ATA-AÖF Kaynaştırma Eğitimi Çıkmış Sorular

Kaynaştırma Eğitimi dersi, özel gereksinimli öğrencilerin akranlarıyla aynı ortamlarda eğitim almasının dayanaklarını, ilkelerini, bütünleşme türlerini ve okul içi iş birliğini ele alır. Ayrıca yasal gelişimi, personelin rolünü ve ailelere destek konusunu kapsar.

Amaç ve temel yaklaşım

• Temel amaç, özel gereksinimli öğrencilerin normal gelişim gösteren akranlarıyla etkileşerek sosyal becerilerini geliştirmesi ve toplumun parçası olmasıdır.
• Yaklaşım yetersizlik modeline değil yeterlilik modeline dayanır; çocuğun yapamadıklarına değil yapabileceklerine bakılır.
• Öncelikli hedef, bireyin kapasitesini en üst düzeyde kullanabilmesidir.
• Tipik gelişim gösteren öğrenciler de farklılıkları tanır, empati kurar ve önyargılarını yıkar.

Özel eğitim ve temel ilkeler

• Özel eğitim, akranlarından belirgin biçimde farklı bireyler için uyarlanmış programlarla sunulan ve bağımsız yaşamayı amaçlayan hizmetlerin tümüdür.
• En az kısıtlayıcı ortam: gereksinimler karşılanırken çocuk akranlarından en az ayrılacağı ortamda eğitilir.
• Ortam tercih sırası: önce genel sınıf, olmazsa özel sınıf, o da olmazsa özel okul.
• Normalleştirme ilkesi İskandinav ülkelerinde doğmuştur; yetersizliği olan kişilerin yaşam koşullarının diğerleriyle benzer olmasını savunur.

Yasal ve tarihsel gelişim

• Engelli çocukların genel eğitim ortamlarında eğitilmesi anlayışı ilk olarak ABD'de uygulanmıştır.
• ABD'deki 1975 tarihli PL 94-142 sayılı yasa, en az kısıtlayıcı ortamda eğitimi güvence altına almıştır.
• Türkiye'de birlikte eğitimin yasal dayanağı 1983 tarihli 2916 sayılı Özel Eğitime Muhtaç Çocuklar Kanunu'dur.
• Bu kanun yetersiz kalınca 1997'de 573 sayılı KHK çıkarılmış ve kaynaştırma daha ayrıntılı düzenlenmiştir.
• Özel eğitim hizmetlerinin ülke çapında örgütlenmesi, birimin genel müdürlük düzeyine çıkarılmasıyla mümkün olmuştur.

Bütünleşme türleri ve uygulamalar

• Fiziki bütünleşme aynı binada bulunmayı, fonksiyonel bütünleşme aynı kaynakları kullanmayı anlatır.
• Tam sosyal bütünleşmede iki grup arasında ayrım kalmaz, doğal ve yoğun etkileşim yaşanır.
• Tam zamanlı kaynaştırmada öğrenci tam gün genel sınıftadır; kaliteyi korumak için sınıf mevcudu sınırlandırılır.
• Okul öncesinde sınırlar: 2 özel gereksinimli öğrenci varsa mevcut 10, 1 öğrenci varsa 20 olmalıdır.

Başarıyı etkileyen etmenler ve personel

• Başarı; ortamın düzenlenmesi, BEP hazırlanması, destek hizmetleri ve öğretmen tutumuyla ilişkilidir.
• Öğretmenin yeni mezun olması bir ölçüt değildir; yeterlik ve isteklilik önemlidir.
• Personelde en önemli özellik insan sevgisidir; sabır, hoşgörü ve kapsayıcılık buradan beslenir.
• Branş öğretmenleri müfredat kaygısı, kalabalık sınıflar ve sınırlı bilgi nedeniyle başlangıçta daha önyargılı olabilir.

Ekip çalışması ve iş birliği

• Ekip, ortak amaç için iş birliği yapmaya istekli en az iki kişilik gruptur; BEP ekibi örnektir.
• İş birliğinde unvandan bağımsız olarak herkesin görüşüne eşit değer verilmesi eşitlik ilkesidir.
• İş birliği paylaşım, etkileşim ve ortak amacı içerir; yalnızca iş yükünü anlatmak iş birliği tanımı değildir.

Aile ve zihinsel yetersizlik

• Çocuğunun özel gereksinimli olduğunu öğrenen aileler yas sürecine benzer bir kriz yaşar.
• Bu süreçte duygusal destek ve doğru bilgilendirme için en yetkili kişi okul rehber öğretmenidir.
• Zihinsel yetersizlik dil gelişimini de etkiler; sözcük dağarcığı sınırlıdır, telaffuz ve dil bilgisinde güçlük görülebilir.

Kaynaştırma eğitimi

Özel gereksinimli öğrencilerin akranlarıyla birlikte genel eğitim ortamlarında eğitim almasıdır.

Özel eğitim

Akranlarından belirgin farklı bireylere uyarlanmış programlarla sunulan, bağımsız yaşamı hedefleyen hizmetlerdir.

En az kısıtlayıcı ortam

Gereksinimler karşılanırken çocuğun akranlarından en az ayrıldığı eğitim ortamıdır.

Normalleştirme

Yetersizliği olan bireylerin yaşam koşullarının diğer insanlarla benzer olması gerektiğini savunan ilkedir.

Tam zamanlı kaynaştırma

Öğrencinin gün boyu genel eğitim sınıfında bulunduğu uygulamadır.

Fiziki bütünleşme

Engelli ve diğer öğrencilerin aynı binada bulunmasıdır.

Fonksiyonel bütünleşme

Aynı kaynakların birlikte kullanılmasıdır.

Tam sosyal bütünleşme

İki grup arasında ayrımın kalmadığı, yoğun ve doğal etkileşimin yaşandığı bütünleşmedir.

Ekip

Ortak amaç için iş birliğine istekli, en az iki kişilik gruptur.

Eşitlik

İş birliğinde herkesin görüşüne unvandan bağımsız eşit değer verilmesidir.

Yeterlilik modeli

Çocuğun yapamadıklarına değil yapabildiklerine odaklanan yaklaşımdır.

BEP

Öğrenci için hazırlanan bireyselleştirilmiş eğitim programıdır; başarıyı etkileyen etmenlerden biridir.

• Fiziki, fonksiyonel ve tam sosyal bütünleşme karıştırılmamalı: binayı paylaşma, kaynakları paylaşma, ayrımın kalkması.
• 2916 sayılı Kanun (1983) ile 573 sayılı KHK (1997) sırası ve ilişkisi akılda tutulmalı; ABD'deki PL 94-142 ise 1975 tarihlidir.
• Olumsuz ifadeli sorularda (değildir, doğru değildir) seçenekler tek tek elenmeli; kaynaştırmaya ters düşen ifade yanlış cevaptır.
• Aileye duygusal destek veren kişi rehber öğretmen, başlangıçta önyargılı olan personel ise branş öğretmenidir.