AUZEF Tarım Coğrafyası Çıkmış Sorular
İstanbul Üniversitesi AUZEF Tarım Coğrafyası dersinin vize, final ve bütünleme sınavlarına hazırlanmak için 178 soruluk havuz: çıkmış sınav sorularını cevaplarıyla çöz, yanlış yaptıklarını tekrar et, yolda sesli dinle.
Tarım Coğrafyası konu özeti
Tarım Coğrafyası dersi; tarımın tarihsel gelişimini, doğal ve beşeri etkenlerini, başlıca bitki gruplarını, organik ve iyi tarım uygulamalarını, kooperatifçiliği ve tarım sigortasını ele alır. Tarımın ekonomik, çevresel ve toplumsal boyutları dünya ve Türkiye örnekleriyle işlenir.
Tarımın tarihi ve mülkiyet
- Yerleşik yaşama geçişle birlikte temel geçim faaliyeti tarım olmuştur.
- İlkel tarımda çapayla dikilen kök ve yumrulu bitkiler (manyok, yam, taro) yetiştirilmiştir.
- Nil vadisi, tarımın sulama düzenlemeleriyle büyük ölçekte örgütlendiği erken havzalardan biridir.
- Mısır'da toprağın sahibi yönetici, işleyenler kiracıydı; Mezopotamya'da ise özel mülkiyet vardı.
- Bozkırdaki saban kültüründe araziler kabile ya da köy malı sayıldığı için bireysel mülkiyet geç gelişmiştir.
- Roma döneminin belirgin özelliği, köle emeğiyle işletilen büyük mülklerdir (latifundia).
- Yeniçağda kentleşme tarımı ticarileştirmiş; İngiltere'de çitleme büyük çiftlikleri, Hollanda'da dar arazi yoğun tarımı doğurmuştur.
İklim, toprak ve su
- Verimli ekili arazi azdır; her hektar ekili alana karşılık 3-4 hektar kısıtlı kurak ve engebeli alan düşer.
- Kuru tarımda yıllık yağış 400 mm'nin altındaysa tarla her yıl ekilemez, nadas uygulanır.
- Nem korumada gevşek yüzey, yabani ot temizliği ve derin ince bünyeli toprak etkilidir.
- Alüvyal topraklar derin, geçirgen ve kolay işlenir olduğundan sulamalı tarıma çok uygundur.
- Killi topraklar sıcak kurak yörelerde kuraklık zararını azaltır; kara topraklar yarı kurak step bölgelerinde oluşur.
- Bol ışık fotosentezi artırır, bitkiyi sağlamlaştırır ve kökleri güçlendirir.
- Aşırı sulama kökleri boğar, besin maddelerini yıkar ve suyu israf eder.
Ürün grupları ve bitkiler
- Tahıllar dünyada hem en geniş alanı kaplar hem de üretimde başı çeker; şeker bitkileri üretim miktarında ikinci gelir.
- Yağ bitkilerinde ekim alanı sıralaması soya, kolza, pamuk tohumu şeklindedir.
- Yumuşak buğday ekmeğe, sert buğday makarna ve bulgura uygundur.
- Kış buğdayı sonbaharda ekilip yaz başında biçilir; yaz buğdayı soğuk bölgelerde ilkbaharda ekilir.
- Buğday tohumu yaklaşık 5 °C'de çimlenmeye başlar.
- Pirinç sıcak, nemli ve kısa büyüme süreli olduğundan muson bölgelerinde yılda birkaç kez ürün verir.
- Güney Amerika tropiklerinde kahve serin yüksek yamaçlarda, muz ve kauçuk alçak sıcak yerlerde yetişir.
Dünya tarımı ve istihdam
- Gelişmekte olan ülkelerde tarım, geniş nüfusa iş sağladığı için kırsal ekonominin dayanağıdır.
- Güney Asya'da tarımın istihdam payı 2019'da yaklaşık yüzde 41,9'dur.
- İngiltere gibi sanayileşmiş ülkelerde tarımda çalışanlar toplamın yüzde 1-2'si kadardır.
