ATA-AÖF Sosyal Antropoloji Çıkmış Sorular

Sosyal Antropoloji dersi; kültür kavramını, saha yöntemini, aile ve akrabalık, siyasal örgütlenme, din ve sanat gibi alanları ve toplumsal değişmeyi inceler. Uygulamalı ve akademik antropoloji ayrımı ile kuramcıların temel görüşleri de konunun parçasıdır.

Antropolojinin yapısı ve yöntemi

• 20. yüzyılda antropoloji, kuramsal akademik çalışmalar ve sahadaki sorunlara yönelen uygulamalı çalışmalar olarak ikiye ayrılmıştır.
• Uygulamalı antropolog, politika araştırmacısı rolünde bulguları yorumlar ve kültürel verileri karar vericilere ulaştırır.
• Malinowski'ye göre saha çalışmacısı, katılımcı gözlemle incelediği insanların hayatına bütünüyle dâhil olmalıdır.
• Gelenekleri değiştirmek, birçok kuşağın refahını etkilediği için ağır bir sorumluluk taşır.

Kültürün nitelikleri

• Kültür toplum üyelerince simgesel olarak oluşturulur ve paylaşılır.
• Bireyleri bütünleştirir ve doğaya müdahale aracıdır.
• Ortak bir olgu olduğundan tek kişinin kendi başına yarattığı ürün sayılamaz.

Aile ve akrabalık

• Murdock'a göre evrensel ailenin ortak özellikleri ortak konut, ekonomik iş birliği ve üremedir.
• Kandaşlık, kan bağına dayanan biyolojik akrabalıktır; hısımlık ise evlilik gibi hukuki ve sosyal bağlara dayanır.
• Geniş ailede otorite büyüklerdedir; bireyin kendi kararını alamaması bağımsızlık ve özgürlük sorunudur.

Toplum türleri ve siyasal örgütlenme

• Yiyecek toplayıcı toplumda mal varlığı azdır, artık ürün yoktur, yaşam geçimlik düzeydedir.
• Bu toplumlar arasındaki farklar çoğunlukla fiziksel çevre farklarından doğar.
• Şefliklerde liderlik belirli bir soyda sürer; ataerkil yapı nedeniyle şef çoğunlukla erkektir.
• Müzakere, diplomasi, uluslararası hukuk ve uzlaşma barışçıl yollardır; savaş bunların dışındadır.

Din, mit ve sözlü gelenek

• Antropoloji dini ilahi bağlamda kanıtlamaya çalışmaz; tabu, mit, ayin ve ritüelleri toplumsal olgu olarak inceler.
• Frazer'a göre düşünce gelişimi büyü, din, bilim sırasını izler.
• Totem, doğadan seçilen hayvan veya bitkidir; bireysel değil grubun ortak aidiyet simgesidir.
• Efsaneler doğdukları kültürün değerlerini ve yaşam biçimini yansıtır; tarihsel kanıt şartı yoktur.

Sanat ve sözlü sanatlar

• Etnomüzikoloji, müziği ait olduğu kültürel bağlamda inceleyen alandır ve 19. yüzyılda doğmuştur.
• Tiyatro, biçimlendirilmiş öyküler, bilmeceler ve büyülü sözler sözlü sanatlara girer.
• Savaş adları sözlü sanat sayılmaz.

Toplumsal ve kültürel değişme

• Değişme kavramı yansızdır; hem olumlu hem olumsuz sonuç doğurabilir, değer yargısı taşımaz.
• Kitlelerin bilinçli katıldığı kolektif hareketler değişimi etkiler.
• Göçebe yaşam stili kolektif hareket değil, bir yaşam ve üretim biçimidir.
• Marx'a göre kapitalist toplumda iki sınıf vardır: burjuvazi ve proletarya.

Politika araştırmacısı

Araştırma bulgularını yorumlayıp karar vericilere aktaran uygulamalı antropolog rolü.

Katılımcı gözlem

Araştırmacının incelediği topluluğun yaşamına tam katılarak veri toplaması.

Kandaşlık

Nesilden nesile geçen kan bağına dayalı biyolojik akrabalık.

Hısımlık

Evlilik gibi hukuki ve sosyal bağlardan doğan akrabalık.

Şeflik

Liderliğin belirli bir soy içinde, çoğunlukla babadan oğula geçtiği siyasal örgütlenme.

Yiyecek toplayıcı toplum

Artık ürünü olmayan, geçimlik düzeyde yaşayan, mal varlığı az toplum.

Totem

Grubun soyundan geldiğine inandığı, ortak aidiyeti simgeleyen hayvan veya bitki.

Etnomüzikoloji

Müziği kendi kültürel bağlamı içinde inceleyen alan.

Yansızlık

Toplumsal ve kültürel değişmenin iyi ya da kötü diye değer yargısı taşımaması.

Burjuvazi ve proletarya

Marx'a göre üretim araçlarının sahibi sınıf ve emeğini satarak geçinen sınıf.

Efsane

Doğduğu kültürün değerlerini yansıtan, belli yazarı olmayan anlatı.

• Kandaşlık kan bağına, hısımlık evlilik gibi hukuki ve sosyal bağlara dayanır; bu ikisi karıştırılmamalı.
• Totem bireysel kimliği değil grubun ortak aidiyetini simgeler.
• Barışçıl yollar sorusunda savaş, sözlü sanat sorusunda savaş adları dışarıda kalan şıktır.
• Marx sorusunda iki sınıf birlikte verilmelidir; tek sınıf içeren şık eksiktir.
• Murdock'un ortak aile özelliklerinde üç unsurun üçü de geçerlidir.