Anadolu AÖF Stratejik Yönetim Çıkmış Sorular

Stratejik Yönetim dersi; işletmelerin vizyon, misyon ve hedef belirlemesini, iç ve dış çevre analizini, strateji seçimini, uygulamasını ve kontrolünü ele alır. Yenilik, bilgi-iletişim teknolojileri ve uluslararası açılım da dersin önemli konularıdır.

Temel kavramlar ve stratejik yönetimin özellikleri

• Stratejik yönetim uzun vadelidir; kısa vade bu sürecin özelliği sayılmaz.
• Vizyon, stratejik niyet hiyerarşisinin en üstündedir ve kâr amacı güden ya da gütmeyen her örgüt için geçerlidir.
• Vizyon 'Nasıl olmak istiyoruz?' sorusunu yanıtlar; misyon faaliyet alanını ve güçlü yönü anlatır, geçmiş-bugün-gelecek bağını kurar.
• Amaç ulaşılmak istenen durumu, hedef ise sayısal ve somut çıktıyı (ör. satışları artırmak) ifade eder.
• Strateji, rakipleri de gözeten, uzun dönemli ve dinamik kararlar bütünüdür; politika ise uygulamada çalışanlara pusula olur.
• Kapsamı en geniş kavram örgüttür; komiteler için stratejik yönetim gerekli görülmez.

Çevre analizi ve paydaşlar

• 'Neler olacak?' sorusu çevre analizi aşamasında cevaplanır.
• SWOT analizi hem iç hem dış çevrenin incelenmesinde kullanılır.
• Genel çevre bileşenlerinden biri demografik çevredir; genç nüfus oranı buraya girer.
• Rekabetçi çevre unsurlarına örnek: tedarikçilerin pazarlık gücü.
• Stratejik grup, sektör içinde benzer strateji izleyen işletmelerin alt kümesidir.
• Paydaşlar arasında çalışanlar, yöneticiler, medya ve kredi derecelendirme kuruluşları vardır.

İç çevre ve işletme fonksiyonları

• Temel fonksiyonlar üretim, pazarlama, finans ve insan kaynaklarıdır; denetim bunlardan değildir.
• Likidite oranları finansal-sayısal analiz yöntemlerine girer.
• Oran kıyaslaması sektör dışı işletmelerle yapılırsa anlamlı olmaz.
• Stok devir hızı Kritik Başarı Faktörlerinde sektör karakteristikleri grubunda yer alır.

Strateji düzeyleri ve türleri

• Çekilme stratejileri (satma, tasfiye) kurumsal düzeydedir; farklılaştırma ise kurum düzeyi stratejisi değildir.
• İlişkili çeşitlendirme, mevcut ya da benzer alanlarda yeni işlere girmektir.
• Fonksiyonel (işlevsel) stratejiler orta ve alt kademelerce oluşturulur ve yürütülür; koordinasyon fonksiyonel strateji sayılmaz.
• İşletme düzeyi stratejik yönetim ekibinde muhasebe şefi bulunmaz.
• Reklam, işletme stratejisinin boyutlarından biri değildir.

Uluslararası strateji

• Birimleri hem merkezle hem birbiriyle bağlantılı yürüten yaklaşım karma stratejidir.
• Pazara giriş biçimleri: ihracat, satın alma, franchising, ortak girişim, lisans verme.
• Lisans verme, uzmanlığın ücret karşılığı kiralanması ya da satın alınmasıdır.
• İthalat pazara giriş biçimi değildir.

Yenilik ve bilgi-iletişim teknolojileri

• Yenilik ve BİT stratejisi hem bağımsız hem geçişlidir; şirket, işletme, operasyonel ve uluslararası düzeylerde yer alır.
• Mevcut BİT sistemini güncellemek BİT stratejisinin unsurudur; e-ticaretten yararlanma da öyle.
• Pazar nişi yeniliği üretim yetkinliğini korur, pazar yetkinliğini değiştirir.
• Web müşteri çeker, bilgi verir, değer katar ve kâr sağlar; yönetime katılma işlevi yoktur.
• Yeniden yapılandırma, süreçlerin kökten yeniden tasarlanmasıdır.

Strateji seçimi ve araçları

• SWOT stratejileri SO, WO, ST, WT'dir; WS diye bir alternatif yoktur. SO güçlü yönler ile fırsatları eşler.
• BCG matrisi: yıldızlar, nakit inekleri, sorunlular, köpekler.
• BCG'de yatay eksen göreceli pazar payı, dikey eksen sektör büyüme hızıdır.
• Seçimde fayda sağlama ölçütü rekabet avantajı ve uzun vadeli gelişime katkıyı değerlendirir.
• Net nakit akışı, amortisman öncesi kârdan gerekli işletme sermayesi yatırımının düşülmesiyle bulunur.

Strateji uygulama ve kontrol

• Uygulamada amaçlar, politikalar, kaynak dağıtımı ve gerekirse yeniden yapılanma ele alınır; mevcut yapıyı korumak konu değildir.
• Öncül kontrol varsayımların geçerliliğini sürekli izler.
• Geriye yönelik kontrol gerçekleşen sonuçları kıyaslar; adı zamanlama özelliğinden gelir.
• Stratejik takip çevreye dair genel yayınları izler.
• Özel durum alarm kontrolü, ihtimali düşük ama yıkıcı olaylar içindir.
• Pazar kontrolü davranışsal kontrol türlerindendir.
• Kurumsal başarı karnesi finansal ve finansal olmayan göstergeleri birlikte kullanır.

Vizyon

Örgütün ulaşmak istediği uzun vadeli gelecek durumu; hiyerarşinin en üstündedir.

Misyon

İşletmenin faaliyet alanını ve güçlü olduğu yönü anlatan, geçmiş-bugün-geleceği kapsayan kavramdır.

Amaç

Gelecekte erişilmek istenen durum, büyüklük veya yerdir.

Hedef

Amaca yönelik, ölçülebilir ve somut sonuç ifadesidir.

Politika

Uygulamada çalışanların karar ve faaliyetlerine yön veren düşünce biçimidir.

Stratejik grup

Bir sektörde benzer strateji izleyen işletmelerin oluşturduğu alt kümedir.

SWOT analizi

Güçlü, zayıf yönler ile fırsat ve tehditleri inceleyen, iç ve dış çevrede kullanılan yöntemdir.

Karma strateji

Yabancı birimlerin hem merkezle hem birbirleriyle bağlantılı çalışmasıdır.

Lisans verme

Uzmanlığın ücret karşılığı kiralanması veya satın alınmasına imkân veren anlaşmadır.

Yeniden yapılandırma

Süreçlerin kökten ele alınıp baştan tasarlanmasıdır.

Öncül kontrol

Strateji varsayımlarının hâlâ geçerli olup olmadığını sürekli denetler.

Kurumsal başarı karnesi

Finansal ve finansal olmayan ölçüleri birlikte kullanan performans sistemidir.

• Vizyon gelecekteki ideal durumu, misyon faaliyet alanı ve güçlü yönü anlatır; amaç ile hedef de sık karıştırılır.
• İşletme düzeyi ile kurum (şirket) düzeyi stratejileri ayrılmalı; çekilme kurumsal düzeydedir.
• Öncül kontrol varsayımları, geriye yönelik kontrol gerçekleşen sonuçları, özel durum alarm kontrolü beklenmedik olayları izler.
• BCG matrisinde eksenler karıştırılmamalı: yatay göreceli pazar payı, dikey sektör büyümesi.
• 'Yer almaz' türü sorularda seçeneklerdeki ilgisiz kavramlar (kısa vade, reklam, denetim, ithalat) elenmeli.