AUZEF Çocukluk Döneminde Müzik ve Sanat Çıkmış Sorular

Ders, sanatın kökenini, dallarını (görsel, işitsel, sahne, dil, el sanatları, dijital sanatlar) ve bunların çocukluk döneminde oyun, yaratıcılık ve drama yoluyla nasıl kullanıldığını ele alır. Müzik, drama ve müzikal gibi çocuğa yönelik etkinlikler de konunun parçasıdır.

Sanatın tanımı ve kökeni

• Batı dillerindeki art sözcüğü Latince ars kökünden gelir; ars, kurala uygun ustaca iş yapma becerisi yani tekniktir.
• Sanatın niteliğini anlamak için önce kökenine bakılır; eserin doğması için sanatçıda yaratıcılık gerekir.
• Sanat izleyiciye eser aracılığıyla ulaşır; Picasso sanatı, gerçeği kavratan bir yalan olarak görür.
• Zıtlık, eserin etkisini artıran bir yaratım ilkesidir; ton ise rengin açıklık-koyuluk derecesidir.

Sanat dallarının sınıflandırılması

• Sanatlar plastik (görsel), işitsel ve sahne (dramatik) olarak gruplanır.
• Resim, heykel, mimari ve karikatür görsel sanattır; tiyatro sahne sanatıdır.
• Sahne sanatlarının kökeninde oyun vardır; metin gerektiğinde dil sanatlarıyla bağ kurulur.
• Pantomim sözsüz icra edilir ve hem dansla hem oyunculukla ilişkilidir.
• Dansın kökeni, tanrıları hoşnut etmeyi amaçlayan dinsel ve büyüsel törenlere uzanır.

Görsel sanatların tarihi

• Bilinen en eski görsel örnekler Paleolitik dönemde Lascaux ve Altamira gibi mağara duvarlarına yapılan resimlerdir.
• Aslan Adam yaklaşık 40.000 yıllık, bilinen en eski figüratif heykeldir.
• Göbeklitepe mimarideki en eski örnek sayılır.
• Sprey boyayla duvar deseni, ilk uygulamalar arasında değildir; çok daha yenidir.
• Postmodernizm, sıralamada en son gelen ve süren akımdır; Realizm 19. yüzyılda doğmuştur.

El sanatları

• Kökeni yaklaşık 5000 yıl öncesine gider; ilk neden güzellik değil ihtiyaçtır.
• Üç temel öğesi malzeme, ustalık/teknik ve tasarımdır; yapan kişi tasarım ve üretimi birlikte üstlenir (bütünsel süreç).
• En eski örnekler Indus Vadisi Uygarlığına aittir; Dans Eden Kız heykelciği bunlardan biridir.
• İplik ve kâğıt işlenerek elde edilir, doğada hazır bulunmaz; ağaç, taş, metal ve deniz kabuğu doğal malzemedir.
• Usta-çırak ilişkisinde bilgi çoğunlukla diyalogla aktarılır; küreselleşme yerel kimliği zayıflatır.

Dil sanatları ve yazı

• Dil sanatları edebiyatla eş anlamlıdır; metinler düzyazı (nesir, mensur) ve nazım (şiir) diye ayrılır.
• Şiir yazana şair denir; teşbih benzetme, intak ise insan dışı varlığa konuşturmadır.
• Edebiyatın ilk yazılı örnekleri Sümer'e, ilk alfabe Fenikelilere aittir; Tamilce çok eski klasik dillerdendir.
• Don Kişot ilk modern roman sayılır; Gılgamış Destanı roman değildir.
• Dil becerileri dinleme, konuşma, okuma, yazma sırasıyla edinilir; çocuk yazıda önce kompozisyonu kullanır.

Müzik ve çocuk müziği

• Müziğin Latincesi musica'dır; form eserin bölümlerini ve düzenini anlatır, rock ise formdan çok türdür.
• Şarkı, koncerto, süit ve semah formdur; sonat klasik formdur ve çocuk müziği biçimi sayılmaz.
• Çalma yalnız çalgılara özgüdür; söyleme insan sesine özgüdür; vokal çalgı grubu değildir.
• Yirmiden fazla çalgıcıdan oluşan topluluğa orkestra denir; trompet Orff takımında yer almaz.
• Illiac Suite bilgisayarla bestelenen ilk eserdir; Arsak II ilk yerli operadır.

Dijital sanatlar ve teknoloji

• Dijital sözcüğü sayı anlamındadır; en yaygın doğrudan dijital üretilen dal fotoğraftır.
• İlk kalıcı fotoğraf camera obscura düzeneğiyle 1826'da Niépce tarafından elde edildi.
• Racter programıyla yazılan kitap edebiyat eseridir; Windhorse ilk dijital film kabul edilir.
• Dijital medya fiziki taşıyıcı değildir; basılı kitap dijital araç sayılmaz.

Çocuk, sanat ve drama

• Çocuklukta sanatın temel yansıması zevktir; okul öncesinde sanat oyun olarak yürütülür.
• Sanat çalışmaları yaratıcılığı ve zihinsel gelişimi destekler.
• Çocuk dramasında beden ve duyular kullanılır, süreç sonuçtan önemlidir; yazınsal boyut yoktur.
• Yaratıcı drama ısınma, kaynaştırma, doğaçlama canlandırma ve tartışma basamaklarıyla ilerler.
• Müzikal oyun, dans, dil, görsel öğe ve müziği birleştirir; rol yapma müzik değil dramatik etkinliktir.

Artık enerji kuramı

Oyunu, ihtiyaçlar karşılandıktan sonra biriken fazla enerjiyi atma gereksinimine bağlayan görüş.

Form

Müzik eserinin bölümleri ve bunların bağlanış düzeni.

Plastik sanatlar

Görme duyusuna seslenen resim, heykel, mimari ve karikatür gibi dallar.

Nazım

Ölçü, uyak ve ritme dayanan şiirsel anlatım; düzyazının karşıtıdır.

İntak

İnsan dışındaki bir varlığa söz söyletme sanatı.

Teşbih

İki varlık arasındaki benzerliğe dayanan benzetme sanatı.

Bütünsel süreç

El sanatında tasarım ve üretimin aynı kişi tarafından üstlenilmesi.

Orff çalgıları

Müzik eğitimi için oluşturulan, çoğunlukla vurmalı çalgılardan kurulu takım.

Camera obscura

Küçük delikten giren ışıkla ters görüntü oluşturan karanlık oda düzeneği.

Pantomim

Sözsüz icra edilen, dans ve oyunculukla bağlantılı sahne sanatı.

Ton

Bir rengin açık ya da koyu olma derecesi.

• Plastik, işitsel ve sahne sanatları ayrımına dikkat edilmeli; tiyatro görsel değil sahne sanatıdır.
• Rock, sonat ve vokal gibi seçenekler sorularda tür, form ve çalgı grubu kavramlarının karıştırılmasıyla çıkar.
• El sanatlarında kökenin ihtiyaç olduğu, ipliğin ve kâğıdın doğada hazır bulunmadığı sık sorulur.
• Çocuk sanat eğitiminde başarı ve teknik beceri değil, zevk, oyun ve yaratıcılık öne çıkar.
• Drama ile yazınsal boyut, rol yapma ile müzik etkinliği karıştırılmamalı.