ATA-AÖF Sosyal Psikoloji Çıkmış Sorular

Sosyal Psikoloji dersi; benlik, kişilik kuramları, tutumlar, duygu kuramları, grup ve liderlik, iletişim ile temel istatistik kavramlarını bir arada ele alır. Bireyin kendini, çevresini ve başkalarını nasıl algılayıp etkilendiğini açıklar.

Sosyal psikolojinin kökenleri ve komşu alanlar

• Kolektif Psikoloji Akımı, bireylerin grup içindeki davranışlarını inceleyerek disiplinin çağdaş bilim olmasına katkı vermiştir.
• Sosyoloji grup, örgüt ve toplumların düzenini, işleyişini ve değişimini araştırır.
• Yönetim bilimi, kurumların hedeflerine ulaşmak için kaynakları nasıl kullandığını ve düzenlediğini inceler.
• Freud'un bilinçaltı çalışmaları Psikoanalitik Kuram'ı doğurmuştur.

Benlik ve benlik türleri

• Benlik şemaları nispeten kararlıdır, hızlı değişmez; kişinin kendine dair bilgiyi işlemesini sağlar.
• Benliğin işlevleri: çevresel etkileri düzenlemek, savunma mekanizmalarını kullanmak, kavramları bütünleştirmek, engelleri aşma gücünü toplamak.
• Yaygın benlik türleri fiziksel, akademik, duygusal ve toplumsal benliktir; fizyolojik benlik bunlardan sayılmaz.
• Düşünme, hissetme ve algılama etkinlikleri ruhsal benliği oluşturur.
• Benlik karmaşıklığı, benlik etkililiği, benlik farkındalığı, işler benlik ve benlik şeması Kişilik Temelli Kuramlarla bağlantılıdır.

Kişilik ve davranış kuramları

• Büyük Beşli: dışadönüklük, sorumluluk, uyumluluk, duygusal denge ve deneyime açıklık.
• Kişilikbilim (Personoloji) Kuramı Henry Murray'a aittir.
• Davranışçı Kuram davranışı geçmiş yaşantıların ve öğrenmenin biçimlendirdiğini savunur.
• Bilişsel Kuram, sosyal davranışın şema ve temsillerle de şekillendiğini söyler; dikkat her şeye eşit dağılmaz, çarpıcı yönlere kayar.
• Projektif testler belirsiz uyaranlarla iç dünyanın dile gelmesini kolaylaştırır.

Duygu kuramları

• Cannon-Bard Kuramı duygularda belirleyici rolü hipotalamusa verir.
• Schachter-Singer Kuramı'nda duygu, fizyolojik uyarılmanın bilişsel olarak yorumlanmasıyla doğar ve kaynak dış uyarıcıdır.
• Bilişsel Duygu Kuramı duyguyu olayın kendisine değil, olayın yorumlanmasına bağlar.
• Öfke, haksızlık, engellenme veya tehdit algısında içteki gerilimin dışa yansımasıdır.

Tutumlar ve sosyal etki

• Tutum, çevredeki her şeye yönelik önceden oluşmuş eğilimdir.
• Tutumun üç bileşeni bilişsel, duygusal ve davranışsal olandır; söz ya da eylemle dışa vurum davranışsal bileşendir.
• İnsanlar çoğunlukla kendileri için psikolojik anlamı olan şeylere tutum geliştirir.
• Kuralsal sosyal etkide kabul görme ve dışlanmama isteği uyumu doğurur.
• Sosyal kategorizasyon benzer uyaranları ilişkilendirip gruplayarak algısal yükü azaltır.

Gruplar ve liderlik

• Sosyal grup, ortak hedef için sürekli etkileşen kişilerden oluşur; üyelere doyum ve kimlik kazandırır.
• Gruplar bilgi paylaşımı yoluyla karar almayı iyileştirir ve toplumsal uyumu destekler.
• Durumsal Kuram'a göre her koşulda geçerli tek bir en iyi liderlik biçimi yoktur.
• Hersey-Blanchard modelinde astların olgunluğu düşükken görev ve ilişki yönelimi yüksek lider satan (beğendiren) tarzdadır.

İletişim, empati ve zihinsel özellikler

• İletişim, bilgi, duygu ve düşünce alışverişini içeren dinamik bir süreçtir ve etkileşimin kaçınılmaz sonucudur.
• Empati için kişinin kendi bakış açısından çıkması gerekir; benmerkezcilik en büyük engeldir.
• Etkili geri bildirim yapıcı ve geliştiricidir; alıcıyı savunmaya itmez.
• Yetenek, zihinsel kapasite ile bedensel becerilerin birleşimidir.
• Sezgi, var olan zihin kalıplarını aşıp yeni bakış açıları getirir.

Temel istatistik

• Aritmetik ortalama, değerlerin toplamının veri sayısına bölünmesidir.
• Merkezî yığılma ölçüleri aritmetik ortalama, mod ve medyandır.
• İki grup ortalaması arasındaki farkın anlamlılığı t testiyle sınanır; ikiden fazla grupta Anova kullanılır.

Benlik şeması

Kişinin kendine ilişkin bilgileri işlemesini sağlayan, nispeten kararlı bilişsel yapı.

Tutum

Bireyin çevresindeki unsurlara karşı taşıdığı önceden oluşmuş eğilim.

Sosyal grup

Ortak hedef için karşılıklı etkileşim içinde olan iki veya daha fazla kişi.

Kuralsal sosyal etki

Beğenilme ve kabul görme isteğiyle sergilenen uyma davranışı.

Sosyal kategorizasyon

Çevredeki kişi, olay ve nesneleri benzerliklerine göre gruplama süreci.

Empati

Kendi bakış açısından çıkıp karşıdakinin dünyasını anlayabilme.

Öfke

Haksız ve suçlayıcı uyaranlar karşısında iç gerilimin dışa vurulması.

Yetenek

Bir işi yapmayı sağlayan zihinsel ve bedensel özelliklerin bütünü.

Sezgi

Zihinsel kalıpları değiştirip varsayımları yıkabilen zihinsel yetenek.

Projektif test

Belirsiz uyaranlara verilen tepkilerle iç dünyayı ortaya çıkaran teknik.

Merkezî yığılma ölçüleri

Veri setinin tipik değerini gösteren ortalama, mod ve medyan.

• Cannon-Bard (hipotalamus), Schachter-Singer (dış uyarıcı ve yorum) ve Bilişsel Duygu Kuramı (olayın yorumlanması) birbirine karıştırılmamalı.
• Tutumun bileşenleri bilişsel, duygusal, davranışsal olarak ayrılır; dışa vurum davranışsal bileşendir.
• Sorularda 'değildir' ifadesi sık geçer; benlik şemaları, benlik türleri ve empati koşulları için yanlış seçeneği ayıklamak gerekir.
• t testi iki grup, Anova ikiden fazla grup için kullanılır.
• Durumsal liderlikte yüksek görev ve yüksek ilişki yönelimi satan tarzdır.