Anadolu AÖF Aile Eğitimi Çıkmış Sorular

Aile Eğitimi dersi; ailenin yapısını, işlevlerini ve kuramsal çerçevesini, ailelerle profesyonel işbirliğini, aile eğitimi ve katılım çalışmalarını, özel gereksinimli çocuklu aileleri ve aile danışmanlığı sürecini ele alır.

Aile yapısı, türleri ve toplumsal değişim

• Aile yapısı; ailenin bireysel, kültürel ve ideolojik niteliklerini kapsayan temel öğedir.
• Polijini birden fazla eşle evliliktir; sororat yerleşim biçimi değil, evlilik geleneğidir.
• Avcı-toplayıcı toplumlarda özel mülkiyet anlayışı henüz yoktur.
• Geleneksel geniş ailede görev paylaşımı yaş ve cinsiyete göre aile tarafından belirlenir.
• Tek ebeveynli aile oluşumunda her iki eşin ölümü etken sayılmaz; geride ebeveyn kalmaz.
• Karşılıklı/bağımlı modelde çocuğun değeri ekonomik ve güvence yönüyle öne çıkar; psikolojik değer bağımsız modele aittir.

Kuramsal yaklaşımlar

• Talcott Parsons, ailenin işlevlerinden çocukların birincil toplumsallaşmasını vurgular.
• Aile sistemleri kuramı: sistemin bir parçasındaki değişiklik bütün sistemi etkiler.
• Sosyal mübadele kuramında eşler kazanç ve kayıpları tartar; kaybetme korkusu ödül değil bedeldir.
• Sembolik etkileşimci yaklaşım sıralamada en eskidir; Engels'in görüşleri materyalist temelli olduğu için eleştirilmiştir.
• Bandura Sosyal Öğrenme Kuramı'nın öncülerindendir; Erikson'da ergenlikte kimlik arayışı öne çıkar.

Ekolojik bakış ve aile işleyişi

• Ekoloji terimini ilk kullanan Alman biyolog Ernst Haeckel'dir.
• Makrosistem kültür, değer ve yasaları kapsar; çocuğu dolaylı etkiler.
• Dışsal aile sınırları aileyi okul, komşu, akraba gibi çevre sistemlerinden ayırır.
• Uyum, ailenin koşullara göre yapı, rol ve kurallarını değiştirebilmesidir.
• Sağlıklı ailede koşullu sevgi bulunmaz; demokratik tutumla büyüyen çocuklarda uyum sorunu en azdır.
• Aile yaşam döngüsünde kendi duygusal ve ekonomik sorumluluğunu üstlenme, evden ayrılan genç yetişkinlik evresindedir.

Aile eğitimi, katılımı ve programlar

• Aile eğitimi; sağlıklı iletişimi ve anne babalık bilgi, beceri ve tutumlarını destekleyen süreçtir.
• Aile katılımı ilkesi: her ebeveynin çocuğun eğitimi açısından değerli bir bakış açısı vardır.
• Epstein'in modelinde en etkin katılım düzeyi toplumla işbirliğidir.
• AÇEV'in Aile Mektupları gebelikten 3 yaşa kadar ailelere destek sunar; Küçük Adımlar evde uygulanır.
• Aile Eğitimi Kurs Programını Milli Eğitim Bakanlığı hazırlayıp uygular.
• Gereksinim belirleme aşamasında ailelerin istediği konular ve uygun zaman saptanır.

Ailelerle işbirliği ve yöntemler

• Çalışan ailelere önyargısız yaklaşır, hak bilincini güçlendirir; aile yaşantısını görmezden gelmek yükümlülük değildir.
• Ön yargılar çalışanın tutumundan kaynaklanır; ilişkiyi çalışan yetersizliği, kültürel uyuşmazlık ve güç mücadelesi bozar.
• Veli görüşmesi bireysel sözlü iletişim tekniğidir; ev ziyareti aile ilişkilerini doğal akışta gözlemleme imkânı verir.
• Örnek olay incelemesi grup içinde tartışılan bir durumun işlenmesidir.
• Yansıtmacı profesyonel kendi uygulamalarını sorgulayıp değerlendirir.
• Yetişkin öğrenenlerin özelliği olarak empati kurma sayılmaz.

