AUZEF Coğrafi Bilgi Sistemleri Uygulamaları Iıı Çıkmış Sorular

Ders, bulut bilişim temelleri üzerinden Web CBS'yi ve Esri'nin ArcGIS platformunu (ArcGIS Online, ArcGIS for Server, yapılandırılabilir uygulamalar, Story Maps, Web AppBuilder) anlatır. Web haritası hazırlama, servis türleri, paylaşım ve uygulama geliştirme konuları işlenir.

Bulut bilişim

• Kullanıcı kendi cihazında ayrı yazılım ya da depolama gerektirmeden internet üzerinden uzak sunuculardan hizmet alır.
• Mimarinin temel unsurları tüketici, servis sağlayıcı ve servis geliştiricidir.
• PaaS modelinde kullanıcı, sağlayıcının dil ve araçlarıyla bulut altyapısında kendi yazılımını geliştirir.
• Merkezi veri tabanı sayesinde ekip üyeleri aynı veriye aynı anda ulaşır, çalışmaları görür.
• Grup çalışması bir sakınca değil, yarardır; uygulamanın yavaş çalışması da yarar sayılmaz.

Web CBS'nin genel yapısı

• Web CBS, web ve masaüstü CBS'nin birleşimidir; bulutta tutulan veriye internetli her cihazdan erişim sağlar.
• Etkileşimli ve dinamik bir sistemdir; statik değildir.
• Bölümler arası iletişimi kolaylaştırır; bakımı zor olması avantaj sayılmaz.
• Dağıtım modelleri: bulut tabanlı, kurum içi ve hibrit.
• Bulut tabanlı modelde bileşenler bulutta barınır, bakımı Esri yapar; kuruluşun donanım altyapısı gerekmez.
• Hizmet kalitesi faktörleri arasında maliyet yer almaz.

ArcGIS Online ve web haritaları

• ArcGIS Online, Esri'nin bulut tabanlı ürünüdür; ArcToolbox bileşeni değildir.
• Web haritalarında vektör veriler ve altlık haritalar kullanılır; hazırlamak için kullanıcı kaydı gerekir.
• Altlık haritalara Streets, Oceans, Dark Gray Canvas ve Open Street Map örnektir; Google Hibrit yoktur.
• Operasyonal katmanlar kullanıcının üzerinde çalıştığı tema katmanlarıdır (shapefile, CSV, GPX, GeoRSS vb.).
• Kod ile web sayfasına gömmek için Herkese Açık Paylaşım seçilmelidir.
• Etiket (tag), haritaların ve servislerin daha kolay bulunmasını sağlar.

Servisler ve erişim

• Feature servis, vektör koordinat ve öznitelik içeren özellikleri istemciye sunar; istemcinin sunucu veri tabanına erişmesine izin verir.
• Okuma erişiminde istemci geometri ve öznitelikleri çekip kendi tarafında çizer; yazma erişiminde düzenlemeleri sunucu veri tabanına kaydeder.
• Mozaik (tile) katmanları kullanıcılar kendileri oluşturabilir.
• Tile Mapping ArcGIS Online'da üretilen servislerdendir; KPS ve Shape servis, servis türü değildir.
• Living Atlas'a kullanıcı, katkıda bulunan ve yayımcı rolleriyle katkı verilir; çevrimdışı gözlemler desteklenen içerik değildir.

ArcGIS platformu ve yapılandırılabilir uygulamalar

• Platformun ana başlıklarından biri ArcGIS for Server'dır; web üzerinden yayım yapabilir.
• Bilgi paylaşım modelinin unsurları kullanıcılar, gruplar, öğeler ve etiketlerdir.
• Yapılandırılabilir uygulama sağlayanlar: ArcGIS Online, Portal for ArcGIS, Story Maps, ArcGIS Solutions.
• Kullanım adımları sırasıyla Seç, Yapılandır, Çalıştır'dır; keşif aşaması Seç'tir.
• Rota/Yol Tarifi uygulaması başlangıç noktasından özelliklere yol tarifi verir; topografik harita uygulama sayılmaz.

Story Maps, Solutions ve MarketPlace

• Story Maps harita, hikaye ve multimedyayı birleştirir.
• Story Map Swipe iki haritayı ya da katmanı kaydırarak kıyaslamayı sağlar.
• ArcGIS Solutions ücretsiz şablon galerisi sunar; web servis paylaşımı ürünleri arasında sayılmaz.
• ArcGIS MarketPlace, CBS topluluğuna hizmet eden bir uygulama mağazasıdır.

Web AppBuilder

• Kod yazmadan kullanılabilen web istemcisidir; yapılandırılabilir uygulama şablonlarının hazırlanmasını destekler.
• Sürümlerinden biri Geliştirici sürümüdür; kullanıcı özel widget ve tema üretebilir.
• Oluşturma sırası: stil seç, harita seç, widget ekle, öznitelikleri düzenle.
• Veriye bağımlı widget'lar belirli katman ve alanlara bağlıdır; harita değişince yeniden ayarlanır.
• Off-Panel widget'lar açılıp kapanır ama uygulamadan çıkarılamaz.
• Fırlatma Rampası teması Mac görünümlüdür; Gökkuşağı teması yoktur.

Yeni eğilimler ve gönüllü bilgi

• Akıllı haritalama, az bilgili kullanıcıların bile kaliteli harita üretmesini sağlayan kartoğrafik yapay zekadır.
• Kullanıcı deneyimi ilkeleri hızlı, kolay ve eğlenceli olmaktır.
• Gönüllü coğrafi bilgi, resmi kurumlar yerine bireylerin gönüllü ürettiği mekansal veridir.
• Yükseklik servisi 3D web haritaları için desteklenir.
• CBS'yi ilk geliştiren kişi Roger Tomlinson'dır.

Bulut bilişim

Hizmetlere internet üzerinden uzak sunucular aracılığıyla, her yerde ve her cihazla erişme modeli.

PaaS

Kullanıcının sağlayıcının dil ve araçlarıyla bulut üzerinde kendi yazılımını geliştirdiği servis modeli.

Web CBS

Web ve masaüstü CBS'nin birleşimi olan, bulutta tutulan veriye her cihazdan erişim sağlayan sistem.

ArcGIS Online

Esri'nin bulut tabanlı Web CBS ürünüdür.

Altlık harita

Web haritasının zemini olan hazır harita (Streets, Oceans vb.).

Operasyonal katman

Kullanıcıların üzerinde çalıştığı, kendi ürettiği tema katmanı.

Feature servis

Vektör koordinat ve öznitelikli özellikleri istemciye sunan web servisi.

Story Maps

Harita, veri ve multimedyayı anlatıyla birleştiren uygulama.

Web AppBuilder

Kod yazmadan web uygulaması oluşturmaya yarayan istemci.

Gönüllü coğrafi bilgi

Sıradan insanların gönüllü katkısıyla üretilen dijital mekansal veri.

• Sorular çoğunlukla olumsuz kökle gelir (değildir, yer almaz); doğru şıkkı değil yanlış ifadeyi aramak gerekir.
• Okuma erişimi (çekme, kendi tarafında çizme) ile yazma erişimi (veri tabanına kaydetme) karıştırılmamalıdır.
• Veriye bağımlı widget ile Off-Panel widget tanımları birbirine karıştırılmamalıdır.
• Dağıtım modelleri sırası: bulut, kurum içi, hibrit.
• Yapılandırılabilir uygulama adımları Seç, Yapılandır, Çalıştır sırasıyla akılda tutulmalıdır.