AUZEF Doğu Avrupa Türk Tarihi Çıkmış Sorular
İstanbul Üniversitesi AUZEF Doğu Avrupa Türk Tarihi dersinin vize, final ve bütünleme sınavlarına hazırlanmak için 335 soruluk havuz: çıkmış sınav sorularını cevaplarıyla çöz, yanlış yaptıklarını tekrar et, yolda sesli dinle.
Doğu Avrupa Türk Tarihi konu özeti
Ders, Doğu Avrupa ve Karadeniz kuzeyinde yaşamış Türk topluluklarını (Hunlar, Avarlar, Bulgarlar, Hazarlar, Sabarlar, Kutrigurlar vb.) ve bunların komşu devletlerle ilişkilerini ele alır. Kaynak olarak Çin, Bizans ve Arap yazarlarının eserleri ile destanlar kullanılır.
Avrupa Hunları
- Hunlar bağlı boyları iç işlerinde serbest bırakıp kendi krallarını tanımalarına izin verirdi; ancak bu boylar ağır vergi öderdi.
- 429-430 yıllarında batı kanadını Kağan Rua'nın kardeşi Oktay yönetmiştir.
- Attila'nın en saygın eşi Arıkan'dır; bazı kaynaklarda Kereka biçiminde geçer.
- Attila'dan sonra en küçük oğlu İrnek, halkını Karadeniz'in kuzeyine götürüp Altınoba Beyliği'ni kurmuştur; rivayete göre Bulgarların çekirdeği budur.
- Dietrich Destanı, Ostrogot Kralı Ermanarik'in yaşamından ve Hun-Got çatışmalarından esinlenmiştir.
İskitler ve Gotlar
- İskitler MÖ 8. ile 3. yüzyıllar arasında yaşamış; Persler, Kimmerler, Urartular ve Asurlarla ilişki kurmuştur.
- Germen kökenli Gotlar bölgeye ancak MS 2. yüzyıldan sonra gelmiştir; bu yüzden İskitlerle çağdaş değildir.
Avar Kağanlığı
- Avarların kökeni tartışmalıdır; Çin kaynaklarındaki Rouran veya A-pa adlı topluluklarla ilişkilendirilirler.
- Köktürk Kağanı İstemi, Eftalitlerle işi bitince Avarların üzerine yürüyeceğini söylemiştir.
- Avarlar Slavlar, Bulgarlar, Franklar ve Bizans ile askeri ve diplomatik temas kurmuştur.
- Frank Kralı Sigibert Avarlara yenilip esir düşmüş, armağan ve bir daha savaşmama sözüyle serbest kalmıştır; öldürülmemiştir.
- Peçeneklerin yükselişi Avarların sahneden çekildiği çok daha geç döneme denk gelir.
Bulgarlar ve Büyük Bulgar Kağanlığı
- Kubrat'ın kurduğu devlet, ölümünden sonra oğulların bölünmesi ve Hazar baskısıyla dağılmıştır.
- Bizans İmparatoru Heraklios, müttefiki Kubrat'a Patrikios unvanını vermiştir.
- Mauro Orbini, Bulgarları Slav kökenli sayan görüşün ilk savunucularındandır.
- Kutrigurların yoğun akınları Anastasius'u İstanbul çevresine sur yaptırmaya zorlamıştır.
İtil (Volga) Bulgar Hanlığı
- Hanlık Hazarlar, Slavlar, Oğuzlar, Fin-Ugorlar ve Kuman/Kıpçaklarla komşuydu; Franklar komşu değildi.
- İbn Rüsteh, Bulgar yurdunu İtil nehri kıyısında ve Burtaslarla komşu olarak anlatır.
- Bulgarlar Hazarlara bağlı kalıp vergi ödemiş; bu durum Svyatoslav'ın 965'te Hazar Kağanlığı'nı yıkmasına dek sürmüştür.
- İslamiyet'in kabulünden sonra tasavvufun yerleşmesinde Hoca Ahmet Yesevi ve dervişlerinin öğretileri etkili olmuştur.
Hazarlar ve Sabarlar
- Hazar sözcüğü 'gezen, bir yere bağlı olmayan' anlamıyla açıklanır.
- Bizans kaynaklarında Hazar Kağanlığı halkları 586'dan itibaren genel olarak 'Türk' adıyla anılmıştır.
- 652 Belencer savaşında Hazarlar İslam ordusunu yenmiş, Kafkasya'nın kuzeyini fetihlere kapatmıştır; çekingen kalmamışlardır.