- Sahra Altı Afrika'da kırsal nüfus 1960-2020 arasında yaklaşık yüzde 244 artmıştır.
- Buğdayda üretim artışı alan genişlemesinden çok verim artışıyla sağlanmıştır; verim artışının yaklaşık yarısı genetik ıslahtan gelir.
- Tohum ihracatında tarla bitkileri payı yaklaşık yüzde 73,4 ile en büyüktür.
- Eski makine parkı girdi maliyetini artırır ve verimi düşürür.
Organik tarım ve iyi tarım uygulamaları
- Organik tarımda sentetik gübre ve pestisit kullanılmaz; üretim sertifikalı ve izlenebilirdir.
- Toprak, bitki ve hayvan döngüsü hayvansal gübre, yeşil gübre ve münavebeyle korunur.
- Organik hayvancılıkta açık alan, hayvan refahı ve organik yem esastır; rutin antibiyotik yasaktır.
- Okyanusya, geniş sertifikalı meralar sayesinde en geniş organik alana sahip kıtadır; organik alanın üçte ikisinden fazlası mera ve otlaktır.
- Organik alanlar 2000'den beri yaklaşık yedi kat artmıştır; AB'de payı yüzde 10-11 civarındadır.
- Üretici sayısı en çok Asya'dadır; Hindistan alan genişletmede öndedir.
- İyi Tarım Uygulamaları çevre, işçi sağlığı, hayvan refahı ve gıda güvenliğini kapsayan bütüncül yaklaşımdır; Türkiye'de 18 ilden 61 ile yayılmıştır.
- AB perakendecilerinin başlattığı EUREPGAP, sonradan GLOBALGAP adını almıştır.
Kooperatifçilik ve örgütlenme
- Kooperatif, ortak ekonomik, sosyal ve kültürel gereksinimler için bir araya gelen gönüllü topluluktur.
- Amaçları arasında toplu girdi alımı, ürünün değerinde satışı ve aracısız satış vardır.
- Memleket Sandıkları 1863'te Mithat Paşa tarafından kurulmuş, Ziraat Bankası'nın temelini oluşturmuştur.
- İlk tarım satış kooperatifi olan Aydın İncir Müstahsilleri Ortaklığı 1915'te faaliyete geçmiştir.
- İngiltere'de pazarlama bordları en çok süt sektöründe güçlüdür.
- Hollanda, Finlandiya, Fransa ve İtalya'da çiftçi örgütlenmesi güçlüyken Mısır'da düşüktür.
- AB'de tarım politikalarının belirlenmesinde tarımsal örgütler önemli rol oynar.
Tarım sigortası, riskler ve destekler
- AB'de kuraklık tarımsal zararın yarısından fazlasını oluşturur; zararlar 2050'ye dek artacak, sigorta kapsamında koruma boşluğu vardır.
- Dünya tarım sigortalarının yaklaşık yüzde 90'ı bitkisel ürün sigortasıdır.
- Türkiye, ABD ve İspanya devlet-özel sektör işbirliği modelini kullanır; Almanya ve Hollanda'da sigorta özel şirketlerce yürütülür.
- TARSİM, 5363 sayılı kanunla 2005'te kurulmuş, İspanya modeli örnek alınmıştır.
- Bitkisel ürün sigortası ve destekler için Çiftçi Kayıt Sistemi (ÇKS) kaydı gerekir.
- Gıda güvenliğinin dört boyutu bulunabilirlik, erişilebilirlik, kullanım ve istikrardır.
- AB Ortak Tarım Politikası çevre-iklim hedeflerini ve küçük aile çiftçisini destekler.
Önemli kavramlar
- Nadas
- Nem depolamak için tarlanın bir yıl ekilmeden dinlendirilmesi.
- Entansif tarım
- Birim alandan yüksek verim alınan yoğun tarım sistemi.
- Latifundia
- Roma'da köle emeğiyle işletilen geniş özel arazi mülkleri.
- Çitleme
- İngiltere'de arazilerin çevrilip birleştirilmesi ve büyük çiftliklerin oluşması.
