ATA-AÖF Hastalıklar Bilgisi Çıkmış Sorular

Hastalıklar Bilgisi dersi; hastalıkların sınıflandırılması, bulaşıcı ve kronik hastalıklar, organ sistemlerinin hastalıkları, bağışıklık, hormon ve sıvı-elektrolit dengesi ile kanser ve yaşlılık konularını ele alır.

Genel kavramlar, sınıflama ve yaşlılık

• Hastalıkların kodlanmasında DSÖ'nün uluslararası sınıflaması ICD-10 kullanılır; Türkiye'de 2005'ten beri zorunludur.
• KOAH ve diyabet kronik hastalıktır; pnömoni akut enfeksiyon sayılır.
• Geriatri yaşlı hastalıklarının tanı, tedavi ve bakımıyla ilgilenen tıp dalıdır.
• Gerontoloji yaşlanmayı biyolojik, sosyal, ekonomik yönleriyle bütüncül inceler.
• Kanın pH'ı normalde 7,35-7,45'tir; yaklaşık 6,8-7,8 dışında yaşam sürdürülemez.
• Cüzzam, İslam dünyasında Arslan Hastalığı, Batı'da Leprosy olarak bilinir.

Enfeksiyonlar ve hepatitler

• Hepatit A kirli su ve besinle, yani fekal-oral yolla bulaşır; el hijyeni ve aşı korur.
• Hepatit B kan, cinsel temas, ortak iğne ve anneden bebeğe geçer; fekal-oral değildir.
• Tüberküloz akciğer tutan, bulaşıcı ve bildirimi zorunlu bir enfeksiyondur.
• Gastrit mide mukozası iltihabıdır; en sık neden Helicobacter pylori'dir.
• Kanser bulaşıcı değildir; kontrolsüz hücre çoğalmasıyla oluşan kronik hastalıktır.

Bağışıklık, alerji ve otoimmün hastalıklar

• Otoimmün hastalıklarda bağışıklık sistemi kendi dokularına saldırır.
• Myastenia gravis asetilkolin reseptörlerine karşı antikorla oluşur; kas güçsüzlüğü çalışınca artar.
• Sistemik sklerozda kolajen birikir, deri kalınlaşıp sertleşir.
• Anafilaksi ilaç, arı sokması, aşı ve serum sonrası gelişen ağır alerjik tablodur; adrenalinle acil müdahale gerekir.
• Kalıtsal olmayan tip 1 diyabette beta hücreleri bağışıklıkça yok edilir.

Hormonlar ve metabolizma

• İnsülin pankreasın Langerhans adacıklarındaki beta hücrelerinden salgılanır ve kan şekerini düşürür.
• Alfa hücreleri glukagon, delta hücreleri somatostatin üretir.
• Tip II diyabet insülin salgısı veya etkisindeki bozuklukla oluşan hiperglisemidir.
• Cushing sendromunda kortizol yüksektir: pletorik yüz ve bufalo hörgücü görülür.
• Addison hastalığında kortizol yetersizdir ve potasyum birikerek hiperkalemi yapar.
• Arka hipofiz oksitosin ve ADH salgılar; insülin protein yapılı bir hormondur.

Solunum, kalp-damar ve şok

• KOAH kronik bronşit ve amfizemi içerir, kalıcı hava yolu daralması yapar; ana risk sigaradır.
• Bronşit alt solunum yolu hastalığıdır; tonsilit, farenjit, nezle, sinüzit üst yoldadır.
• Trakeadaki 16-20 kıkırdak tam halka değil, C veya U biçimlidir.
• Buerger ve Raynaud periferik damar hastalığıdır; anjina pektoris ve miyokart infarktüsü koroner kaynaklıdır.
• Miyokard infarktüsünde sodyum, lipit ve kolesterolden zengin diyet önerilmez.
• Strok volüm ventrikülün tek atımda attığı kandır, yaklaşık 60-80 cc.
• En sık şok türü damar içi hacim kaybına bağlı hipovolemik şoktur.
• Sekonder hipertansiyon saptanabilir bir nedene bağlıdır; primer formda neden bulunamaz.

Üriner sistem, kan ve sinir sistemi

• Hematüri idrarda eritrosit, piyüri lökosit, bakteriüri bakteri bulunmasıdır.
• Noktüri geceleri sık idrara çıkma, dizüri idrar yaparken yanmadır.
• Sistit riskini prostat büyümesi, mesane taşı, sonda ve gebelik artırır; nefroskleroz artırmaz.
• Anemi hemoglobin veya eritrosit sayısının normalin altına inmesidir.
• Sinaps iki nöron arasındaki bağlantıdır; ranvier boğumu miyelin kesintisidir ve iletimi hızlandırır.
• Sinir-kas uyarılabilirliği elektrolitlerin başlıca görevidir.

Deri, lenfoma ve kemoterapi

• Deri üç katmanlıdır: dışta epidermis, ortada dermis, altta subkutan doku.
• Deri ısıyı terleme ve damar çapıyla ayarlar, dokunma-ağrı-basınç-sıcaklığı algılar; enerji üretmez.
• Herpes zoster suçiçeği virüsünün yeniden aktifleşmesidir; ağrılı kabarcıklar yapar.
• Impetigoda kabarcıkların ardından bal rengi kabuklar oluşur.
• Hodgkin lenfoma viral enfeksiyonlarla, özellikle Epstein-Barr virüsüyle ilişkilidir; tanıda Reed-Sternberg hücresi vardır.
• Kemoterapide bulantı, iştahsızlık, saç dökülmesi orta süreli yan etkidir; kemik iliği depresyonu geç dönemde görülür.

ICD-10

DSÖ'nün hastalıkları kodlayan uluslararası sınıflandırma sisteminin onuncu sürümü.

Fekal-oral yol

Kirli su ve besinlerin ağızdan alınmasıyla bulaşma; Hepatit A için tipiktir.

Anafilaksi

Alerjenle karşılaşınca hızla gelişen, yaşamı tehdit eden ağır alerjik reaksiyon.

Otoimmün hastalık

Bağışıklığın kendi doku ve hücrelerine saldırmasıyla oluşan hastalık.

Hematüri

İdrarda alyuvar bulunması.

Strok volüm

Ventrikülün her kasılmada pompaladığı kan miktarı.

Geriatri

Yaşlılardaki hastalıkların tanı, tedavi ve bakımıyla ilgilenen tıp dalı.

Gerontoloji

Yaşlanmayı çok yönlü inceleyen geniş bilim dalı.

Hiperkalemi

Kanda potasyumun artması; Addison hastalığında görülür.

Sekonder hipertansiyon

Başka bir hastalık veya nedene bağlı gelişen yüksek tansiyon.

Anemi

Hemoglobin veya eritrosit sayısının normalin altına düşmesi.

• Geriatri (tıp dalı, hastalık odaklı) ile gerontoloji (yaşlanmanın bütüncül incelenmesi) karıştırılmamalı.
• Hepatit A fekal-oral, Hepatit B ve C kan yoluyla bulaşır; 'doğru değildir' sorularında bu ayrım aranır.
• Cushing'de kortizol fazlası, Addison'da yetersizliği vardır.
• Beta hücresi insülin, alfa hücresi glukagon salgılar.
• Olumsuz soru kalıplarında (yanlıştır, sayılmaz) ranvier boğumu-sinaps ve dermis-epidermis gibi yer değiştirmiş tanımlara dikkat edilmeli.