- 6. yüzyılda Sabarlarda Balak'ın ölümünden sonra yönetimi eşi Hatun Boğarık devralmıştır.
Destanlar ve Araştırmacılar
- İgor Destanı, Knez Igor'un 1185'te Kumanlara karşı başarısız seferini anlatan Rus edebiyatı yapıtıdır.
- Togan, Kafesoğlu, Kurat ve Rasovskiy Berendilere de değinmiştir.
- Osman Turan daha çok Selçuklu tarihi çalışmalarıyla tanınır; Berendi konusunda anılmaz.
Önemli kavramlar
- İskitler
- MÖ 8-3. yüzyıllarda Persler, Kimmerler, Urartular ve Asurlarla ilişkili bozkır kağanlığı.
- Rouran / A-pa
- Çin kaynaklarında Avarlarla özdeşleştirilen topluluk adları.
- Altınoba Beyliği
- Attila'nın oğlu İrnek'in Karadeniz kuzeyinde kurduğu, Bulgarların çekirdeği sayılan beylik.
- Patrikios
- Heraklios'un Kubrat'a verdiği Bizans onur unvanı.
- Kutrigurlar
- Hun bakiyesi Türk boyu; akınları Anastasius'a surları yaptırmıştır.
- Belencer Savaşı
- 652'de Hazarların Müslüman orduyu yendiği savaş.
- Pîr-i Türkistan
- Hoca Ahmet Yesevi'nin unvanı; tasavvuf geleneğinin yayılmasında etkilidir.
- Dietrich Destanı
- Yaklaşık 1180'lerde yazılmış, Ermanarik'ten esinlenen Alman kahramanlık destanı.
- İgor Destanı
- 1185 Kuman seferini konu alan Rus epik şiiri.
- Sabarlar
- 6. yüzyılda Karadeniz kuzeyinde etkili Türk topluluğu; Hatun Boğarık yönetmiştir.
Sınav ipuçları
- 'Yer almaz' tarzı sorularda eleme yap: Gotlar İskitlerle, Franklar İtil Bulgarlarıyla, Peçenekler Avarlarla çağdaş veya komşu değildir.
- Hunlarda boylar iç işlerinde serbesttir ama vergi öder; vergiden muafiyet yanlış seçenektir.
- Belencer sonrası Hazarlar çekingenleşmemiş, aksine güçlenmiştir.
- Sigibert öldürülmemiş, serbest bırakılmıştır; Orbini Slav kökenci, Osman Turan ise Selçuklu uzmanıdır.
- Kişi eşleştirmelerini ayır: Oktay-Rua'nın kardeşi, İrnek-Altınoba, Arıkan-Attila'nın eşi, Boğarık-Balak'ın eşi.
Hangi sınavların soruları var?
Doğu Avrupa Türk Tarihi örnek sorular
Aşağıdaki sorular dersin konularından derlenmiştir; cevabı görmek için "Cevabı gör"e dokunun. Tüm soruları uygulamada çözebilirsiniz.
1. İskit Kağanlığı; Persler, Kimmerler, Urartular ve Asurlarla siyasi temas kurmuştur. Aşağıdakilerden hangisi bu kağanlığın siyasi ilişki içinde olduğu devletler arasında yer almaz?
- Persler
- Kimmerler
- Urartular
- Gotlar
- Asurlar
Cevabı gör
Doğru cevap: D) Gotlar
İskitler MÖ 8. ile 3. yüzyıllar arasında varlık göstermiş, Persler, Kimmerler, Urartular ve Asurlarla ilişki kurmuştur. Germen kökenli Gotlar ise bölgeye ancak MS 2. yüzyıldan sonra gelmiştir.
2. Çin kaynaklarında “A-pa” adıyla anılan boyun hangisi olabileceği ileri sürülmektedir?
- Ogurlar
- Oğuzlar
- Sakalar
- Sabarlar
- Avarlar
Cevabı gör
Doğru cevap: E) Avarlar
Orta Asya’dan Avrupa’ya göç eden Avarların kökeni tartışılırken Çin kaynaklarındaki “Rouran” veya “A-pa” adlı topluluklarla ilişkilendirilmeleri savunulur.
3. Hunlar, egemenlikleri altına aldıkları boylara çeşitli uygulamalar getirmiştir. Bu uygulamalar arasında YER ALMAYAN durum aşağıdakilerden hangisidir?
