AUZEF Erken Çocukluk Eğitiminde Eğitici Drama Çıkmış Sorular

Ders, çocukların yaşayarak öğrendiği eğitici dramanın ilkelerini, aşamalarını, tekniklerini, öğretmen rolünü ve çocuğa sağladığı kazanımları ele alır. Ayrıca dramanın kuramsal dayanakları ile günümüzde neden daha değerli hale geldiği işlenir.

Eğitici dramanın doğası ve temel ilkeleri

• Tiyatro seyirciye sunulan sonuç odaklı bir gösteridir; eğitici dramada seyirci yoktur, katılımcının yaşantısı esastır.
• Önemli olan ürünün kusursuzluğu değil süreçtir; oyun yetersiz sayılıp tekrar ettirilmez.
• Yarışmaya yer verilmez, çünkü kıyaslanma kaygısı kendini doğal ifade etmeyi engeller.
• Çocuk başarısız olma riskiyle karşılaşmamalı, kendini güvende hissetmelidir.
• Eğitici dramayı diğer türlerden ayıran özellik yaşayarak öğrenmeye dayanmasıdır.

Kuramsal dayanaklar ve öncüler

• Rogers ve Maslow'un hümanist anlayışı insanı doğuştan iyi görür ve insan psikolojisini öğretimin merkezine alır.
• Hümanist eğitim aynı zamanda insan merkezli öğrenme olarak adlandırılır.
• Bandura'ya göre taklit gözleyerek öğrenmedir; sınıf kurallarını öğrenmek sosyal öğrenmedir.
• Piaget'ye göre etkinlikler zihinsel yaşa uygun olmalı; ilk bilgiler duyu-motor dönemde kendi hareketlerle oluşur.
• Montessori duygusal gelişimi önemser; öğretmen sevgi göstermeli, çevre canlı ve gelişime açık olmalıdır.
• Slade ve Heathcote eğitici drama yaklaşımının İngiltere'deki öncüleridir; Spolin doğaçlama kitabının yazarıdır; Moreno psikodramayı geliştirmiştir.

Drama süreci ve aşamalar

• Süreç ısınma ve hazırlık, canlandırma, rahatlama ve değerlendirme-tartışma aşamalarından oluşur; not verme ve sınav yoktur.
• Isınma bedeni ve zihni hazırlar, kaygıyı azaltır, güven ortamı kurar.
• Rahatlama enerjiyi dengeler, dikkati toplamayı kolaylaştırır; çocuklar birbirine dokunmayacak aralıkta yerleşir.
• Grup tartışması oyun biter bitmez, deneyim tazeyken yapılır.
• Etkinlikler çocukların hazırlık ve gelişim düzeyine göre tasarlanır.

Drama teknikleri

• Rol oynama başka birinin yerine geçerek empati geliştirir.
• Kukla draması utangaç çocuğun kuklanın arkasından rahatça konuşmasını sağlar.
• Bilinç koridorunda karakter, iki sıra arasından geçerken olumlu ve olumsuz düşünceleri dinleyip karar verir.
• Pandomim sözsüz, beden dili ve mimikle anlatımdır; beden doğaçlaması nesnesiz, yalnız bedenle yapılır.
• Doğaçlama hazırlıksız canlandırmadır ve kavramsal ön bilgi gerektirir.
• Öğretmenin role girmesi akış tıkandığında oyunun içinden yönlendirmeyi sağlar.
• Paralel çalışmada tüm çocuklar aynı anda küçük gruplarla çalışır; sırt sırta dans iş birliğini duyumsatır.

Tartışma ve soru düzeyleri

• Tartışma önce zihinde canlandırma ile başlar, ardından tanımsal, duygusal, bilişsel düzeylere geçilir.
• Tanımsal sorular hareketlerin anlamını simgesel olarak ifade ettirir.
• Duygusal sorular duyguların farkına varmayı hedefler.
• Yaşantısal sorular öğrenileni gerçek hayata taşır; geliştirme soruları alternatif çözüm üretmeyi ister.
• Kapalı uçlu sorular düşünmeyi kısıtlar; açık uçlu sorular tercih edilir.
• Geribildirimler sonuca değil sürece yönelik olmalıdır.

Öğretmenin rolü ve ortam

• Öğretmen otoriter yönetici değil rehber ve kolaylaştırıcıdır; tiyatrocu olması şart değildir.
• Çocukların duygularına duyarlı olmalı, kendi duygularını açıkça ifade ederek örnek olmalıdır.
• Çocuğun sözünü kendi cümleleriyle yansıtmak ona anlaşıldığını hissettirir.
• Ses tonu, ortamın havasını hissettirir ve hayal gücünü harekete geçirir.
• Ortam yeterli alanlı, canlı ve gelişime açık olmalı; materyaller güvenli ve yaşa uygun olmalıdır; tepegöz atmosfer yaratabilir.

Kazanımlar ve günümüzdeki önemi

• Hayal gücü, kendilik kavramı, empati, iş birliği ve sosyalleşme gelişir; bireysellik kazanım sayılmaz.
• Dil alanında sözcük dağarcığı genişler, kendini ifade etme güçlenir.
• Dramanın demokrasi eğitimine katkısı: sıra bekleme, dinleme, başkasının hakkına saygı.
• Önem artışının nedenleri: televizyon, iç ve dış göç, çekirdek aile, annelerin çalışması ve kariyer; seri üretim neden değildir.
• Öğrenme türleri aktif, sosyal, kavram ve duygusal öğrenmedir; aralıklı pekiştirme bunlardan değildir.

Hümanist eğitim

Bireyin duygularını ve kendini gerçekleştirme ihtiyacını merkeze alan, insan merkezli anlayış.

Doğaçlama

Bir durum ya da olayın hazırlıksız, sözlü veya sözsüz canlandırılması.

Bilinç koridoru

Karakterin iki sıra arasından geçerken karşıt düşünceleri dinleyerek karar vermesi.

Pandomim

Söz kullanmadan beden dili ve mimiklerle anlatım.

Beden doğaçlaması

Araç gereç olmadan yalnız bedenle bir şeyi canlandırma.

Paralel çalışma

Tüm çocukların aynı anda ikili, üçlü ya da dörtlü gruplarla etkinlik yapması.

Psikodrama

Sorunların sahnede canlandırılarak içgörü ve iyileşme sağlandığı grup terapisi yöntemi.

Yaşantısal düzey soruları

Canlandırılan olayı çocuğun kendi hayatıyla ilişkilendiren sorular.

Zihinde canlandırma

Gözler kapalı, yaşanan oyunu zihinde yeniden görme; tartışmanın ilk basamağı.

Yansıtma

Öğretmenin çocuğun sözünü kendi sözcükleriyle geri söylemesi.

Sosyal öğrenme

Kuralları ve davranışları çevreyle etkileşerek öğrenme (Bandura).

• Tiyatro sonuç ve seyirci odaklıdır; eğitici drama süreç ve katılımcı yaşantısı odaklıdır.
• Bireysellik sorusu hep olumsuz seçenektir; drama grup bilincini ve iş birliğini kazandırır.
• Seri üretim, dramanın önemini artıran etkenlerden değildir; televizyon, göç ve çalışan anneler etkendir.
• Rol oynama empati, kukla utangaçlık, bilinç koridoru ikilem, pandomim sözsüz anlatım ile eşleşir.
• Kapalı uçlu soru evet-hayır cevabı verdirir; açık uçlu soru duyguyu anlattırır.