ATA-AÖF Teknoloji ve Çocuk Çıkmış Sorular

Teknoloji ve Çocuk dersi, çocukların ekran, video, çizgi film, oyun ve kodlama gibi dijital ortamlarla ilişkisini ele alır. Fırsatlar ile riskler, ebeveyn rolü, medya ve dijital okuryazarlık ile eğitsel teknolojiler başlıca konulardır.

Ekran süresi ve ebeveyn rolü

• 2-5 yaş için nitelikli ekran içeriği günde en çok bir saat olmalı ve yetişkinle birlikte izlenmelidir.
• İki yaşın altında görüntülü görüşme dışında ekran önerilmez.
• Ebeveynin kendi ekran alışkanlığı, koyduğu düzen ve çocukla ilişkisi çocuğun ekran kullanımını belirleyen ebeveyn etkenleridir.
• Kardeşlerin yaşı ebeveyne ait bir etken sayılmaz.

Ebeveyn arabuluculuk stratejileri

• Birlikte kullanım stratejisinde ebeveyn çocuğun yanında bulunarak internet kullanır.
• İzleme stratejisi anlık gözetim değil, kullanım sonrası geçmişin, sitelerin ve mesajların denetlenmesidir.
• Anlık başında durmak ile sonradan denetlemek karıştırılmamalıdır.

Aşırı kullanımın riskleri

• Aşırı mobil cihaz kullanımı siber zorbalık, internet bağımlılığı, uyku ve duruş sorunları ile depresyonla ilişkilidir.
• Okul öncesinde bilişsel gelişimi en çok uzun ekran süresi etkiler; dil, dikkat ve oyunla öğrenme zarar görür.
• Hızlı sahne değişimleri gerçek yaşamın temposunu yetersiz gösterir ve dikkat azalır.
• Harf ve ses farkındalığı bir risk değil, olumlu bir okuma yazma hazırlık becerisidir.

Siber zorbalık ve dijital iz

• Siber zorbalık, teknolojinin bilinçli ve sürekli biçimde birine zarar vermek için kullanılmasıdır.
• Mekân ve zaman sınırı olmaması ile içeriğin kalıcı yayılması yüz yüze zorbalıktan ayrılan yönleridir.
• Dijital ayak izi paylaşımlar, aramalar, konum ve üyelik gibi çevrim içi faaliyetlerin bıraktığı kalıcı verilerdir.
• Silinen içerik başka sunucularda kopya olarak kalabilir.

Medya, video ve çizgi filmler

• Medya okuryazarlığı bilişsel, duygusal, estetik ve ahlaki boyutlardan oluşur; bedensel boyut yoktur.
• Akıllı medya kullanımı etkinlikleri logo, marka, reklam mesajı ve gazete hazırlama gibi üretme ve çözümlemeye dayanır.
• Pepee, Niloya, Kuzugiller ve Ekip: Siberay eğitsel çizgi film örnekleridir.
• Şiddet içeriği duyarsızlaşma, empatinin azalması ve saldırganlık artışına yol açabilir.
• Nitelikli videolar kalıcı öğrenme, bilişsel ve motor gelişim sağlar; uzun süre video izlemek ise risktir.

Web, okuryazarlık ve kodlama

• Web 1.0 salt okunur sayfalar, Web 2.0 kullanıcı içeriği, Web 3.0 makinelerin anlamlandırdığı anlamsal webdir.
• Dijital okuryazarlık teknolojiyi verimli, güvenli ve sorgulayıcı kullanma yetkinliğidir.
• Kodlama okuryazarlığı erken yaşta etkinliklere katılmayı ve temel konulara fikir sahibi olmayı gerektirir.
• Karmaşık kod yazabilmek okuryazarlığın ötesinde uzmanlık becerisidir.
• Scratch, renkli blokları sürükle-bırak ile birleştirerek çocuklara kodlama öğretir.

Oyun, oyunlaştırma ve yeni teknolojiler

• Oyunun dört ögesi kurallar, hedefler, çıktı ve geri bildirim ile meydan okuma ya da rekabettir.
• Kahoot, Classcraft, ClassDojo ve Edmodo oyunlaştırmayı destekler; Tableau veri görselleştirme aracıdır.
• Akıllı oyuncaklar ve dijital zengin oyun alanları fiziksel-dijital oyun teknolojisi olarak adlandırılır.
• Artırılmış gerçeklikte gerçek dünya görünür ve üzerine sanal nesne eklenir; tamamen sanal ortam sanal gerçekliktir.
• Lumi videoya soru ve dallanma ekleyerek etkileşimli video hazırlatır.

Drama ve cihazlar

• Drama, görülen nesne ya da olayın canlandırılmasına dayanır; müze gezisi sırasında yapılması en etkilidir.
• Kid-Tough ve Kidizoom dizüstü bilgisayar değil, çocuklara yönelik dayanıklı fotoğraf makinesi gibi cihaz markalarıdır.
• Dizüstü bilgisayarlar taşınabilir, kablosuz bağlantılı ve geniş depolamalıdır.

Dijital okuryazarlık

Dijital teknolojilerden verimli, güvenli ve sorgulayıcı yararlanma yetkinliğidir.

Medya okuryazarlığı

İletiyi anlama, duyguları fark etme, niteliği değerlendirme ve değerleri sorgulamayı kapsar.

Siber zorbalık

Teknolojinin birine zarar vermek amacıyla sürekli ve bilinçli kullanılmasıdır.

Dijital ayak izi

Çevrim içi etkinliklerin geride bıraktığı, uzun süre izlenebilen veri kayıtlarıdır.

Web 3.0

Verilerin makinelerce yorumlandığı anlamsal web dönemidir.

İzleme stratejisi

Çocuğun internet kullanımının sonradan geçmiş ve mesajlar üzerinden denetlenmesidir.

Birlikte kullanım

Ebeveynin çocuğun yanında bulunup interneti onunla birlikte kullanmasıdır.

Fiziksel-dijital oyun

Gerçek nesneyle oynanırken ekran ya da uygulamanın da karşılık verdiği oyun türüdür.

Artırılmış gerçeklik

Gerçek dünya görüntüsünün üzerine sanal nesneler eklenmesidir.

Sanal gerçeklik

Kullanıcıya tümüyle sanal bir ortam sunan teknolojidir.

Oyunlaştırma

Oyun ögelerinin öğretim süreçlerine taşınmasıdır.

Scratch

Blok tabanlı, sürükle-bırak çalışan çocuk kodlama ortamıdır.

• İzleme stratejisi ile birlikte kullanım karıştırılmamalı: izleme sonradan denetim, birlikte kullanım yanında bulunmaktır.
• Artırılmış gerçeklik gerçek dünyayı korur; tamamen sanal olan sanal gerçekliktir.
• Dijital ikiz, Tableau, Kid-Tough ve Kidizoom gibi yanıltıcı seçenekler konunun dışındaki kavram ve ürünlerdir.
• Soruda yanlış, değildir ve bulunmaz gibi olumsuz kökler dikkatle okunmalıdır.
• Web 1.0, 2.0 ve 3.0 özellikleri sık karıştırılır; Web 3.0 anlamsal webdir.