AUZEF Turizmde Etik Çıkmış Sorular

Ders, etik ve ahlak kavramlarının felsefi temellerini, iş etiğinin gelişimini ve turizm sektörüne özgü etik sorumlulukları (otel, kültür, kış ve helal turizm, çevre) ele alır.

Ahlak ve etiğin temelleri

• Ahlak sözcüğü Arapça hulk (huy, seciye, karakter) kökünün çoğuludur.
• Toplumsal ahlak, her toplumun tarih, din ve kültürüyle biçimlenen kendine özgü kurallar bütünüdür.
• Bireysel ahlak vicdana dayanır; evrensel ahlak ise tüm dünyada geçerli kabul edilir.
• Çevre etiği, ahlak kurallarının insanın doğaya karşı tutumunu da yönlendirmesi gerektiğini savunur; insan merkezciliği reddeder.

Ahlak felsefesinde düşünürler

• Sokrates, yaşamın asıl amacının erdemli olmak olduğunu söyler.
• Protagoras, insanı her şeyin ölçüsü sayar; doğru ve yanlış kişiye göre değişir (görecelik).
• Sinoplu Diyojen kinizmin temsilcisidir; lüksü ve yapay toplumsal kuralları reddedip sade, doğaya uygun yaşamı önerir.
• Kant, ahlaklılığı özgürlükle birlikte düşünür; ahlaki eylem akılla kavranan evrensel yasaya özgürce uymaktır.
• Machiavelli'ye göre amaca ulaşmak için her yol meşrudur.

İş etiğinin gelişimi

• Watergate skandalı sonrasında Nixon 1974'te istifa etti; etik konulara verilen önem arttı.
• Belirli bir mesleğin etik ilkelerini ele alan ilk kitap olarak Bankacılık ve İş Etiği anılır.
• BM Küresel İlkeler Sözleşmesi 2000'de duyuruldu; iş etiğinin anayasası sayılır ve 10 ilke içerir.
• İşletmelerin sosyal performansını bütüncül ölçmek için 1990'larda dengeli puan kartı kullanıldı.

İşletmelerde etik ve etik dışı davranışlar

• Hediye kabulü, müşteriyi aldatma, adam kayırma ve haksız hisse işlemleri etik dışıdır.
• Performans değerlendirmesi meşru ve gerekli bir yönetim uygulamasıdır.
• Yalan, ayrımcılık ve haksızlık motivasyonu ve güveni düşürür, bağlılığı zayıflatır.
• İşletmeler açık sistemdir; dış çevreleriyle karşılıklı etkileşim içindedir.

Turizm sektörü ve etik

• Turizm mevsimsel, emek yoğun, stresli ve çok kültürlü bir sektördür; hizmet ön plandadır.
• Bu özellikler etik kurallara duyulan ihtiyacı artırır.
• UNWTO'nun 1999'da kabul ettiği Turizm İçin Küresel Etik Kurallar 10 maddelik bir çerçevedir.
• Kurallar ayrım gözetmeme, barış, kalkınma ve sorumlu, sürdürülebilir turizmi esas alır.

Etik turizmin etkileri

• Çevresel etkiler: habitat koruma, ekoturizm, ulaşım araçlarının emisyon zararının anlatılması.
• Sosyal etki: bireysel ve küresel farkındalığın artması, kültürlerarası hoşgörü.
• Ekonomik etki: el sanatlarına talebin artması.

Alternatif turizm ve kültürel miras

• Alternatif turizm 1980'lerin başında, kitle turizminin zararlarına tepki ve sürdürülebilirlik anlayışıyla doğdu.
• Kış turizminde kar kalınlığı ve çığ riskinin doğru paylaşılması can güvenliği için etik sorumluluktur.
• Müzeler, antik yapılar, kaleler ve tarihi köyler miras alanıdır; sanat galerileri miras alanı sayılmaz.
• Duvara yazı yazmak, gürültü, kirlilik ve aşırı kapasite miras alanlarına zarar verir; anı fotoğrafı zarar vermez.

Otelcilikte etik ve helal konsept

• Misafirlere doğru ve dürüst davranmak her otel türü için geçerli genel ilkedir.
• Alkolsüz hizmet, mescit, odada seccade ve helal gıda yalnızca helal konseptli otellere özgüdür.
• Dry Hotel (kuru otel) alkollü içecek bulundurmayan ve sunmayan tesistir.

Hulk

Ahlak sözcüğünün kökü; huy, seciye ve karakter anlamına gelir.

Toplumsal ahlak

Bir topluma özgü, tarih ve kültürle şekillenen ahlak kuralları bütünüdür.

Görecelik

Doğru ve yanlışın kişiye ve koşullara göre değiştiği görüşü; Protagoras ile anılır.

Kinizm

Lüksü ve yapay kuralları reddeden, doğaya uygun sade yaşamı öneren akım.

Ödev ahlakı

Kant'a göre çıkar ve duygudan bağımsız, akılla kavranan evrensel yasaya uyma anlayışı.

BM Küresel İlkeler Sözleşmesi

2000'de başlatılan, insan hakları, çalışma, çevre ve yolsuzlukla mücadele alanlarında 10 ilke içeren belge.

Dengeli puan kartı

İşletmenin sosyal performansını bütüncül değerlendirmek için 1990'larda başvurulan yöntem.

Turizm İçin Küresel Etik Kurallar

UNWTO'nun 1999'da kabul ettiği, sorumlu ve sürdürülebilir turizmi hedefleyen 10 maddelik çerçeve.

Sürdürülebilirlik

Bugünün ihtiyaçlarını gelecek nesillerin kaynaklarını tüketmeden karşılama ilkesi.

Dry Hotel

Hiç alkollü içecek satmayan ve sunmayan otel.

Açık sistem

Dış çevreden girdi alıp çıktıyı yeniden çevreye sunan, çevresiyle etkileşen işletme anlayışı.

Watergate

Nixon'un 1974'te istifasıyla biten, etiğe verilen önemi artıran siyasi skandal.

• Çevresel etki (habitat, ekoturizm, emisyon), sosyal etki (farkındalık, hoşgörü) ve ekonomik etki (el sanatları talebi) birbirine karıştırılmamalı.
• Helal konsepte özgü uygulamalar ile her otelin uyması gereken dürüstlük ilkesi ayrılmalı.
• Sanat galerisi kültür turizmini çeker ama miras alanı değildir; müzeler, kaleler ve antik yapılar miras alanıdır.
• Protagoras (görecelik) ile Kant (evrensel akıl yasası) ve Machiavelli (amaca giden her yol) karşıt görüşlerdir.
• Olumsuz ifade soruları (yer almaz, doğurmaz, değildir) dikkatle okunmalı.