- Dış ilişkilerini Hunların izni ve aracılığıyla yürütmek zorunda olmaları
- Vergiden muaf tutulmaları
- Yönetimlerinin kendi krallarında kalması
- İç işlerinde serbest bırakılmaları
- Ayaklandıklarında özerkliklerinin kaldırılması
Cevabı gör
Doğru cevap: B) Vergiden muaf tutulmaları
Avrupa Hunları bağlı boyları iç işlerinde serbest bırakır, kendi krallarının yönetimini tanırdı. Buna karşılık bu boylar ağır vergi öderdi. Bu yüzden vergiden muaf tutulma, Hun politikası içinde yer almaz.
4. Büyük Bulgar Kağanlığı’nın uzun ömürlü olamamasının nedeni hangisidir?
- Silah yetersizliği
- Otlak kıtlığı
- Askeri gücün zayıf olması
- Topraklarının geniş olması
- İç anlaşmazlık ve Hazar baskısı
Cevabı gör
Doğru cevap: E) İç anlaşmazlık ve Hazar baskısı
Kubrat Han’ın kurduğu devlet, ölümünden sonra oğulları arasındaki bölünmeler ve doğudan gelen güçlü Hazar baskısı yüzünden parçalanıp dağılmıştır.
5. İtil Bulgarları İslamiyet’i benimsedikten sonra, hanlık topraklarında ve Türkistan’da sufilik geleneğinin kök salmasını sağlayan kişi kimdir?
- Süleyman Bakırgani
- Hacı Bektaşi Veli
- Ahmet Yesevi
- Ali Şir Nevai
- Kaşgarlı Mahmut
Cevabı gör
Doğru cevap: C) Ahmet Yesevi
İslamiyet’in kabulünden sonra bölgede tasavvuf anlayışının yerleşmesinde en etkili isim, Pîr-i Türkistan Hoca Ahmet Yesevi ile yetiştirdiği dervişlerin öğretileridir.
6. “Bulgarların toprakları Burtasların topraklarıyla komşudur. Bulgarlar, Hazar Denizi’ne akan, İtil adıyla bilinen ve Hazarlarla Slavyanlar’ın arasından geçen nehrin kıyısında yaşar.” sözleriyle İtil Bulgar Hanlığı’nın sınırlarını anlatan Arap seyyah kimdir?
- Gerdizi
- İbn Fadlan
- Kazvini
- İbn Rüsteh
- Biruni
Cevabı gör
Doğru cevap: D) İbn Rüsteh
Arap coğrafyacı İbn Rüsteh, eserinde Bulgarların ve Burtasların yurtlarını, nehirlerini ve komşuluk ilişkilerini ayrıntılı biçimde anlatmıştır.
7. Ostrogot Kralı Ermanarik’in siyasi yaşamından esinlenen ve yaklaşık 1180’lerde kaleme alınan destan hangisidir?
- St. Memorius Menkıbesi
- Nibelungen Destanı
- Dietrich Destanı
- St. Ursula Efsanesi
- Süryani Büyük İskender Hristiyan Efsanesi
Cevabı gör
Doğru cevap: C) Dietrich Destanı
Dietrich Destanı (Dietrich von Bern), Orta Çağ Alman edebiyatının önemli kahramanlık destanlarındandır; Ermanarik’in hayatından ve Hun-Got çatışmalarından ilham alır.
8. Akınlarıyla Doğu Roma’yı ciddi biçimde korkutan ve İmparator I. Anastasius’u başkenti ile çevresini korumak üzere sur yaptırmaya iten Türk boyu hangisidir?
- Kutrigurlar
- Hazarlar
- Hunlar
- Sabarlar
- Avarlar
Cevabı gör
Doğru cevap: A) Kutrigurlar
Hun bakiyesi Kutrigurların Bizans topraklarına yaptığı yoğun akınlar yüzünden Anastasius, İstanbul’u korumak için Marmara ile Karadeniz arasına ünlü surlarını yaptırmak zorunda kalmıştır.
9. 652 yılında Hazarlar ile Müslümanlar arasında Belencer'de yapılan savaşın ardından görülen gelişmelerin dışında kalan durum hangisidir?
- Hazarlar, Müslümanlara saldırmaktan çekinir hâle gelmiştir.
- Müslümanlar, bu savaşın ardından iç karışıklıklarla uğraşmak zorunda kalmıştır.
- Hazarlar, Bizans tahtındaki değişikliklere karışarak güçlerini sağlamlaştırmaya çalışmıştır.
- Hazarlar, güneye ilerleyerek Ermenistan'a girmiştir.
