AUZEF Arapça Iv Çıkmış Sorular

Arapça IV dersi; mebni ve mu'rab isimler, mukârebe fiilleri, taaccüb ve medih üslubu, ism-i tafdil, harf-i cerler, i'lâl ve ibdâl olayları ile çeviri ve eş/zıt anlam sorularını kapsar.

Mebni ve mu'rab sözcükler

• Lâzım mebnî sözcükler hâli ne olursa olsun değişmez: zamirler, ism-i mevsûller, ism-i işâretler ve mâzi fiiller.
• Fiil-i muzâri aslında mu'rabtır; yalnızca nûn-u nisve veya nûn-u tevkid alınca mebnî olur.
• İşaret isimleri genelde mebnidir; ancak tesniye biçimleri olan هَذَانِ ve هَاتَانِ mu'rabtır.
• İsim fiil, fiil anlamı taşıyıp fiil gibi çekimlenmeyen mebni kelimedir; شَتَّانَ buna örnektir.

İsim türleri: munsarif, memdûd, maksûr, menkûs

• Gayr-ı munsarif isimler tenvin almaz; cer halinde kesra yerine fetha alır (مَسَاجِدَ gibi).
• Özel isimler ile müntehe'l-cumû' kalıbındaki çoğullar gayr-ı munsarif olur.
• Memdûd isim, sonu uzatma elifinden sonra gelen hemze ile biter (حَسْنَاءُ).
• Menkûs isim, sonunda kendinden önceki harfi kesreli bir yâ bulunan isimdir (اللَّيَالِي).
• Maksûr isimler sonu elifle biter (مُوسَى, الْهُدَى).

Mukârebe fiilleri

• İki gruba ayrılır: haberi أَنْ + muzâri alanlar ve haberi doğrudan muzâri olanlar.
• Haberi أَنْ alanlar: أَوْشَكَ, عَسَى, حَرَى, إِخْلَوْلَقَ (yakınlık ve ümit bildirir).
• Haberi أَنْ almayanlar: أَخَذَ, جَعَلَ, شَرَعَ, بَدَأَ, كَادَ (başlama bildirir).
• يُوشَكُ الطُّلَّابُ أَنْ يَخْرُجُوا örneğinde ism الطلاب, haber أَنْ'li يَخْرُجُوا'dur.

İsm-i tafdil, taaccüb ve medih

• İsm-i tafdil أَفْعَلُ kalıbıyla yapılır ve 'daha/en ...' anlamı verir; أَفْضَلُ'un müennesi فُضْلَى, çoğulu أَفَاضِلُ veya فُضَلَاءُ.
• أَفْهَمُ 'anlıyorum' anlamında birinci tekil muzâri fiil olabilir; her أَفْعَلُ ism-i tafdil değildir.
• Taaccüb kalıbı doğrudan ancak tam ve olumlu fiilden kurulur; nâkıs veya olumsuz fiilde أَنْ ile dolaylı kurulur.
• نِعْمَ ile övülen kişi mahsûstur; çoğunlukla ertelenmiş mübteda olarak i'rab edilir (نِعْمَ الْأُسْتَاذُ سَالِمٌ).
• مَا أَيْسَرَ هَذَا taaccüb cümlesidir: 'Bu ne kadar kolay!'.

Harf-i cer, bağlaç ve edatlar

• Harf-i cerler kendinden sonraki ismi cer hâline sokar: مِنْ, إِلَى, عَنْ, بِـ, لِـ, فِي.
• حَتَّى 'e kadar, ta ki' anlamı verir.
• قَبْلَ أَنْ + muzâri 'önce' anlamındadır ve fiili nasb eder; tek başına قَبْلَ isim veya mastar ister.
• لَمَّا 'dığında' anlamında bağlaçtır.
• فَإِذَا ani karşılaşma (fâcâiyye) bildirir: 'bir baktım ki'.
• Şart cevabı emir, nehiy veya isim cümlesiyse başına rabıt fâ'sı gelir (فَلَا تُطِعْهُمَا).

İsm-i mevsûl, nida, te'kid ve bedel

• İsm-i mevsûl sıla cümlesini isme bağlar: الَّذِي, الَّتِي, اللَّذَانِ, الَّذِينَ, اللَّاتِي, مَنْ, مَا; lâzım mebnîdir.
• يَا'dan sonra seslenilen isim münâdâdır (يَا سَائِقَ السَّيَّارَةِ).
• Lafzî te'kid sözcüğün aynen tekrarıdır (وَجَدْتُ وَجَدْتُ); كُلّ, عَيْن, نَفْس gibi sözcükler manevî te'kid yapar.
• Bedel-i iştimâlde bedel, mübdelün minhin parçası değil ona ait bir özelliktir (الْقَصْرُ حَدِيقَتُهُ).