- Fizyolojik kuraklık
- Suyun donması nedeniyle bitkinin gereken suyu alamaması.
- Alüvyal toprak
- Akarsuların ovalara taşıdığı besin zengini, derin ve geçirgen toprak.
- TARSİM
- Türkiye'de devlet destekli tarım sigortası havuz sistemi.
- ÇKS
- Destek ve bitkisel ürün sigortası için gerekli Çiftçi Kayıt Sistemi.
- GLOBALGAP
- Tarladan rafa gıda güvenliğini belgeleyen, eski adı EUREPGAP olan protokol.
- Memleket Sandıkları
- 1863'te kurulan, kooperatifçiliğin ilk adımı sayılan kredi kuruluşları.
- Vernalizasyon
- Kış buğdayının kış soğuğunda çimlenme evresini tamamlaması.
Sınav ipuçları
- Yumuşak buğday ekmeklik, sert buğday makarna ve bulgurluktur; kış ve yaz buğdayının ekim zamanları karıştırılmamalıdır.
- Organik alanda birincilik kıta olarak Okyanusya'dadır; üretici sayısında ise Asya öndedir.
- Kış buğdayı sonbaharda ekilir, yaz buğdayı ilkbaharda; Avrupa dünya buğdayının yarısından fazlasını üretmez.
- Olumsuz sorularda (değildir, yer almaz) seçeneklerin zıt anlamlı sahte ifadelerine dikkat edilmelidir; örneğin deniz iklimi sertleştirmez, ılımanlaştırır.
- Kooperatifçilikte 1863 Memleket Sandıkları ile 1915 Aydın İncir kooperatifi tarihleri karıştırılmamalıdır.
Hangi sınavların soruları var?
Tarım Coğrafyası örnek sorular
Aşağıdaki sorular dersin konularından derlenmiştir; cevabı görmek için "Cevabı gör"e dokunun. Tüm soruları uygulamada çözebilirsiniz.
1. Gelişmekte olan ve az gelişmiş ülkelerde tarım kesiminin “kırsal ekonomilerin ana dayanağı” sayılmasının başlıca sebebi aşağıdakilerden hangisidir?
- Kentleşme oranını gelişmiş ülkelerin düzeyine ulaştırması
- Uluslararası tarım borsalarını tek başına yönetmesi
- Yalnızca çağdaş tarım teknolojilerine yönelmesi
- Sadece mevsimlik ve geçici iş olanakları sunması
- Nüfusun büyük kısmına doğrudan ve dolaylı iş imkânı sağlaması
Cevabı gör
Doğru cevap: E) Nüfusun büyük kısmına doğrudan ve dolaylı iş imkânı sağlaması
Sanayi ve hizmet kesimi zayıf olan ülkelerde nüfusun büyük bölümü geçimini tarımdan sağlar. Tarım bu nedenle kırsal kesimin başlıca istihdam kaynağıdır.
2. I. Kuraklık, toplam tarımsal zararın yarısından çoğunu oluşturarak en büyük risk türü olmuştur. II. İklim değişikliği yüzünden AB’deki tarımsal zararların 2050’ye dek yüzde 40-66 oranında artması beklenmektedir. III. Şu anda tarımsal zararların neredeyse tamamı (yüzde 90’ı) sigortayla karşılanmaktadır. Avrupa Komisyonu ile Avrupa Yatırım Bankası’nın 2025 raporuna göre AB tarımındaki risklerle ilgili bu ifadelerden hangileri doğrudur?
- Yalnız II
- I ve II
- Yalnız I
- II ve III
- I ve III
Cevabı gör
Doğru cevap: B) I ve II
Zararın yarısından fazlasına kuraklık ve sıcaklık stresi yol açar (I doğru). Zararların 2050’ye kadar yüzde 40-66 artması öngörülür (II doğru). Zararların yüzde 90’ının sigortalı olması gerçeği yansıtmaz; sigorta kapsamında ciddi bir koruma boşluğu vardır (III yanlış).
