ATA-AÖF Öğrenme ve Öğretme Teknikleri I Çıkmış Sorular

Ders, öğrenmeyi etkileyen koşulları, öğrenme kuramlarının temel fikirlerini, bellek türlerini, öğretim stratejilerini ve öğretimin planlanıp değerlendirilmesini ele alır. Ayrıca gelişim, dil edinimi ve düşünme becerileri de konu kapsamındadır.

Eğitim ve öğrenmeyi etkileyen koşullar

• Eğitim, bireyin davranışında kasıtlı ve istendik yönde değişiklik oluşturma sürecidir.
• Yalan söyleme, küfür ve hırsızlık öğrenilse bile istendik olmadığı için eğitimin hedefi değildir.
• İç koşullar öğrenenden gelir: zekâ, yaş, sağlık, benlik algısı.
• Dış koşullar ortamdan gelir: öğretmen, yöntem, fiziksel ortam.

Gelişim ve mizaç

• Thomas ve Chess mizacı kolay, zor ve yavaş ısınan olarak üçe ayırır.
• Zor mizaçlı çocuk düzensiz ritimli, değişime dirençli ve olumsuz duyguları yoğundur.
• Annenin beslenmesi, kazalar ve Rh uyuşmazlığı doğum öncesi etmenlerdir.
• Doğum kanalında uzun kalma doğum sırası etmenidir; ailedeki doğum sırası doğum sonrası etmendir.

Dil gelişimi

• Chomsky'nin biyolojik kuramına göre çocuk doğuştan dil edinim aygıtıyla (LAD) doğar.
• Bu aygıt, sınırlı çevresel veriden dilin evrensel kurallarını hızla çözmeyi sağlar.

Davranışçı öğrenme kuramları

• Pavlov klasik koşullanmada nötr uyarıcıyı (zil) koşulsuz uyarıcıyla (yemek) tekrar tekrar eşleştirmiştir.
• Sonuçta zil tek başına salya tepkisi doğurur.
• Watson'a göre uyarıcı-tepki bağı sıklık ve yenilik ilkeleriyle güçlenir.
• Korkular sonradan öğrenilir; kademeli yaklaşma ile giderilebilir. Refleks ve içgüdüler bu yolla değişmez.

Bellek

• Kısa süreli bellek Miller'a göre yaklaşık 7±2, yani 5-9 birim bilgi tutar.
• Gruplama ile birimler genişletilebilir.
• Anısal bellek olayları ve eşlik eden duyguları saklar.
• Anlamsal bellek genel bilgileri, işlemsel bellek becerileri tutar.

Öğretim yaklaşım, strateji ve modeller

• Sıralama yaklaşım, strateji, yöntem, teknik biçimindedir; strateji seçimini en çok yaklaşım belirler.
• Sunuş yoluyla öğretim (Ausubel) öğretmen merkezlidir; bilgi hazır sunulur, kalabalık sınıfta kolay uygulanır.
• Bloom'un Tam Öğrenme Modelinde öğretim kalitesini pekiştireç, ipucu, dönüt-düzeltme ve katılım belirler.
• Öğrenme hızı öğrencinin giriş özelliğidir, öğretim kalitesi öğesi değildir.

Öğretimin planlanması ve değerlendirilmesi

• Öğretim süreci planlama, uygulama ve değerlendirme aşamalarından oluşur.
• Hedef, ön koşul, ortam ve materyal planlamada ele alınır; değerlendirme uygulamadan sonra gelir.
• İçerik kolaydan zora, basitten karmaşığa, somuttan soyuta, bilinenden bilinmeyene sıralanır.
• Süreç değerlendirmesinde akran ve öz değerlendirme, ürün dosyası, sunum kullanılır; yazılı sınav sonuç odaklıdır.
• Geri bildirim, öğrenciye ne ölçüde öğrendiğini bildirir ve hatasını düzeltmesini sağlar.

Düşünme ve üstbilişsel stratejiler

• Yaratıcı birey sorgulayan ve kuşkucudur; her bilgiyi olduğu gibi kabul etmez.
• Eleştirel düşünen kişi sorgular, kanıta dayanır, çözümler; düşünmeden hareket etmez.
• Anlamayı izleme: sorun belirleme, kendini değerlendirme, hata düzeltme.
• Sesli yineleme anlamayı izleme değil, basit tekrar stratejisidir.

İç ve dış koşullar

İç koşullar öğrenenin özellikleri, dış koşullar ortam ve öğretim kaynaklı etmenlerdir.

Zor mizaç

Düzensiz ritim, değişime direnç ve yoğun olumsuz duygu gösteren mizaç tipidir.

Klasik koşullanma

Nötr uyarıcının koşulsuz uyarıcıyla eşleşip tek başına tepki doğurmasıdır (Pavlov).

Sistematik duyarsızlaştırma

Korkulan duruma adım adım yaklaşarak korkuyu gidermedir.

Anısal bellek

Belirli zaman ve mekânda yaşanan olayları ve duyguları saklayan bellektir.

Dil edinim aygıtı (LAD)

Chomsky'ye göre dilin evrensel kurallarını çözmeyi sağlayan doğuştan mekanizmadır.

Sunuş yoluyla öğretim

Bilginin düzenlenip öğrenciye hazır verildiği, öğretmen merkezli stratejidir (Ausubel).

Tam Öğrenme Modeli

Bloom'un modeli; öğretim hizmetinin niteliğini yükselterek çoğu öğrencinin öğrenmesini hedefler.

Geri bildirim (dönüt)

Öğrencinin cevabının doğruluğu ya da eksikliği hakkında bilgi verilmesidir.

Süreç değerlendirmesi

Öğrenme sürerken akran, öz değerlendirme, ürün dosyası gibi araçlarla yapılan izlemedir.

Anlamayı izleme

Kişinin kendi öğrenmesini fark edip yönetmesidir.

• İç koşul (öğrenenden gelen) ile dış koşul (öğretmen, yöntem, ortam) ayrımına dikkat edilmeli; öğretmen dış koşuldur.
• Planlama (hedef, ön koşul, materyal) ile değerlendirme aşaması karıştırılmamalı; değerlendirme uygulamadan sonradır.
• Yazılı sınav sonuç değerlendirmesidir, süreç değerlendirmesi araçları arasında sayılmaz.
• Olumsuz ifadeli sorularda (değildir, bulunmaz, yer almaz) kökün tersini aramak gerekir.
• Sesli yineleme basit tekrar stratejisidir, anlamayı izleme stratejisi değildir.