AUZEF E-Ticaret ve Web Tasarımı Çıkmış Sorular

Ders, web teknolojilerinin temelini anlatır: internetin ve WWW'nin doğuşu, HTTP ile istemci-sunucu işleyişi, HTML/CSS/JavaScript/PHP ile sayfa geliştirme ve WordPress, WooCommerce, OpenCart gibi araçlarla e-ticaret sitesi kurma.

İnternetin ve Web'in tarihçesi

• Sputnik 1'in fırlatılması ABD'de ARPA'nın kurulmasına yol açtı; ARPANET internetin öncüsü oldu.
• ARPANET'in ilk yıllarında iletişim 1822 protokolüyle yürütüldü.
• Web'in mucidi Tim Berners Lee'dir; CERN'de WWW projesini başlatıp HTTP ve HTML'i geliştirdi.
• Web evreleri Web 1.0, 2.0, 3.0 ve 4.0 olarak anılır; Web 5.0 sayılmaz.
• W3C 1994'te kuruldu; ev sahipleri MIT, INRIA/ERCIM, Keio ve Beihang'dır, UCLA değildir.
• HTML standardını sürümsüz, sürekli güncel biçimde WHATWG yayımlar.

Ağ, adresleme ve alan adları

• Ağ verisi paket anahtarlamayla küçük paketler halinde taşınır.
• IP, ağdaki cihazlara benzersiz sayısal adres verir; DNS ise IP adreslerini okunabilir alan adlarıyla eşleştirir.
• IP blokları IANA tarafından 5 bölgesel kayıt merkezine (RIR) dağıtılır; PACNIC bunlardan biri değildir.
• Ülke kodlu üst seviye alan adları ccTLD'dir; .tr işlemleri artık BTK TRABİS çatısındadır.
• Bit en küçük veri birimidir; kilobit, megabit, gigabit, petabit vardır, tetabit yoktur.

HTTP ve web ekosistemi

• Zorunlu bileşenler: web tarayıcısı, HTML dokümanları, HTTP ve web sunucusu. Proxy isteğe bağlıdır.
• Sunucu rolünü HTTPd yazılımı (örneğin Apache) üstlenir; tarayıcılar istemci aracısıdır.
• HTTP adımları: bağlantı kurma, istek, yanıt, bağlantı kapatma. Sürümler 0.9, 1.0, 1.1 ve 2.0'dır.
• HTTP mesajı istek ya da yanıttır; bunu Mesaj Tipi belirtir.
• Bağlantıya tıklama GET, form gönderimi ve üyelik kaydı POST kullanır.
• 500-599 aralığı sunucu kaynaklı hataları gösterir.
• Vekil sunucu aracı katmandır: güvenlik, süzme, yük dağıtımı ve önbellekleme yapar.

Tarayıcılar ve HTML

• Sayfayı ekranda görüntüleyen bileşen tarayıcı motorudur; Firefox Gecko, Safari WebKit, güncel Edge ve Chrome Blink kullanır.
• Hipermetin, köprülerle başka metinlere bağlanan doğrusal olmayan metindir.
• body görünen tüm içeriği, table tablo öğelerinin hepsini, form ise form öğelerinin hepsini kapsar.
• textarea çok satırlı metin girişi sağlar; pre metni olduğu gibi gösterir; kbd kullanıcı girdisini işaretler.
• svg vektörel çizim için, p paragraf için, DOCTYPE işaretleme dilini bildirmek için kullanılır.
• DTD, işaretleme dillerinin sözdizimi kurallarını belirler.