- Savaşın ardından uzun süre Hazar-İslam ilişkileri sınır çatışmaları biçiminde sürmüştür.
Cevabı gör
Doğru cevap: A) Hazarlar, Müslümanlara saldırmaktan çekinir hâle gelmiştir.
Belencer'de Hazarlar İslam ordusunu ağır bir yenilgiye uğrattı. Bu zafer Hazarları çekingen kılmadı. Onlar Kafkasya'nın kuzeyini İslam fetihlerine kapattı ve güneye de saldırabilecek güce ulaştı.
10. Avar Kağanlığı'nın Slavlar, Bulgarlar, Franklar ve Doğu Roma ile siyasi temasları olmuştur. Bunların dışında kalan, Avarlarla siyasi ilişkisi bulunmayan topluluk hangisidir?
- Slavlar
- Bulgarlar
- Franklar
- Doğu Roma
- Peçenekler
Cevabı gör
Doğru cevap: E) Peçenekler
Avar döneminde Slavlar, Bulgarlar, Franklar ve Bizans ile yoğun askeri ve diplomatik ilişkiler kurulmuştur. Peçeneklerin yükselişi ise Avarların sahneden çekilmeye başladığı çok daha geç bir döneme rastlar.
Bu dersi alan bölümler
Nasıl çalışmalı?
Önce "Vize (hepsi)" ya da "Final (hepsi)" ile geçmiş yılların sorularını çözün; aynı konular sınavlarda sık tekrarlanır. Yanlış yaptığınız sorular "Yanlışlar" bölümünde birikir, sınavdan önce onları yeniden çözün. Yolda ya da ev işi yaparken "Sesli Dinle" ile soruları ve cevaplarını dinleyebilirsiniz.
Sık sorulan sorular
AUZEF Doğu Avrupa Türk Tarihi çıkmış sorular nerede?
Mobil Defter'de AUZEF Doğu Avrupa Türk Tarihi dersinin vize, final ve bütünleme hazırlığı için 335 sorusu var (2025 Vize, 2025 Final, 2024 Vize, 2024 Final). Soruları cevaplarıyla test olarak çözebilir, yanlışlarını ayrıca tekrar edebilir ve sesli dinleyebilirsin.
AUZEF Doğu Avrupa Türk Tarihi vize soruları ve final soruları ayrı çözülebilir mi?
Evet. Uygulamada "Vize (hepsi)" ve "Final (hepsi)" düğmeleriyle yalnız o sınavın sorularını, yıl düğmeleriyle de tek bir yılın sınavını çözebilirsin.
AUZEF Doğu Avrupa Türk Tarihi çıkmış sorular PDF olarak indirilebilir mi?
Ayrı bir PDF dosyası yerine uygulamadaki "Kağıda yazdır" düğmesi dersin bütün sorularını ve cevap anahtarını yazdırılabilir sayfa olarak hazırlar; telefonda ya da bilgisayarda "PDF olarak kaydet" seçeneğiyle PDF yapabilirsin.
AUZEF Doğu Avrupa Türk Tarihi ders notları ve konu özeti var mı?
Evet. Bu sayfada dersin konu özeti var; uygulamadaki "Konu özeti" düğmesiyle özetin tamamını okuyabilir ya da sesli dinleyebilirsin.
AUZEF Doğu Avrupa Türk Tarihi soruları ücretli mi?
Hayır, ücretsiz. Ad, cep telefonu ve bölümünle bir dakikada üye olup bütün sorulara, yanlışlar listesine ve sesli dinlemeye erişebilirsin.
2. sınıf Bahar diğer dersler
- Acil Müdahale Teknikleri çıkmış sorular
- Akıl ve Eylem çıkmış sorular
- Aktif ve Sağlıklı Yaşlanma çıkmış sorular
- Anadolu’nun Tarihi Coğrafyası çıkmış sorular
- Antik Yunan Sosyal Tarihi çıkmış sorular
- Arapça Iv çıkmış sorular
- Bakım ve Sosyal Hizmet çıkmış sorular
- Bankacılık ve Kambiyo İşlemleri çıkmış sorular
- Bankalarda Fon Yönetimi çıkmış sorular
- Beylikler Devri Mimarisi ve Sanatı çıkmış sorular
- Bilgisayar Organizasyonu çıkmış sorular
- Bilişsel ve Dil Gelişimi çıkmış sorular
- Bireysel Emeklilik ve Sosyal Güvenlik Sistemi çıkmış sorular
- Bloglar ve Blog Yazarlığı çıkmış sorular