ATA-AÖF Bilgisayar Donanımı Çıkmış Sorular

Bilgisayar Donanımı dersi; bilgisayarın temel yapısını, işlemci ve bellek birimlerini, giriş ve çıkış aygıtlarını, depolama, ağ ve ekran teknolojilerini ve bilgisayarların tarihsel gelişimini ele alır.

Temel yapı ve tarihsel gelişim

• Donanımın temel yapısı sırasıyla giriş birimi, merkezî işlem birimi ve çıkış biriminden oluşur.
• İşletim sistemi donanım değil yazılımdır.
• İlk kuşak elektronik bilgisayarlar (ENIAC gibi) vakum tüplüydü, odaları dolduracak kadar büyüktü ve çok elektrik tüketirdi.
• İlk kuşakta mikroişlemci yoktu; maliyet yüksekti ve kullanım uzmanlık isterdi.
• Klavye düzeni 19. yüzyılda daktiloyla ortaya çıkmış, sonradan bilgisayarlara aktarılmıştır.

İşlemci, bellek ve BIOS

• CPU, kontrol birimi ve ALU ile aritmetik, mantıksal ve kaydırma işlemlerini yaparak veriyi işler.
• Kalıcı depolama işlemcinin görevi değildir; bu iş sabit disk gibi birimlere aittir.
• Bellek hiyerarşisinin en üstünde kaydediciler vardır; en hızlı ve en küçük kapasiteli olanlardır.
• Kaydedicilerden sonra sırasıyla L1 önbellek, L2 önbellek ve RAM gelir.
• BIOS'tan saat, şifre, önyükleme ve depolama ayarları değiştirilebilir.
• Bellek tipi (DDR3, DDR4 gibi) fiziksel özelliktir; BIOS'tan değiştirilemez.

Kasa ve depolama

• Kasa türleri Full, Midi, Mini Tower ve SFF gibi gruplara ayrılır.
• CPU kasa türü değildir; anakart üzerindeki işlemcidir.
• Sabit disk (HDD) verileri plakalardaki sektörlere yazar.
• Sarsıntı, kafa çizmesi veya üretim hatası sektörleri bozabilir.
• Okunamayan ve yazılamayan bozuk alanlara ölü sektör (bad sector) denir.

Ekran teknolojileri

• Tepki süresi, bir pikselin rengini değiştirme süresidir ve milisaniye cinsinden ölçülür.
• Tepki süresi kısaysa hareketli görüntülerde hayalet izi oluşmaz.
• OLED organik madde içerir; zamanla piksel yanması ve parlaklık kaybı görülebilir.
• Mikro LED inorganik malzeme kullanır; parlaklığını ve performansını uzun süre korur.

Ses ve görüntü aygıtları

• Hoparlör, elektriksel ses sinyalini bobin ve mıknatısla titreşime çevirerek ses üretir.
• Ses kartında DAC dijital veriyi analog sese çevirir; ADC ise tersini yapar.
• Dijital kameralar görüntüyü JPEG, TIFF ve RAW biçimlerinde saklar.
• JPEG sıkıştırılmış, TIFF kayıpsız, RAW ise sensörden gelen işlenmemiş ham veridir.

Yazıcı, tarayıcı ve 3B baskı

• Yazıcı sınıfları lazer, mürekkep püskürtmeli ve nokta vuruşlu yazıcılardır; 7D yazıcı diye bir sınıf yoktur.
• Lazer yazıcı tonerı ısıyla kâğıda sabitler; mürekkep püskürtmeli kartuştan sıvı mürekkep damlatır.
• Düz yataklı tarayıcılar ev ve ofis kullanımına yöneliktir.
• Yayıncılıktaki yüksek hassasiyet ve büyük boyut için tamburlu tarayıcılar tercih edilir.
• FDM, erimiş termoplastiği katman katman serer ve masaüstünde en yaygın 3B baskı yöntemidir.
• FDM en yüksek malzeme dayanımını sağlayan yöntem değildir.

Ağ ve güvenlik donanımları

• Ethernet kartı arayüzleri RJ-45, LC, SFP ve BNC gibi fiziksel bağlantılardır.
• VLAN fiziksel arayüz değil, anahtarlarda yazılımla kurulan mantıksal sanal ağdır.
• DHCP, ağa bağlanan cihaza IP adresi, alt ağ maskesi ve ağ geçidini otomatik verir.
• Parmak izi okuyucu için temiz ve kuru parmak, doğru kurulum ve güncel sürücü gerekir.
• Parmak izi okuyucunun bağlantısı mutlaka kablolu olmak zorunda değildir; Bluetooth ve Wi-Fi'lı cihazlar da vardır.

Ölü sektör (Bad Sector)

Sabit diskte fiziksel olarak bozulmuş, artık okunamayan ve yazılamayan alan.

DAC

Dijital sinyali hoparlör ve kulaklıkların kullanabileceği analog sese çeviren dönüştürücü.

ADC

Analog sinyali dijitale çeviren dönüştürücü; DAC'ın tersidir.

DHCP

Ağdaki cihazlara IP bilgilerini otomatik atayan servis.

Kaydedici

İşlemci çekirdeği içindeki, bellek hiyerarşisinin en hızlı ve en küçük birimi.

ALU

İşlemcide aritmetik ve mantıksal işlemleri yapan birim.

Tepki süresi

Pikselin renk değiştirmesi için geçen süre; ms ile ölçülür.

Mikro LED

İnorganik yapısı sayesinde uzun ömürlü ve parlak kalan ekran teknolojisi.

RAW

Kamera sensöründen gelen işlenmemiş ham görüntü verisi.

FDM

Erimiş termoplastiğin katman katman serildiği 3B baskı yöntemi.

VLAN

Anahtarlarda yazılımla oluşturulan mantıksal sanal ağ.

• DAC ile ADC karıştırılmamalı: DAC dijitalden analoğa, ADC analogdan dijitale çevirir.
• Düz yataklı tarayıcı ev ve ofis içindir; yayıncılık işleri tamburlu tarayıcıya aittir.
• CPU kasa türü değil işlemcidir; VLAN fiziksel arayüz değil mantıksal ağdır.
• Bellek tipi BIOS'tan değiştirilemez; saat, şifre ve önyükleme ayarları değiştirilebilir.
• OLED organik, Mikro LED inorganiktir; uzun ömür Mikro LED'e bağlanır.