AUZEF Mühendisler için Muhasebe Çıkmış Sorular

Ders, bilanço ve gelir tablosu gibi temel finansal tabloları, muhasebe kavram ve ilkelerini, borç-alacak mantığıyla kayıt tutmayı, dönem sonu ayarlama işlemlerini ve maliyet davranışlarını ele alır. Hesaplama ağırlıklı sorular sıkça çıkar.

Bilanço ve özsermaye ilişkisi

• Temel denklem: varlıklar = borçlar + özsermaye. Özsermaye, varlıklardan borçlar çıkarılarak bulunur.
• Dönem başı ve sonu özsermaye karşılaştırılır; artış kâr, azalış zarar demektir (sermaye artırımı ve temettü yoksa).
• Temettü, net kâr ile özsermaye artışı arasındaki farktır.
• Stoklar dönen varlıktır; satışlar ise bilançoda değil gelir tablosunda yer alır.

Gelir tablosu ve gider kavramı

• Gelir tablosu belirli bir dönemi kapsar; Kâr-Zarar Tablosu da denir ve başlığında dönem başı ile sonu bulunur.
• İçinde bulunulan döneme ait kira ödemesi gider sayılır.
• Net kâr dağıtılmamış kârları artırır; net zarar ve temettü ödemesi azaltır.

Muhasebe kavram ve ilkeleri

• İhtiyatlılık: olası zararlar için karşılık ayrılır, olası kârlar gerçekleşmeden kaydedilmez.
• Parayla ölçülme: işlemler ortak parasal birim olan Türk lirasıyla kaydedilir.
• Varlık sayılmak için fiziki yapı şart değildir; patent gibi maddi olmayan kalemler de varlıktır.
• Kayıtlar genellikle maliyet esaslıdır; makinelerin güncel piyasa değeri sistemin doğrudan ürettiği bilgi değildir.

Borç-alacak mantığı ve hesap türleri

• Hesabın sol tarafı borç, sağ tarafı alacaktır.
• Varlık ve gider hesapları borç tarafında artar; borç, özsermaye ve gelir hesapları alacak tarafında artar.
• Alınan Sipariş Avansı yabancı kaynak olduğundan alacak bakiyesi verir.
• Banka kredisiyle bina alımı varlık ve borcu eşit artırır; özsermaye değişmez.

Dönem sonu ayarlama kayıtları

• Ödenmemiş maaş: ücret gideri borçlanır, ücret borcu alacaklanır; gider tabloya eklenir.
• Ödenmemiş telefon faturası kaydedilmezse gider eksik, kâr ve özsermaye olduğundan yüksek görünür.
• Amortisman: Amortisman Gideri borçlanır, Birikmiş Amortismanlar alacaklanır.
• Şüpheli alacak karşılığı bilançoda alacakları azaltır; gelir tablosunda şüpheli alacak gideri görünür.
• Sıra: önce ayarlama kayıtları, sonra kapanış kayıtları yapılır.

Peşin ödenen gider ve kazanılmamış gelir

• Çok dönemli peşin ödemeler (sigorta, reklam) önce varlık hesabı olan Önceden Ödenmiş Gider'e borç yazılır.
• Sonraki dönemde ilgili kısım ayarlamayla gidere aktarılır; tutar aylara eşit bölünür.
• Önceden tahsil edilen gelir kazanılmamış gelirdir; hizmet verilince gelire aktarılır ve mevcut gelire eklenir.
• Amortisman yıllık tutarı yıl sayısıyla çarpılarak birikmiş amortisman bulunur.

Maliyet davranışı ve işçilik

• Birim değişken maliyet, toplam maliyet farkının üretim farkına bölünmesiyle bulunur.
• Sabit maliyet, toplam maliyetten değişken maliyet payı çıkarılarak hesaplanır.
• Boşa geçen süre ve temizlik saatleri endirekt işçiliktir.
• Direkt işçilik, yalnızca üretime doğrudan harcanan saatlerin ücretidir.

Özsermaye

Varlıklar ile borçlar arasındaki farktır; işletme sahibinin kaynağını gösterir.

Dönen varlık

Kısa vadede nakde dönüşen kalemlerdir; stoklar buna örnektir.

İhtiyatlılık ilkesi

Olası zararlar dikkate alınır, olası kârlar gerçekleşene kadar kayda geçmez.

Parayla ölçülme

İşlemlerin ortak parasal birim olan Türk lirasıyla kaydedilmesidir.

Borç

Hesabın sol tarafıdır; varlık ve gider artışları burada izlenir.

Alacak

Hesabın sağ tarafıdır; borç, özsermaye ve gelir artışları burada izlenir.

Birikmiş amortismanlar

Varlığın değerini azaltan, amortisman kaydında alacaklanan hesaptır.

Önceden ödenmiş gider

Birden çok dönemi kapsayan peşin ödemenin henüz gidere dönüşmemiş kısmını gösteren varlık hesabıdır.

Kazanılmamış gelir

Tahsil edilmiş ama hizmeti henüz verilmemiş gelirdir; hizmet verildikçe gelire aktarılır.

Şüpheli alacak karşılığı

Bilançoda alacakları azaltan düzenleyici hesaptır.

Değişken maliyet

Üretim miktarıyla birlikte değişen maliyettir; birim başına sabittir.

Endirekt işçilik

Ürüne doğrudan yüklenemeyen, boş geçen ve temizlik gibi sürelerin işçilik maliyetidir.

• Bilanço kalemi ile gelir tablosu kalemi karıştırılmamalı; satışlar ve gelir-gider hesapları bilançoda yer almaz.
• Borç kelimesi hesabın sol tarafıdır; yabancı kaynak anlamındaki borçtan ayrı düşünülmelidir.
• Peşin ödemede önce varlık hesabı borçlanır; gider sonradan ayarlama kaydıyla oluşur.
• Kayıt sırası sorularında ayarlama kayıtları kapanıştan önce gelir.
• Temettü sorularında özsermaye artışı ile net kâr farkı alınır; varlık artışından borç artışı çıkarılır.