3. Aşağıda verilen beş unsurdan bazıları Avrupa Birliği'nin tarım anlayışının temelini oluşturur: I. Ortak tarım politikası II. Çevre ve iklim hedefleri III. Küçük çiftçilerin desteklenmesi IV. Büyük şirketlerin desteklenmesi V. İthalat imkanlarının yaratılması. Birliğin tarımsal yapısını dayandırdığı unsurlar hangi seçenekte doğru biçimde verilmiştir?
- I ve II
- Yalnız IV
- I, II ve III
- IV ve V
- Yalnız I
Cevabı gör
Doğru cevap: C) I, II ve III
AB'nin Ortak Tarım Politikası (CAP) çevre ve iklim hedeflerine uyumu ve küçük ile orta ölçekli aile çiftçilerinin desteklenmesini esas alır. Amaç büyük şirketleri korumak ya da ithalatı artırmak değil, Avrupa içinde kendine yeterliliği ve çevre dostu tarımı sağlamaktır.
4. I. Üretim sürecinde kimyasal girdi kullanılamaz ve ürünün izlenebilirliği sertifika ile kanıtlanmalıdır. II. Verimi yükseltmek ve yerel koşullara uyumu desteklemek amacıyla GDO'lu tohumlar sınırlı miktarda kullanılabilir. III. İşletmenin kendi ihtiyacını karşılayabilmesi için toprak, bitki ve hayvan arasındaki doğal döngü korunmalıdır. IV. Emek yoğun olduğundan kırsal kesimdeki gizli işsizliğin azalmasına katkı verir. Organik tarımın temel ilkeleri ve sürdürülebilirlik nitelikleri dikkate alındığında yukarıdaki yargılardan hangisi ya da hangileri doğrudur?
- II, III ve IV
- I ve II
- II ve III
- I, III ve IV
- I, II ve IV
Cevabı gör
Doğru cevap: D) I, III ve IV
Organik tarım, sertifikalı ve kontrol altındaki bir üretim sistemidir. Sentetik gübre ve pestisit kullanılmaz (I doğru). Toprak ve ekosistemin doğal döngüsü hayvansal gübre, yeşil gübreleme ve münavebe ile korunur (III doğru). El emeğine duyulan yoğun ihtiyaç kırsalda istihdam sağlar (IV doğru). GDO kullanımı sınırlı oranda bile olsa yasaktır, bu nedenle II yanlıştır.
5. I. Yumuşak buğdaylar (Triticum Vulgare) ekmek üretimine daha uygun olup nişasta oranları yüksektir. II. Sert buğdaylar (Triticum Durum) glüten bakımından zengin olduklarından makarna ve hamur işlerinde yeğlenir. III. Yaz buğdayı, kışı sert geçen Sibirya ve Kanada gibi yerlerde ilkbaharda ekilir ve kısa sürede hasat edilir. IV. Kış buğdayı sonbaharda ekilir, buna karşın birim alandan yaz buğdayına göre daha az ürün verir. Buğday çeşitleri ve kullanım alanlarına ilişkin bu yargılardan hangileri doğrudur?
- I, III ve IV
- II, III ve IV
- I ve II
- I, II ve III
- II ve III
Cevabı gör
Doğru cevap: D) I, II ve III
Yumuşak buğday ekmeklik olarak kullanılır (I doğru). Sert buğday, yüksek proteinli ve glütenli yapısıyla makarna, bulgur ve bisküvide tercih edilir (II doğru). Donların görüldüğü Rusya ve Kanada gibi yerlerde buğday ilkbaharda ekilir (III doğru). Kış buğdayı tarlada daha uzun süre kaldığı için yaz buğdayından daha fazla verim verir, bu yüzden IV yanlıştır.
6. Yeniçağ ve sonrasında Avrupa tarımındaki gelişmelere dair şu ifadeler verilmiştir: I. Kentlerde nüfus arttıkça tarım ürünleri ticareti daha önemli hale gelmiştir. II. İngiltere'de arazilerin çitle çevrilmesi, büyük toprakların belli ellerde toplanmasına ve ıslah çalışmalarının kolaylaşmasına neden olmuştur. III. Hollanda, 15. yüzyıldan itibaren sebzecilik, hayvancılık ve peynirciliğe dayanan 'ekstansif' (yaygın) tarım sistemini benimsemiştir. Bu ifadelerden hangileri doğrudur?