İ'lâl, ibdâl ve çoğul kalıpları

• İbdâl bir harfin yerine başka harfin geçmesidir; iftiâlde fâü'l-fiil ص ض ط ظ ise ت harfi ط olur (اِصْطَدَمَ).
• دَعَا ve قِيلَ'de vav, kendinden önceki harfin hareketine uyarak elife veya yâya döner: kalb ile i'lâl.
• اُسْتُشْهِدَ meçhul mâzi olmakla birlikte sahih fiildir; قُضِيَ, تُوُفِّيَ (nâkıs), اُسْتُجِيبَ, بِيعَ (ecvef) illetlidir.
• Çoğullar: صَيْفٌ - أَصْيَافٌ (أَصْيُفٌ yanlış), شِتَاءٌ - أَشْتِيَةٌ, مَوْسِمٌ - مَوَاسِمُ, بَحْثٌ - أَبْحَاثٌ, مَرْكَزٌ - مَرَاكِزُ.

Çeviri ve anlam ilişkileri

• Çeviri sorularında fiil zamanı, edat (قَبْلَ/بَعْدَ), gün adı ve eksik kalan öge tek tek denetlenir.
• Eş anlamlılar: اِخْتَلَفَ إِلَى - تَرَدَّدَ; سَارَ - مَشَى; يَسْتَوْلِي - يَغْلِبُ; اِجْتِنَابٌ - اِبْتِعَادٌ; الِامْتِنَاعُ - التَّخَلِّي.
• عَنَيَ 'kastetmek, önemsemek' anlamındadır; karşıtı تَرَكَ'tir.
• فِي أَحْسَنِ تَقْوِيمٍ 'en güzel biçimde', لَا تُعَدُّ وَلَا تُحْصَى 'sayılamayacak kadar çok' demektir.

Lâzım mebnî

Hâli ne olursa olsun sonu değişmeyen sözcük grubu; zamir, ism-i mevsûl, ism-i işâret ve mâzi fiil.

Gayr-ı munsarif

Tenvin almayan ve cer halinde fetha ile gelen isim.

Mukârebe fiilleri

Yakınlık, ümit veya başlama bildiren fiiller; haberin أَنْ alıp almamasına göre ikiye ayrılır.

İsm-i tafdil

أَفْعَلُ kalıbında, karşılaştırma ve üstünlük bildiren sıfat.

Memdûd

Sonu uzatma elifinden sonra gelen hemze ile biten isim.

Menkûs

Sonunda, öncesi kesreli aslî yâ bulunan mu'rab isim.

Mahsûs

نِعْمَ gibi medih fiilinden sonra gelen, övgünün özellikle yöneldiği isim.

Münâdâ

Nida harfi يَا ile kendisine seslenilen isim.

Lafzî te'kid

Sözcüğün veya cümlenin aynen tekrarıyla yapılan pekiştirme.

Bedel-i iştimâl

Bedelin, mübdelün minhin parçası olmayıp ona ait bir özelliği belirttiği bedel türü.

İbdâl

Bir harfin yerine başka bir harfin geçmesi.

Fâ-i rabıta

Cevabı emir, nehiy veya isim cümlesi olan şart cümlesinde cevabın başına gelen bağlayıcı fâ.

• أَفْهَمُ gibi أَفْعَلُ biçimli sözcükler fiil de olabilir; ism-i tafdil ile birinci tekil muzâri fiili ayırt et.
• قَبْلَ tek başına isim ister; muzâri fiilden önce قَبْلَ أَنْ gelir. بَعْدَ ve قَبْلَ'i karıştırma.
• Mukârebe fiillerinde أَنْ alanlar (أَوْشَكَ, عَسَى, حَرَى, إِخْلَوْلَقَ) ile almayanları (أَخَذَ, جَعَلَ, شَرَعَ, بَدَأَ) birbirine karıştırma.
• Maksûr, memdûd ve menkûs isimleri sonlarına göre ayır: elif, uzatmalı hemze, kesreli yâ.
• Meçhul olması fiilin illetli olduğu anlamına gelmez; kökte vav, yâ veya elif var mı diye ayrıca bak.