Anadolu AÖF Sanat Tarihi Çıkmış Sorular

Sanat Tarihi dersi; tarih öncesi çağlardan Anadolu uygarlıklarına, Yunan, Etrüsk ve Roma sanatından Bizans, Hint, Çin ve Japon sanatına uzanan yapı, eser ve kavramları tanıtır. Sınavda eser, yer ve terim eşleştirmesi ön plandadır.

Tarih öncesi çağlar

• Paleolitik dönemde insanlar üretmeden, avcılık ve toplayıcılıkla yaşamıştır; el baltası, kemik zıpkın, olta ve mızrak ucu kullanılmıştır.
• Mağara duvar resimleri ile taş ve fildişi heykelcikler Paleolitik dönemde ortaya çıkmıştır.
• Neolitik Çağ'ın belirgin özelliği tarım ve hayvancılığın başlaması, bunun sonucunda yerleşik yaşama geçilmesidir.
• Obsidiyen, volkanik patlamayla oluşan doğal camdır; kesici kenarı nedeniyle Neolitik alet yapımında yaygın kullanılmıştır.

Frig uygarlığı

• Gordion, Polatlı yakınındaki Frig merkezidir; Frig uygarlığıyla en çok özdeşleşen yerleşimdir.
• Gordion'daki anıtsal yapılar ve tümülüsler Frig kentleşmesi ve mimarisi hakkında bilgi verir.
• Kral Midas ve Frig buluntuları Gordion ve çevresinde ortaya çıkarılmıştır.
• Fibula, MÖ 9. yüzyılda Frigler arasında gelişen çengelli iğne biçimli takıdır; hem işlevsel hem süs amaçlıdır.

Eski Yunan sanatı

• Agora, Yunan kentinin merkezindeki meydandır; çevresi farklı işlevli yapılarla çevrilidir, ticaret ve siyaset burada yürürdü.
• Tapınak, tanrı heykelinin bulunduğu ibadet yapısıdır.
• Hydria, Arkaik ve Klasik dönemlerde kullanılan üç kulplu su testisidir.
• Halikarnasos'taki Kral Mausolos'un anıtsal mezarı Geç Klasik Dönem'in en önemli anıtıdır; Skopas, Timotheus, Bryaxis ve Leochares çalışmıştır.

Etrüsk ve Roma sanatı

• MÖ 6. yüzyıl Etrüsk pişmiş toprak heykelleri Arkaik Dönem Yunan heykeltıraşlığından etkilenmiştir; Veii Apollon'u örnektir.
• Zafer takları imparatorların askerî başarılarını anmak için dikilirdi ve savaş sahneli kabartmalar taşırdı.
• Traianus Sütunu Roma forumundadır; gövdesinde Dacia Seferi sahneleri helezon biçiminde yükselir.

Bizans sanatı

• Martyrion, bir şehidin mezarı veya emanetleri üzerine yapılan, genellikle merkezi planlı yapıdır.
• İkon, kutsal kişi ve sahneleri gösteren dinî ve sembolik anlamlı resimdir.
• Deesis'te ortada İsa, yanlarında Meryem ve Vaftizci Yahya yer alır; insanlık adına yakarış sahnesidir.
• Azize Eudoksia İkonası Konstantinos Lips Manastır Kilisesi (Fenari İsa Camii) kazılarında bulunmuştur; 10. yüzyıla aittir.
• Erken Bizans seramiklerinde kırmızı astar yaygındır.
• Laskaris döneminde İznik merkezli Bizans devletinin günümüze ulaşan tek sivil yapısı Kemalpaşa'daki Nymphaion Sarayı'dır.

Pers sanatı

• I. Darius, Şiraz'ın kuzeydoğusunda Persepolis'i kurdurup başkent yapmıştır.
• Persepolis büyük bir kraliyet ve tören merkezidir; Pers mimarisinin görkemli örneklerini barındırır.

Hint, Çin ve Japon sanatı

• Stupa, Buda veya Budist büyüklerine ait kutsal kalıntıları barındıran kubbeli Budist yapıdır.
• Kailasa Mabedi Ellora'dadır; tek kaya kütlesi oyularak yapılmıştır, kabartmalar ve iki fil taşır.
• Japon resim sanatı, Çin'de olduğu gibi yazıdan (kaligrafi) doğarak gelişmiştir.

Martyrion

Şehit mezarı veya emanetleri üzerine kurulan merkezi planlı Hristiyan anıt yapı.

Kült

Bir inanç sistemine ait yapıların, törenlerin ve uygulamaların tümü.

Stupa

Buda'ya ait kutsal eşyaları koruyan dairesel kaideli, kubbeli Budist yapı.

Agora

Yunan kentinin ticaret ve siyaset merkezi olan meydan.

Hydria

Üç kulplu pişmiş toprak su testisi.

İkon

Bizans'ta kutsal kişileri gösteren dinî resim.

Deesis

İsa, Meryem ve Vaftizci Yahya'nın yer aldığı af dileme sahnesi.

Obsidiyen

Volkanik patlamayla oluşan, kesici alet yapımında kullanılan doğal cam.

Fibula

Giysiyi tutturan çengelli iğne biçimli takı.

Paleolitik

Eski Taş Çağı; üretimin olmadığı avcı-toplayıcı dönem.

Kailasa Mabedi

Ellora'da tek kayadan oyulmuş Hint mabedi.

• Kült bütün inanç uygulamalarını, mabet veya tapınak ise yalnızca ibadet yapısını anlatır.
• Paleolitik üretimsiz avcı-toplayıcı dönemdir; tarım ve hayvancılık Neolitik'e aittir.
• Agora kamusal ve sosyal merkezdir; tapınak ise tanrı heykelinin bulunduğu ibadet yapısıdır.
• Gordion Frig, Persepolis Pers, Nymphaion ise Laskaris dönemi Bizans eseridir; yer ve uygarlık eşleşmesine dikkat edilmeli.
• Traianus Sütunu helezon kabartmalı sütundur; zafer takı ise kemerli anıttır.