ATA-AÖF Temel Sağlık Bilgisi Çıkmış Sorular

Temel Sağlık Bilgisi dersi; sağlığın tanımı ve boyutlarını, deri yapısını, beslenmeyi, enfeksiyondan korunmayı, kültürün sağlıkla ilişkisini, kadın sağlığını ve sağlık eğitimi yöntemlerini ele alır.

Sağlığın tanımı ve boyutları

• Illich sağlığı çevreye uyum, hastalıkta iyileşme ve ölümü huzurla bekleme yeteneği olarak tanımlar.
• Dünya Sağlık Örgütü sağlığı tam bir bedensel, ruhsal ve sosyal iyilik hali olarak görür.
• Bileşenler fiziksel, duygusal-ruhsal, sosyal ve spiritüel sağlıktır; total sağlık ayrı bir bileşen sayılmaz.
• Spiritüel sağlık yaşama anlam vermeyi ve ölümü kabullenmeyi kapsar.

Deri yapısı

• Epidermis en dış katmandır ve kan damarı içermez; besin ve oksijeni alttaki dermisten difüzyonla alır.
• Dermis orta katmandır; kan damarları dermis ve hipodermiste yer alır.
• Hipodermis en alttaki yağ ve bağ dokusu katmanıdır.
• Sebum yağ bezlerinden salgılanır; saç ve deriyi nemlendirir, saça canlılık verir.
• Fibroblast kollajen üreten bağ dokusu hücresidir.

Beslenme

• Beslenme bilimi besinlerin bileşimini, vücuttaki işlevlerini ve besin kalitesini etkileyen süreçleri inceler.
• Beslenme planı kişisel isteğe göre değil, bireysel ihtiyaca ve kanıta göre yapılır.
• Protein yetersizliğinde önce büyüme yavaşlar ve durur, zihinsel gelişim geriler, direnç düşer.
• B12 eksikliğinde uyuşukluk, kol ve bacaklarda duyu azalması ve yorgunluk birlikte görülebilir.
• B12 sinir kılıfları ve kırmızı kan hücresi yapımı için gereklidir.

Enfeksiyon kontrolü ve hijyen

• Enfeksiyondan korunmada en etkili yöntem el yıkamaktır; steril ortam mümkün değildir, aşırı antibiyotik direnç doğurur.
• Basınçlı buhar (otoklav) hızlı, ucuz ve toksik atıksızdır; sporlar dahil mikroorganizmaları yok eder.
• Gaz yöntemi toksik kalıntı bırakabilir, ışınlama pahalıdır, filtrasyon sıvılar içindir.
• Enfeksiyon kontrol komitesinde mikrobiyolog, eczane sorumlusu, enfeksiyon kontrol hemşiresi ve farmakolog bulunur; patolog yer almaz.
• Hijyen uygulamalarını ekonomik durum, bilgi düzeyi, yaş ve sağlık durumu etkiler; cinsiyet asıl etken değildir.

Kültür ve sağlık

• Bilim ve felsefede kültür, insanın yarattığı maddi ve manevi birikimin bütünü, yani uygarlık anlamına gelir.
• İsteyerek düşük yapma ve bebek öldürme gibi davranışlar nüfus politikaları etkeniyle açıklanır.
• Bu tür davranışlar bireysel tercihten çok toplumsal ve devlet baskısını yansıtır.

Kadın sağlığı

• Menopozda yumurtalık etkinliği ve östrojen azalır, üreme yeteneği kalıcı biter, sıcak basması görülebilir.
• Menopozda adet kanamaları düzenli seyretmez; önce düzensizleşir, sonra kesilir.
• Kadın sağlığı anne, çocuk, aile ve toplum sağlığını doğrudan etkiler.
• TBMM'de kadın temsil oranı yüzde 17 olarak verilmiştir.

Sağlık eğitimi

• Katılımcı yöntemler (uygulama, grup çalışması, simülasyon) en yüksek hatırlama oranını sağlar; tek yönlü konferans en düşüğüdür.
• Bireyin dışındaki etmenler toplumsal ve ekonomik etmenlerdir.
• Psikolojik ve fizyolojik etmenler bireyin içinden gelen içsel etmenlerdir.
• Panel, seminer, fısıltı grupları ve sempozyum tartışma yöntemidir; role play bunlardan farklı bir tekniktir.

Epidermis

Derinin kan damarı içermeyen en dış katmanı.

Dermis

Derinin kan damarlarını barındıran orta katmanı.

Hipodermis

Derinin en altındaki yağ ve bağ dokusu katmanı.

Sebum

Yağ bezlerinin ürettiği, deri ve saçı koruyan yağlı salgı.

Spiritüel sağlık

Yaşama anlam katma ve ölümü huzurla karşılama boyutu.

Otoklav

Basınçlı buharla çalışan hızlı, ucuz, toksik atıksız sterilizasyon yöntemi.

Menopoz

Erişkinlikten yaşlılığa geçişte östrojenin azaldığı ve üremenin sona erdiği evre.

Nüfus politikaları

Devletin ve toplumun nüfusa ilişkin tutumunun sağlık davranışlarını biçimlendirmesi.

Katılımcı yöntemler

Öğrenenin aktif rol aldığı, kalıcılığı en yüksek eğitim yöntemleri.

Dışsal etmenler

Eğitimde bireyin dışındaki toplumsal ve ekonomik koşullar.

Uygarlık

Bilim ve felsefede kültür teriminin karşılığı.

• Epidermis kan damarı içermez; damarlar dermis ve hipodermistedir.
• Dışsal etmenler toplumsal ve ekonomik, içsel etmenler psikolojik ve fizyolojiktir; karıştırılmamalı.
• Tartışma yöntemleri ile role play ayrı kavramlardır.
• Sağlığın bileşenlerinde total sağlık ayrı bir bileşen değil, bütünleşmiş haldir.
• Menopozda düzenli adet beklenmez; kadın sağlığı ile toplum sağlığı arasında bağ vardır.