AUZEF Havacılık İşletmeciliği Terminolojisi Çıkmış Sorular

Ders, havacılıkta yolcu, uçuş, kargo ve güvenlik işlemlerinde kullanılan temel terimleri, kısaltmaları ve kuruluşları tanıtır. Ortak havacılık dilinin uluslararası işbirliği ve eğitim için neden gerekli olduğunu da vurgular.

Yolcu türleri ve hizmet kodları

• No-show: rezervasyonu olup check-in yapmadan uçuşa gelmeyen yolcu; havayolları bu oranı overbooking politikası için izler.
• Go-show rezervasyonsuz gelip boş koltuk isteyen, standby yedek listede bekleyen yolcudur.
• Transit ara durakta bekleyen, transfer ise uçak değiştiren yolcudur.
• VIP devlet büyükleri ve protokol mensuplarını, CIP ticari değeri yüksek iş insanlarını kapsar; ayrım özel hizmet gereksinimine göredir.
• Kodlar: EXST ek koltuk, DIPB diplomatik bagaj, INAD geri çevrilen yolcu, STCR sedyeli yolcu, PETC kabindeki evcil hayvan.

Bilet, overbooking ve iptal

• Overbooking kapasiteden fazla rezervasyon alınmasıdır; yolcuya alternatif uçuş sunulur veya istenirse ücret iadesi yapılır.
• İndirim kuponu zorunlu değil, havayolunun ticari tercihidir.
• Voucher, yemek veya konaklama gibi hizmet almaya yarayan parasal değerli belgedir.
• Reissue mevcut biletin yeniden düzenlenmesidir, iptal sayılmaz; rerouting güzergah değişikliğidir.
• İptalde tazminat hakkı koşullara bağlıdır; haber verilme zamanı ve alternatif uçuş etkilidir, herkese otomatik ödenmez.

Uçuş ekibi ve uçak donanımı

• Kokpit ekibi kaptan pilot ve ikinci pilottan oluşur; kabin memurları kabin ekibindendir.
• Motorların temel görevi uçağa itiş gücü (thrust) sağlamaktır.
• Galley, yiyecek ve içeceklerin saklandığı, hazırlandığı ve servis edildiği mutfak bölümüdür.
• Oksijen maskeleri, can yelekleri ve acil çıkış kapıları acil durum güvenlik ekipmanıdır; battaniye konfor malzemesidir.
• Bumpy ride, hava akımlarıyla sarsıntılı uçuştur; bulutsuz havadaki türbülans CAT olarak adlandırılır.

Havalimanı ve uçuş planlama

• Apron uçakların park ettiği, yakıt aldığı, yolcu indirip bindirdiği sahadır.
• Pist kalkış ve iniş alanıdır; taksi yolu pist ile apronu bağlar.
• Slot, bir havalimanında kalkış veya iniş için ayrılan zaman dilimidir.
• ETA tahmini varış, ETD tahmini kalkış zamanıdır; gerçekleşenler ATA ve ATD ile gösterilir.
• NOTAM, pist kapanması gibi uçuşu etkileyecek önemli bilgileri havacılara duyuran bildirimdir.

Ağırlık ve kargo

• İşletme boş ağırlığı, APS Weight ile varsa taşınabilir balastın toplamıdır; yakıt ve faydalı yük içermez.
• İmalatçı boş ağırlığı fabrikadan çıkış anındaki temel ağırlıktır.
• Havacılıkta kargo, tehlikeli maddeler dahil her türlü ticari malı kapsar.
• Tehlikeli maddeler IATA DGR kurallarına tabidir; yolcu bagajı ayrı kategoridir.
• Kargo acenteleri gönderici ile taşıyıcı arasında aracıdır; hava, deniz, karayolu ve kombine taşımalarda görev alabilir.

Acil durum ve ilk yardım

• Acil durumda sakin kalınır, kabin ekibi dinlenir, eşya bırakılıp en yakın çıkışa gidilir.
• Yolculardan yakınlarını aramaları istenmez; bu tahliyeyi geciktirir.
• İlk yardımcının önceliği yaralıdır; meraklı kalabalıkla doğrudan ilgilenmek görevi değildir.
• İlk yardımcı kalabalığı organize eder, görev verir ve eldeki imkanları kullanır.
• Steril gazlı bez yarayı dış etkenlerden korur ve enfeksiyon riskini azaltır; yara bandı küçük kesiklerde kullanılır.

Kuruluşlar ve kodlama

• ICAO her havayoluna üç harfli kod verir, örneğin THY.
• ICAO ve IATA kodları hem iç hat hem dış hat uçuşlarında geçerlidir.
• İstanbul Havalimanı için IATA kodu IST, ICAO kodu LTFM'dir.
• Türkiye'de kuralları belirleyen ve denetleyen kurum SHGM'dir.
• ICAO komiteleri: Hava Taşımacılığı, Hukuk, Personel, Finans, Yasadışı Müdahaleler; Disiplin Komitesi yoktur.
• Terminoloji standardı uluslararası işbirliğini ve ortak eğitim materyali hazırlamayı kolaylaştırır.

No-show

Rezervasyonu olduğu halde check-in yaptırmayan ve uçuşa gelmeyen yolcu.

Go-show

Rezervasyonsuz gelip boş koltuk talep eden yolcu.

Overbooking

Kapasiteden fazla rezervasyon alınması sonucu bazı yolcuların koltuk bulamaması.

Voucher

Hizmet veya ürün almaya imkan veren, parasal değeri olan belge.

Slot

Havalimanında kalkış veya iniş için uçağa tahsis edilen zaman aralığı.

Apron

Uçakların park ettiği, yakıt ve yolcu işlemlerinin yapıldığı saha.

NOTAM

Havacılara önemli operasyonel bilgileri duyuran resmi bildirim.

ETA / ETD

Tahmini varış ve tahmini kalkış zamanı.

Galley

Uçaktaki mutfak ve ikram hazırlık bölümü.

İşletme boş ağırlığı

APS Weight ile varsa taşınabilir balastın toplamı.

Reissue

Mevcut biletin tarih, sınıf veya güzergah nedeniyle yeniden düzenlenmesi.

SHGM

Türkiye'de sivil havacılığı düzenleyen ve denetleyen otorite.

• Go-show, standby, transit ve transfer yolcularını karıştırma; her birinin tanımı farklıdır.
• Overbooking durumunda zorunlu olanlar alternatif uçuş ve ücret iadesidir; indirim kuponu zorunlu değildir.
• ETA ile ETD, ATA ile ATD ayrımına dikkat: tahmini ve gerçekleşen zamanlar farklıdır.
• Pist, taksi yolu, apron, terminal ve hangar tanımlarını birbirinden ayır.
• ICAO kod tahsis eden kuruluş olarak, SHGM ise Türkiye'deki düzenleyici olarak hatırlanmalı.