Özel gereksinimli çocuk ve aile

• Aile ilk tepki olarak şok yaşar; yas sürecinde yadsıma evresinde kaybın gerçekliği kabul edilmez.
• Engelli bakımı 5378 sayılı kanunla düzenlenir; bakım hizmetini Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı yürütür.
• Tıbbi tanılama yetersizliğin varlığı ve nedenini, eğitsel tanılama akademik yeterlikleri saptar.
• Öğrenme güçlüğü zihinsel gerilikten kaynaklanmaz.
• Otizm Spektrum Bozukluğu çoğunlukla üç yaş öncesi başlar ve yaşam boyu sürer.
• Ainsworth'e göre ayrılıkta tepkisiz kalan bebek güvensiz kaçınan türdendir.

Çocukta davranış sorunları ve korunma

• Bulimiya nevrozada aşırı yemeyi kusma ya da müshille atma izler; onikofaji tırnak yemedir.
• Enürezis tedavisinde ilk adım çocuğun fiziksel muayenesidir.
• Sosyal beceriler olumlu ilişki başlatıp sürdürmeyi sağlar.
• Çocuk izlem merkezleri cinsel istismar soruşturmasını tek çatı altında yürütür.
• Kadını çalışmaktan ya da yükselmekten alıkoymak ekonomik şiddettir; konukevi başvurusu Kadına Yönelik Hizmetler bürosuna yapılır.

Aile danışmanlığı

• Genogram aile ağacını evrensel simgelerle gösterir.
• Yeniden çerçevelemede olay aynı kalır, ona verilen anlam dille değişir.
• İlk görüşme değerlendirme ve planlama içindir; sorunlar orta aşamada ayrıntılı ele alınır.
• Sonlandırmaya hazırlık son aşamadadır; sonlandırma seans sayısına göre değil ortak karara göre yapılır.
• Boscolo 1950'lerin değil sonraki dönemin kuramcısıdır; Türkiye'de kurumsallaşmada SHÇEK etkili olmuştur.

Aile yapısı

Ailenin bireysel, kültürel ve ideolojik niteliklerini tanımlayan temel öğedir.

Kültürel karşılıklılık

Tarafların inanç ve farklılıklarını eşit değerde sayan, önyargıların farkına varmayı gerektiren yaklaşımdır.

Makrosistem

Kültür, değer ve yasalardan oluşan, çocuğu dolaylı etkileyen katmandır.

Aile rehberliği

Ailelere psikolojik destek ve bilgi vererek çocuğun eğitimine katkı sağlayan yaklaşımdır.

Yadsıma

Yas sürecinde şok ve uyuşukluk eşliğinde kaybın gerçek olmadığına dair kanıt arama evresidir.

Genogram

Aile üyelerini ve ilişkilerini simgelerle gösteren aile haritasıdır.

Yeniden çerçeveleme

Olayı değiştirmeden dil yoluyla ona yeni bir bakış açısı kazandırma yöntemidir.

Dışsal aile sınırları

Aileyi çevresindeki dış sistemlerden ayıran sınırlardır.

Uyum

Ailenin koşullara göre yapı, rol ve kuralları değiştirebilme becerisidir.

Sosyal beceriler

Problem çözme, iletişim ve akran ilişkileri gibi olumlu sosyal ilişki kurmayı sağlayan becerilerdir.

Çocuk izlem merkezi

Cinsel istismar mağduru çocuğa ilişkin soruşturma işlemlerini tek merkezde yürüten birimdir.

• Tıbbi tanılama yetersizliğin varlığını ve nedenini, eğitsel tanılama ise akademik yeterlikleri belirler; ikisi karıştırılmamalı.
• Veli görüşmesi bireysel, veli toplantısı, odak grup ve seminer grupla yapılan tekniklerdir.
• Sororat bir evlilik geleneğidir, yerleşim türü değildir; polijini ise çok eşlilik biçimidir.
• Soruların çoğu olumsuz kökle gelir (yer almaz, değildir); kapsam dışı seçeneği bulmaya odaklanılmalı.
• Sonlandırma, ilk görüşme ve başlangıç evresinin görevleri karıştırılmamalı; her aşamanın işi ayrıdır.