AUZEF Makro İktisat Çıkmış Sorular

Makro İktisat dersi; millî gelir ölçümü, tüketim-tasarruf-yatırım ilişkileri, çarpan, enflasyon ve işsizlik türleri, para ve maliye politikaları, konjonktür kuramları, döviz kuru, ödemeler dengesi ile büyüme ve kalkınma konularını ele alır.

Millî gelir ve gelir türleri

• GSYH coğrafi sınırı, GSMH vatandaşlığı esas alır; aradaki fark yurt dışından net faktör gelirleridir.
• GSMH'den amortisman düşülünce SMH bulunur.
• Transfer ödemeleri ve ikinci el mal satışları millî gelir hesabına girmez.
• Kişisel gelirden doğrudan vergiler çıkarılınca harcanabilir gelir kalır.
• Nominal gelir enflasyondan arındırılmamış gelirdir.

Tüketim, tasarruf, yatırım ve çarpan

• MPC ile MPS toplamı birdir; çarpan 1/MPS ile bulunur.
• Tasarruf paradoksunda bireysel tasarruf artışı talebi, üretimi ve millî geliri düşürür.
• Otonom yatırım gelirden bağımsızdır; uyarılmış yatırım gelire bağlıdır.
• Keynesyen girişimci beklenen getiri faizden yüksekse yatırım yapar.
• Hızlandıran ilkesi için kapasitenin dolu olması gerekir.
• Çarpan, atıl kapasitenin olduğu gelişmiş durgunluk ekonomilerinde güçlüdür; fiyat artışı etkisini zayıflatır.

Toplam talep, toplam arz ve denge

• Toplam talep tüketim, yatırım, kamu harcaması ve net ihracattan oluşur.
• İhracat talebi düşerse ya da vergiler artarsa toplam talep sola kayar.
• Talep eksikliği eksik istihdamlı dengeyi, yani deflasyonist açığı doğurur.
• Tam kapasitede talep fazlası enflasyonist açık yaratır.
• Üretimi artmayan harcama artışı enflasyonist baskı yapar.

Enflasyon, deflasyon ve işsizlik

• Talep enflasyonu talebin arzı aşmasından, maliyet enflasyonu girdi ve ücret artışından doğar.
• Yapısal enflasyon eksik rekabet ve gelişmemiş üretim yapısından kaynaklanır.
• Sinsi enflasyon tek haneli ve canlı dönemlere özgüdür; hiperenflasyon aylık oranla ölçülür.
• Stagflasyonda durgunluk ve enflasyon birliktedir; olumsuz arz şokları nedendir.
• Phillips eğrisi enflasyon ile işsizlik arasında ters ilişki görür.
• Friksiyonel işsizlik iş arama sürecinden, iradi işsizlik kişinin isteğiyle çalışmamasından doğar.

Para, faiz ve para politikası

• M1 dolaşımdaki para ve vadesiz mevduattır; M2'ye vadeli mevduat girer, repo M2'de yoktur.
• Fiyatlar yükselince paranın değeri düşer.
• Basit faizde faiz anaparaya eklenmez, bileşik faizde eklenir.
• Parasal aktarımda para arzı artar, faiz düşer, yatırım ve gelir yükselir.
• Keynesin özgün para talebi güdüsü spekülasyondur.
• Para bölünebilir olmalıdır; mal para ve altın sikke eski sistemlerdir.

Maliye politikası ve konjonktür kuramları

• Maliye politikası araçları kamu harcamaları ve vergilerdir.
• Atıl kapasite varken otonom vergi indirimi ekonomiyi canlandırır.
• Memur maaşı kamu harcamasıdır; işsizlik primi ve burs transfer ödemesidir.
• Monetaristler Friedman öncülüğünde para arzının sabit ve düşük artmasını savunur.
• Yeni Klasikler rasyonel beklentileri, monetaristler uyarlayıcı beklentileri esas alır.
• Keynesyenlere göre kamu harcaması talebi artırıp işsizliği azaltır.

Dış ekonomi ve döviz

• Esnek kurda kuru piyasa belirler; sabit kurda açık rezervle finanse edilir, kambiyo denetimi sabit kur uygulamasıdır.
• Değer kaybı ihracatı ucuzlatır, ithal girdi maliyetini artırır; J eğrisinde önce kötüleşme, sonra düzelme görülür.
• Otonom işlemler kendiliğinden, denkleştirici işlemler resmi otoritelerce yapılır.
• Spesifik gümrük tarifesinde vergi kaçırmak zordur; advalorem tarifede mümkündür.
• Ekonomik bütünleşmenin en ileri aşaması ekonomik birliktir.

Büyüme ve kalkınma

• Büyüme kalıcı gelir artışıdır; kalkınma yapısal ve sosyal dönüşümü de kapsar.
• Teknolojik gelişme buluşların üretime uygulanmasıdır.
• Az gelişmiş ülkeler öncelikle kişi başına millî geliri artırmayı hedefler.
• Geleneksel yapı ve yeniliklere kapalılık az gelişmişliğin özelliğidir.
• Ülkeler arası karşılaştırmada ortak ölçü dolardır.

Marjinal tasarruf eğilimi

Harcanabilir gelirdeki artışın tasarrufa giden kısmıdır.

Çarpan

Otonom harcamadaki değişimin gelirde kat kat değişim yaratmasıdır.

Transfer ödemesi

Karşılığında mal ya da hizmet alınmadan yapılan ödemedir.

Stagflasyon

Durgunluk ve enflasyonun aynı anda yaşanmasıdır.

Deflasyonist açık

Talebin tam istihdam üretimini almaya yetmediği durumdur.

Enflasyonist açık

Talebin tam istihdamdaki arzı aşmasıdır.

Tasarruf paradoksu

Tasarruf artışının toplam talebi ve geliri düşürmesidir.

Phillips eğrisi

Enflasyon ile işsizlik arasındaki ters yönlü ilişkidir.

J eğrisi

Değer kaybından sonra cari dengenin önce bozulup sonra düzelmesidir.

Harcanabilir gelir

Doğrudan vergiler düşüldükten sonra kalan gelirdir.

Uyarılmış yatırım

Gelir ve talep artışına bağlı olarak yapılan yatırımdır.

• GSYH ile GSMH karıştırılmamalı: GSYH ülke sınırını, GSMH vatandaşlığı esas alır.
• Kişisel gelir vergi öncesi, harcanabilir gelir vergi sonrasıdır.
• Deflasyonist açık talep eksikliğini, enflasyonist açık talep fazlasını anlatır.
• Talep, maliyet ve yapısal enflasyonun nedenlerini ayırt etmek gerekir; ücret artışı maliyet enflasyonuna girer.
• Soruda yanlış olan seçenek isteniyorsa millî gelir artışı ve boş kapasite gibi ters örnekler aranmalı.