ATA-AÖF İnşaat Muhasebesi Çıkmış Sorular

İnşaat Muhasebesi dersi, yap-sat ve yıllara yaygın taahhüt işlerinde maliyetlerin toplanmasını, stok ve gider hesaplarının kullanımını, taşeron ilişkilerini ve dönem sonu kapatma kayıtlarını anlatır. Tekdüzen Hesap Planı'ndaki 7/A ve 7/B seçenekleri temel alınır.

Temel taraflar ve kavramlar

• Müteahhit, bedel karşılığında iş sahibinin istediği inşaat veya onarımı kendi nam ve hesabına üstlenen kişidir.
• Taşeron, işin belirli bir bölümünü müteahhitten sözleşmeyle üstlenen alt yüklenici veya alt işverendir.
• Taahhüt, bir işi yapmayı ya da malı teslim etmeyi sorumluluk altına girerek üstlenmektir.
• Yap-sat işletmesi satmak için yapı üretir; biten ve satışa hazır yapılar mamul sayılır.

Yap-sat maliyet unsurları

• Maliyet üç unsurdan oluşur: direkt ilk madde ve malzeme, direkt işçilik, genel üretim giderleri.
• Direkt işçilik ayrı unsurdur ve 720 hesabında izlenir; genel üretim giderlerine girmez.
• Enerji, yemekhane, bakım-onarım, amortisman, boya-badana ve sıva malzemeleri endirekt giderdir ve 730'da toplanır.
• Kontrol edilebilir nedenlerle boş geçen işçi süreleri endirekt işçilik sayılır ve 730'a borç yazılır.
• Taşeron kullansa da yapıya doğrudan yüklenen malzeme 710 Direkt İlk Madde Malzeme Giderleri'ne borç yazılır.

Malzeme kayıtları ve 7/A ile 7/B

• Malzeme şantiyeye sevk edilince 710 borç, 150 alacak yazılır.
• Satıcıya malzeme iadesinde 150 alacaklandırılır, 320 Satıcılar borçlandırılır.
• 7/A fonksiyon esaslıdır; 7/B çeşit esaslıdır ve işçilik giderleri 791 hesabında izlenir.
• 7/A'da biriken 710 giderleri 711 yansıtma hesabı alacaklandırılarak 151 Yarı Mamuller – Üretim'e borç aktarılır.

Stok hesapları ve satış

• Yapımı süren konut ve iş yerlerinin birikmiş maliyeti 151 Yarı Mamuller – Üretim'de gösterilir.
• İnşaat bitince maliyet 152 Mamuller hesabına devredilir.
• Daire veya dükkân satışında KDV hariç bedel 600 Yurt İçi Satışlar'a alacak yazılır.
• Satılan yapının maliyeti 152'den çıkarılıp 620 Satılan Mamuller Maliyeti'ne borç kaydedilir.

Yıllara yaygın inşaat ve onarım

• Bu işlerin maliyetleri 170 Yıllara Yaygın İnşaat ve Onarım Maliyetleri hesabında toplanır.
• İş bitip geçici kabul yapılınca 170'teki maliyet 622 Satılan Hizmet Maliyeti'ne aktarılır.
• Taşeronlara ödenen avanslar 179 Taşeronlara Verilen Avanslar'ın borcuna yazılır.
• İşverenin hakedişten yaptığı vergi tevkifatı müteahhitte 193 Peşin Ödenen Vergiler ve Fonlar'a borç yazılır.

Ücret kesintileri ve dönem sonu

• SGK kesintisinin bankadan ödenmesinde 361 borç, 102 Bankalar alacak yazılır.
• Gelir ve gider hesapları önce 690 hesabına aktarılır.
• Vergi karşılığı sonrası kalan net kâr 692 üzerinden bilançodaki 590 Dönem Net Kârı'na devredilir.
• Yap-sat'ta satılan yapıların maliyeti 620'ye aktarılır; 622 yalnızca hizmet niteliğindeki taahhüt işlerinde kullanılır.

Taşeron

Müteahhidin devrettiği işin bir bölümünü sözleşmeyle üstlenen alt yükleniciye verilen addır.

Müteahhit

Bedel karşılığı inşaat veya onarım işini kendi adına ve hesabına üstlenen yüklenicidir.

Taahhüt

Bir işi yapma, eser meydana getirme veya mal teslim etme sorumluluğunu üstlenmektir.

Mamul

Yap-sat işletmesinde üretimi biten, satışa hazır yapıdır; 152 hesabında izlenir.

Yarı mamul

Henüz tamamlanmamış yapıdır; maliyeti 151 Yarı Mamuller – Üretim hesabında gösterilir.

710 Direkt İlk Madde ve Malzeme Giderleri

Yapıya doğrudan yüklenen malzeme maliyetlerinin 7/A'daki izlendiği hesaptır.

720 Direkt İşçilik Giderleri

Yapıya doğrudan yüklenebilen işçilik maliyetinin 7/A'da izlendiği hesaptır.

730 Genel Üretim Giderleri

Endirekt malzeme, endirekt işçilik, amortisman ve benzeri ortak giderlerin toplandığı hesaptır.

791 İşçi Ücret ve Giderleri

7/B çeşit esasında işçilik giderlerinin izlendiği hesaptır.

170 Yıllara Yaygın İnşaat ve Onarım Maliyetleri

Birden çok yıla yayılan taahhüt işlerinin maliyetlerinin biriktiği hesaptır.

179 Taşeronlara Verilen Avanslar

Taşerona hakedişten önce yapılan ödemelerin borç yazıldığı hesaptır.

193 Peşin Ödenen Vergiler ve Fonlar

Hakedişten kesilen vergi tevkifatının müteahhitçe izlendiği varlık hesabıdır.

• 620 Satılan Mamuller Maliyeti yap-sat için, 622 Satılan Hizmet Maliyeti taahhüt işleri için kullanılır; bu ikisi sık karıştırılır.
• 7/A fonksiyon esaslı (720 işçilik), 7/B çeşit esaslı (791 işçilik) ayrımına dikkat edilmelidir.
• Direkt işçilik genel üretim giderlerine dahil değildir; boş geçen işçi süreleri ise endirekt olarak 730'a girer.
• Yarı mamul (151) ile mamul (152) ayrımında kriter yapının bitip bitmediğidir.
• Taşeron ile müteahhit karıştırılmamalıdır: müteahhit ana yüklenici, taşeron alt yüklenicidir.