CSS

• CSS görünümü (renk, yazı tipi, hizalama) düzenler; HTML ise iskeleti kurar.
• Kural kümesi seçici ve özellik-değer çiftlerinden oluşan deklarasyon bloğundan oluşur.
• id seçici diyez (#), evrensel seçici yıldız (*) ile yazılır; p#manset tek bir paragrafı hedefler.
• Birleştiriciler: çocuk, bitişik kardeş, soydan gelen, genel kardeş. Ebeveyn birleştirici yoktur.
• Renk için rgb(), rgba(), hsl(); değişken için var(); geçiş için linear-gradient() gibi fonksiyonlar kullanılır; gradient() yoktur.
• max() virgülle ayrılmış değerlerin en büyüğünü seçer.

JavaScript

• Koşullar karşılaştırma operatörleriyle (==, >, <) sınanır.
• Diziler köşeli parantez [], kod blokları süslü parantez {} ile yazılır.
• Değişkenler var, let veya const ile bildirilir; adın başına # konmaz.
• Döngü için each anahtar sözcüğü kullanılmaz.
• trim() dizi metodu değildir.

PHP

• PHP kodu tarayıcıda değil sunucuda işlenir.
• Yapılandırma dosyası php.ini, bilgi sayfası fonksiyonu phpinfo()'dur.
• Yerleşik türler string, bool, int, float'tır; decimal yoktur.
• Değişken adı $ ile başlar, rakamla başlayamaz ($3gen hatalıdır).
• Sabit define() ile tanımlanır; yorum satırı için diyez (#) kullanılabilir.
• WordPress'in veritabanı bağlantısı mysqli eklentisiyle sağlanır.

CMS ve e-ticaret

• WordPress PHP ile yazılmış genel amaçlı bir CMS'tir; tek başına yalnızca e-ticaret platformu sayılmaz.
• WooCommerce WordPress eklentisidir ve B2B ile B2C satış için kullanılır; OpenCart bağımsız platformdur, eklentileri uyumlu değildir.
• WooCommerce kurulumunda Java kullanılmaz; Apache ve MySQL/MariaDB tipiktir.
• OpenCart için Apache, Nginx, OpenLiteSpeed kullanılır; Bind bir DNS yazılımıdır.
• B2C, işletmenin ürünü doğrudan nihai tüketiciye satmasıdır.
• SEO, organik sıralamayı yükseltmek için yapılan teknik ve içeriksel çalışmalardır.

HTTPd

İstemci-sunucu modelinde sunucu rolünü üstlenen web sunucusu yazılımı.

İstemci aracısı (User Agent)

Kullanıcı adına sunucuya istek gönderen, tarayıcı gibi yazılım.

Proxy (Vekil) Sunucu

İstemci ile hedef sunucu arasında durup süzme, güvenlik ve önbellekleme yapan ara katman.

DNS

IP adreslerini insanların okuyabileceği alan adlarına eşleyen servis.

ccTLD

Ülkeye ayrılmış iki harfli üst seviye alan adı uzantısı, örneğin .tr.

Paket anahtarlama

Verinin küçük paketlere bölünerek ağ üzerinden iletilmesi.

Hipermetin

Başka sayfalara köprüler içeren doğrusal olmayan metin.

DTD

İşaretleme dilinde etiket, sıra ve özellik kurallarını belirleyen belge türü tanımı.

WooCommerce

WordPress üzerinde B2B ve B2C satış platformu kurmaya yarayan eklenti.

SEO

Arama motorlarında organik sıralamayı yükseltme çalışmalarının tümü.

php.ini

PHP'nin ana yapılandırma dosyası.

• Proxy sunucu web ekosisteminin zorunlu bileşeni değildir; tarayıcı, HTML, HTTP ve web sunucusu zorunludur.
• GET kaynak istemek, POST form verisi göndermek içindir.
• CSS'te sınıf seçici nokta, id seçici diyez ile yazılır; ebeveyn birleştirici ve gradient() yoktur.
• WordPress genel amaçlı CMS, WooCommerce ise onun e-ticaret eklentisidir; OpenCart bağımsızdır.
• Var olmayan örnekler sıkça sorulur: HTTP/2.1, Web 5.0, tetabit, decimal, Bind ve each.