- I ve II
- I ve III
- II ve III
- Yalnız I
- Yalnız II
Cevabı gör
Doğru cevap: A) I ve II
Şehirlerin büyümesi tarımı satışa yönelik ticari bir faaliyete dönüştürmüştür (I). İngiltere'deki çitleme hareketi dağınık arazileri birleştirip büyük çiftliklerin oluşmasını sağlamıştır (II). Arazisi dar olan Hollanda ise yaygın değil, yoğun (entansif) tarıma yönelmiştir; III yanlıştır.
7. AB ülkelerindeki perakendecilerin rafa koyduğu ürünlerin tüketiciye zarar vermeyeceğini güvence altına alan ve 2004’te yürürlüğe giren protokol aşağıdakilerden hangisidir?
- ECPA Bitki Koruma Bildirgesi
- EPA Düşük Risk Protokolü
- FAO Gıda Güvenliği Paktı
- IPM Sürdürülebilirlik Sertifikası
- EUREPGAP (İyi Tarım Uygulamaları)
Cevabı gör
Doğru cevap: E) EUREPGAP (İyi Tarım Uygulamaları)
1990’lardaki gıda krizlerinin ardından Avrupalı perakendeciler 1997’de bir girişim başlattı. Bu girişim 2004’te EUREPGAP protokolüne dönüştü ve sonradan GLOBALGAP adını aldı. Amacı, tarladan rafa gıdanın zararsız olduğunu belgelemektir.
8. Dünyadaki tarım sigortası uygulamaları ve ülke örnekleri üzerine üç yargı ileri sürülmüştür: I. Türkiye, ABD ve İspanya tarım sigortasında 'Devlet-Özel Sektör İşbirliği' modelini kullanır. II. Almanya ve Hollanda gibi ülkelerde sigorta programları bütünüyle devletin kontrolünde ve yönetimindedir. III. Hindistan'daki PMFBY sistemi, düşük gelirli çiftçileri korumayı hedefleyecek biçimde oluşturulmuştur. Bu yargılardan hangilerine varılabilir?
- I ve III
- I ve II
- Yalnız I
- Yalnız III
- II ve III
Cevabı gör
Doğru cevap: A) I ve III
ABD, İspanya ve Türkiye'de devlet prim desteği verir, uygulamayı özel sigorta şirketleri yürütür (kamu-özel ortaklığı). Hindistan'ın PMFBY sistemi küçük çiftçiyi korumaya odaklıdır. Almanya ve Hollanda'da ise sigortacılık devlet tekelinde değil, özel şirketler eliyle yürütülür; II yanlıştır.
9. Aşağıdaki dört yargıdan hangileri organik hayvancılıkta organik tarım yönetmeliklerine uygundur? I. Hayvanların doğal davranışlarını gösterebilmesi için açık alana çıkmaları sağlanır. II. Büyüme faktörü ve antibiyotik gibi kimyasallar, veteriner denetiminde rutin biçimde uygulanır. III. Beslenmede yalnızca sertifikalı organik yemler yeğlenir. IV. Üretimin merkezindeki temel ilke hayvan refahıdır.
- II ve IV
- I, II ve III
- III ve IV
- I, III ve IV
- I ve II
Cevabı gör
Doğru cevap: D) I, III ve IV
Organik hayvancılıkta açık alan erişimi, hayvan refahı ve sertifikalı organik yem esastır. Büyütme hormonları ile koruyucu amaçlı rutin antibiyotik kullanımı yasaktır; antibiyotik yalnızca tedavide başvurulan son çaredir. Bu nedenle II yanlıştır.
