AUZEF Reasürans Uygulamaları Çıkmış Sorular

Reasürans Uygulamaları dersi, sigortacının üstlendiği riskleri başka kuruluşlarla paylaşma yöntemlerini, reasürans türlerini, trete sözleşmelerini, prim ve komisyon hesaplarını, pool uygulamalarını ve nakliyat ile tarım branşlarındaki özel durumları anlatır.

Tarihçe ve temel ilkeler

• Reasürans ilk kez deniz taşımacılığına ait nakliyat sigortasında uygulanmıştır.
• Bilinen ilk trete 1821'de yapılmış, 1863'te İsviçre'de Swiss Re kurulmuştur.
• Türkiye'nin ilk reasürans şirketi Milli Reasürans'tır; 1927 tarihli kanun reasürans için mükerrer sigorta ifadesini kullanır.
• Dört temel ilke vardır: sigortalanabilir menfaat, azami iyi niyet, tazminat ve yakın sebep.
• Sigortalanabilir menfaat, sigorta yaptırabilme hakkıdır; azami iyi niyet, esaslı bilgilerin eksiksiz bildirilmesini ister.
• Tazminat ilkesine göre sigorta bedeli, sigorta değerine yakın olmalıdır.

Reasürans kavramı ve işlevi

• Sigortacının üstlendiği sorumluluğun tamamını veya bir kısmını başkasına aktarması reasüranstır.
• Temel ihtiyaç, risklerin dağıtılmasıdır.
• Sigortacı reasürörlerden güvence alır; konumu sigortalının sigortacı karşısındaki konumuna benzer.
• İşlevler kapasite, yayılım ve güç kazandırmaktır; reasürörün kazanç sağlaması işlev sayılmaz.
• Örnek: 100.000 TL'lik riskin dörtte biri devredilirse sigortacı 75.000, reasürör 25.000 TL öder.

İhtiyari reasürans ve Open Cover

• İhtiyari reasürans tarihsel olarak ilk ortaya çıkan türdür; devir ve kabul serbestliği hem sedanda hem reasürördedir.
• Kabul edilince sedana cover note verilir.
• Bölüşmeli reasürans zorunluluk esasına dayanır.
• Open cover'da sedan devirde serbesttir, reasürör kabule zorunludur.
• Reasürörler open cover'ı istemez, sedanlar tercih eder; günümüzde sık kullanılmaz.

Kot-par ve eksedan tretesi

• Kot-par'da her poliçe sabit oranda devredilir ve reasürör kabule zorunludur; saklama oranı değişmez.
• Sedan payı %18 ise reasürör payı %82'dir; prim, hasar ve sorumluluk oranlara göre paylaşılır.
• Sedanın payı %50 ve tutarı 1,5 milyon TL ise poliçe limiti 3 milyon TL'dir.
• Eksedan en çok kullanılan yöntemdir; sedanın tuttuğu paya konservasyon (saklama payı) denir.
• Kapasite plen, dilim veya line sayısıyla ifade edilir; 500.000 TL saklama ve 10 dilim 5 milyon TL eder.
• Hasar olasılığı düşük rizikoda saklama payı yüksek, olasılık yüksekse düşük belirlenir.
• Kot-par ve eksedan karışımı iş kapasitesini ve mali yapıyı güçlendirir, konservasyondaki prim artışına imkân verir.

Trete sözleşmesi, prim ve komisyon

• Wording, tretenin hukuki çerçevesini ve sedan ile reasürörün karşılıklı yükümlülüklerini belirler.
• Trete yalnız sedan ile reasürör arasındadır; sigortalıyı kapsayan üç taraflı sözleşme değildir.
• Hata ve unutma klozu istemsiz hataları kapsar; kasıtlı hatalı devir kapsam dışındadır.
• Prim hesap biçimi tretede yazılır; çoğunlukla net prim esas alınır, brüt prim de mümkündür.
• Sabit orantılı (flat) komisyonda oran değişmez; değişen orantılı (sliding scale) komisyonda hasar/prim oranına göre değişir.
• Sliding scale'de hasar oranı düştükçe komisyon artar; komisyon oranı her tretede sabit değildir.

Hasar fazlası ve fiyatlama

• Bölüşmesiz anlaşmalarda hasar fazlası 'excess of loss', hasar oranı fazlası 'stop loss' adını taşır.
• Hasar fazlasında belirlenen tutarı aşan zararı reasürör karşılar.
• Experience Rating geçmiş yılların hasar ve prim verilerine dayanır; genelde son 5 yıl incelenir.
• Hasar maliyeti için en güvenilir yöntem Burning Cost'tur.
• Yüksek fiyat sedana yük, düşük fiyat reasüröre zarardır.
• Acente komisyonu reasürans ve hasar fazlası ortak hükümleri arasında yer almaz.

Pool, nakliyat ve tarım

• Pool 'havuz' demektir; klasik pool ve reasürans pool olmak üzere iki biçimi vardır.
• Klasik pool katastrofik rizikoları şirketlerin mali yapısını bozmadan karşılamak için kurulur; risk paylaşıldığından reasürans ihtiyacı azalır.
• Eksedan tretesi Türkiye, KKTC ve yurt dışındaki Türk menfaatleri için geçerlidir.
• Nakliyatta sigortalanabilir menfaat çeşitliliği çok fazladır; taşıma kara, deniz, hava ve demiryolu olmak üzere dört biçimdedir.
• TARSİM, Tarım Sigortaları Kanunu ile 2005'te kurulmuştur; devlet destekli tarım sigortaları kapsamındadır.
• Tarım kendine özgü bir yapıdadır; dünyada bölüşmeli kotpar ve onu koruyan stop loss yaygındır.

Sedan

Üstlendiği riskin bir kısmını reasüröre devreden sigorta şirketidir.

Reasürör

Sedandan riskin bir bölümünü devralan reasürans şirketidir.

Trete

Sedan ile reasürör arasında yapılan reasürans anlaşmasıdır.

Wording

Tretenin hukuki temelini oluşturan anlaşma hükümleri bütünüdür.

Konservasyon

Sedanın devretmeyip kendi üzerinde tuttuğu risk payıdır (saklama payı).

Kot-par

Her poliçenin sabit oranda reasüröre devredildiği bölüşmeli trete türüdür.

Eksedan

Saklama payını aşan kısmın reasüröre devredildiği, en yaygın yöntemdir.

Plen (dilim)

Saklama payının katları olarak ifade edilen kapasite birimidir.

Open Cover

Reasüröre kabul zorunluluğu getiren, sedana devirde serbestlik tanıyan anlaşmadır.

Cover note

İhtiyari reasürans kabul edilince sedana verilen belgedir.

Sliding scale

Komisyon oranının hasar/prim oranına göre değiştiği komisyon türüdür.

Burning Cost

Hasar maliyetini hesaplamada en güvenilir sayılan yöntemdir.

• Kot-par'da saklama oranı sabit, eksedanda ise riske göre değişen saklama payı söz konusudur; ikisi karıştırılmamalıdır.
• Open cover'da sedan serbest, reasürör zorunludur; ihtiyari reasüranste serbestlik iki tarafadır.
• Sabit orantılı (flat) ile değişen orantılı (sliding scale) komisyonu karıştırma; hasar oranı düşünce sliding scale komisyonu artar.
• Acente komisyonu ve acente sorumlulukları reasürans anlaşması içeriklerinde sorulduğunda genellikle yanlış seçenektir.
• Excess of loss (hasar fazlası) ile stop loss (hasar oranı fazlası) ayrımına dikkat edilmelidir.