürekkebi (key) gösterir.

Üçte bir kuralı

Kadrajı dokuz alana bölüp ana öğeyi kesişim noktalarına yerleştiren ilke.

Ritim

Biçim, çizgi veya renklerin düzenli biçimde tekrarlanması.

Dar açılı lens

Görüş alanını daraltıp uzaktaki konuyu yakınlaştıran uzun odaklı objektif.

• Diyafram sayısı ile açıklık ters orantılıdır: f/1.8 geniş açıklık ve bulanık arka plan, f/16-f/22 geniş netlik alanı verir.
• RGB ekran için, CMYK baskı için kullanılır; K harfi siyahı temsil eder ama black'in baş harfi değil key'dir.
• Hareketi dondurmak yüksek örtücü hızıyla, akış etkisi uzun pozlamayla sağlanır.
• Olumsuz kökte (yer almaz, sayılmaz, yapılamaz) sorularda şıkları tek tek ele: Start, gravür yazıcı, manuel AF ve katman ayarı ilgili listelerin dışındadır.
• Ritim, doku ve motif birbirine karıştırılır: ritim düzenli tekrar, doku yüzey niteliği, motif tekrar eden biçimdir.