10. Küresel organik tarım verilerine bakan bir araştırmacının şu çıkarımlardan hangilerini destekleyebileceği sorulmaktadır. I. Okyanusya, organik tarım arazisinin hem toplam büyüklüğünde hem de tarım toprakları içindeki oranında ilk sıradadır. II. Avustralya'nın dünya birincisi olmasında, sertifikalı geniş otlakların bulunması belirleyicidir. III. Avrupa Birliği ortalamasında organik alanların tüm tarım topraklarına oranı yüzde 20'yi geçmiştir. IV. Dünyadaki organik tarım arazisi 2000-2023 arasında kabaca yedi misline ulaşmıştır.
- I ve II
- III ve IV
- I, II ve IV
- I ve IV
- II ve III
Cevabı gör
Doğru cevap: C) I, II ve IV
Okyanusya, Avustralya'daki geniş sertifikalı meralar sayesinde en büyük organik alana sahiptir (I ve II). 2000'den beri organik alanlar yaklaşık 7 kat artmıştır (IV). AB'de organik alanın payı ise yüzde 10-11 civarındadır, yüzde 20'yi aşmamıştır (III yanlış).
Bu dersi alan bölümler
Nasıl çalışmalı?
Önce "Vize (hepsi)" ya da "Final (hepsi)" ile geçmiş yılların sorularını çözün; aynı konular sınavlarda sık tekrarlanır. Yanlış yaptığınız sorular "Yanlışlar" bölümünde birikir, sınavdan önce onları yeniden çözün. Yolda ya da ev işi yaparken "Sesli Dinle" ile soruları ve cevaplarını dinleyebilirsiniz.
Sık sorulan sorular
AUZEF Tarım Coğrafyası çıkmış sorular nerede?
Mobil Defter'de AUZEF Tarım Coğrafyası dersinin vize, final ve bütünleme hazırlığı için 178 sorusu var (2026 Final, 2025 Final, 2024 Final, 2024 Büt). Soruları cevaplarıyla test olarak çözebilir, yanlışlarını ayrıca tekrar edebilir ve sesli dinleyebilirsin.
AUZEF Tarım Coğrafyası vize soruları ve final soruları ayrı çözülebilir mi?
Evet. Uygulamada "Final (hepsi)" düğmeleriyle yalnız o sınavın sorularını, yıl düğmeleriyle de tek bir yılın sınavını çözebilirsin.
AUZEF Tarım Coğrafyası çıkmış sorular PDF olarak indirilebilir mi?
Ayrı bir PDF dosyası yerine uygulamadaki "Kağıda yazdır" düğmesi dersin bütün sorularını ve cevap anahtarını yazdırılabilir sayfa olarak hazırlar; telefonda ya da bilgisayarda "PDF olarak kaydet" seçeneğiyle PDF yapabilirsin.
AUZEF Tarım Coğrafyası ders notları ve konu özeti var mı?
Evet. Bu sayfada dersin konu özeti var; uygulamadaki "Konu özeti" düğmesiyle özetin tamamını okuyabilir ya da sesli dinleyebilirsin.
AUZEF Tarım Coğrafyası soruları ücretli mi?
Hayır, ücretsiz. Ad, cep telefonu ve bölümünle bir dakikada üye olup bütün sorulara, yanlışlar listesine ve sesli dinlemeye erişebilirsin.
2. sınıf Bahar diğer dersler
- Acil Müdahale Teknikleri çıkmış sorular
- Akıl ve Eylem çıkmış sorular
- Aktif ve Sağlıklı Yaşlanma çıkmış sorular
- Anadolu’nun Tarihi Coğrafyası çıkmış sorular
- Antik Yunan Sosyal Tarihi çıkmış sorular
- Arapça Iv çıkmış sorular
- Bakım ve Sosyal Hizmet çıkmış sorular
- Bankacılık ve Kambiyo İşlemleri çıkmış sorular
- Bankalarda Fon Yönetimi çıkmış sorular
- Beylikler Devri Mimarisi ve Sanatı çıkmış sorular
- Bilgisayar Organizasyonu çıkmış sorular
- Bilişsel ve Dil Gelişimi çıkmış sorular
- Bireysel Emeklilik ve Sosyal Güvenlik Sistemi çıkmış sorular
- Bloglar ve Blog Yazarlığı çıkmış sorular