AUZEF Medya Etiği Çıkmış Sorular

Medya Etiği dersi; küreselleşme ve medya yapısındaki değişimi, iletişimin temel öğelerini, kitle iletişiminin özellikleri ile işlevlerini ve basın ile ifade özgürlüğünü güvence altına alan ulusal ve uluslararası hukuki düzenlemeleri ele alır.

Küreselleşme ve medya

• Evrensel adalet küreselleşmenin sorunu değil, ulaşılmak istenen bir değerdir.
• Şirket birleşmeleriyle oluşan multimedya şirketleri kitlesel medyadan kişiselleştirilmiş medyaya geçişi hızlandırır.
• Bilgi ekonomisi, temelini bilginin gücünden alır.
• Çok uluslu şirketlerin dünya ekonomisinde etkili olmasını global üretim tarzı sağlar.

İletişimin öğeleri

• İletişim süreci kaynakla başlar.
• Kaynağın ilettiği içeriğe mesaj denir.
• Mesajın ulaşmak istediği kişi ya da kitle alıcıdır.
• Temel öğeler kaynak, mesaj, kanal ve alıcıdır; telefon gibi belirli bir araç öğe sayılmaz.

Kitle iletişimi ve işlevleri

• Kitle iletişiminde gönderen ile alıcı yüz yüze değildir; mesaj araçlarla geniş kitlelere ulaşır.
• Toplumdaki ve dünyadaki olaylar hakkında bilgi vermek enformasyon işlevidir.
• Geleceğe hazırlama, kitle iletişim araçlarının işlevleri arasında sayılmaz.

Kitle İletişim Hukuku

• Kitle iletişim faaliyetlerinin sınırlarını çizen ve kurallarını koyan hukuk dalı Kitle İletişim Hukuku'dur.
• Araçların toplum üzerindeki derin etkisi, uluslararası hukuki düzenleme ihtiyacını doğurmuştur.

1982 Anayasası hükümleri

• 22. madde: herkesin haberleşme hürriyeti vardır, haberleşmenin gizliliği esastır.
• 25. madde düşünce ve kanaat özgürlüğünü korur; kamu düzenini bireyin düşüncesinden üstün tutan ifade içermez.
• 29. madde: yayınlar önceden izne ya da mali teminata bağlanamaz; amaç basın özgürlüğünü güvenceye almaktır.

Uluslararası belgeler

• BM Beyannamesi'nde kitle iletişim araçlarının özgürlüğü önemlidir, çünkü insan hakları ihlalleri bu araçlarla dünya kamuoyuna duyurulur.
• Beyanname 19. madde düşünceyi arama, edinme ve yayma özgürlüğünü kapsar; kişilik haklarına saldırı kapsam dışıdır.
• Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi 9. madde: düşünce, vicdan ve din özgürlüğü en temel haklardandır.

Kitlesel medya

Aynı içeriği geniş kitlelere ileten medya anlayışıdır; yerini kişiselleştirilmiş medyaya bırakmaktadır.

Kişiselleştirilmiş medya

İçeriğin bireylere göre uyarlandığı, multimedya şirketlerinin hızlandırdığı yeni medya çağıdır.

Bilgi ekonomisi

Gücünü bilgiden alan ekonomik yapıdır.

Global üretim tarzı

Çok uluslu şirketleri dünya ekonomisinde etkili kılan etkendir.

Kaynak

İletişim sürecini başlatan öğedir.

Mesaj

Kaynağın kanal yoluyla ilettiği içeriktir.

Alıcı

Mesajın hedeflediği kişi ya da kitledir.

Enformasyon işlevi

Kitle iletişim araçlarının olaylar hakkında bilgi sağlama görevidir.

Kitle İletişim Hukuku

Kitle iletişim faaliyetlerinin çerçevesini ve kurallarını belirleyen hukuk dalıdır.

Basın özgürlüğü

Yayınların izin veya mali teminat şartına bağlanmamasıyla korunan haktır.

• Telefon gibi somut araçlar iletişimin öğesi değildir; öğeler kaynak, mesaj, kanal ve alıcıdır.
• Olumsuz soru kalıplarında (yer almaz, bulunmaz, girmez) yanlış seçeneği bul: evrensel adalet, geleceğe hazırlama, kamu düzenini üstün tutma, kişilik haklarına saldırı.
• Anayasa maddelerini konularıyla eşleştir: 22 haberleşme, 25 düşünce ve kanaat, 29 basın özgürlüğü.
• BM Beyannamesi 19. madde ile Avrupa Sözleşmesi 9. maddeyi karıştırma: biri düşünce ve anlatım, diğeri düşünce, vicdan ve din özgürlüğüdür.