AUZEF Bankacılığa Giriş Çıkmış Sorular

Bankacılığa Giriş dersi; tasarruf, yatırım ve faiz temelinde mali piyasaları, bankacılığın tarihsel gelişimini, bankaların türlerini, kuruluş ve yönetim kurallarını, risk türlerini ve BDDK, TCMB, TBB, TMSF gibi düzenleyici kuruluşların görevlerini ele alır.

Temel kavramlar ve mali piyasalar

• Gelirin harcamayı aşan kısmı tasarruftur; tasarruf bir hesapla bankaya girince mevduat olgusu doğar.
• Üretim kapasitesini artıran harcamalar yatırımdır; eğitim ve iş başı öğrenim insana yapılan yatırımdır.
• Borç alınan paranın bedeline faiz denir; günlük faizde ay 30 gün sayılır, yıl 365 gün alınır.
• Mali piyasa, fon arz edenlerle fon talep edenleri buluşturur; para piyasası kısa vadeli, sermaye piyasası uzun vadelidir.
• Bankalar piyasa aracı değil kurumdur; Baro mali piyasa kurumu sayılmaz.

Bankacılığın tarihsel gelişimi

• Emanet alıp ödünç verme uygulaması ilk kez M.Ö. iki bin yıllarında Babil'de görülmüştür.
• Madeni para M.Ö. VII. yüzyılda kullanılmaya başlamıştır.
• Rönesans bankacılığında Medici ailesi öne çıkar.
• Günümüzde çalışan bankaların çoğunun kuruluşu XIX. yüzyılın ikinci yarısında başlamıştır.
• Türkiye'de dönemler: özel bankalar, ulusal bankalar (İş Bankası 1924, TCMB), kamu bankaları (1933-1944).
• Devletçilik anlayışıyla açılan bankalar arasında Yapı Kredi Bankası yer almaz.

Banka türleri ve faaliyetleri

• İş Bankası ve Anadolubank özel sermayelidir; Burgan, Odea ve Arap Türk Bankası yabancı sermayelidir.
• Societe Generale yabancı sermayeli kalkınma ve yatırım bankaları arasında sayılmaz.
• Murabaha işlemleri ve gayrimenkul şirketi kurup işletmek bankacılık faaliyeti sayılmaz.
• Efektif hariç kambiyo işlemleri bankaların faaliyetleri arasında değildir.
• Kambiyo mevduatı geçerli bir mevduat türü değildir.
• Yedi gün önceden yazılı haber verilerek çekilebilen mevduat türü vardır.

Banka kuruluşu ve izin süreçleri

• Banka kurulması için yedi üyeli BDDK Kurulu'nda en az 5 üyenin olumlu oy vermesi gerekir.
• Faaliyete hazırlıkta eksik çıkarsa giderme süresi 6 aydır.
• İzin sonrası 6 ay içinde faaliyet izni başvurusu yapılmazsa kuruluş izni iptal edilir.
• Kurucularda konkordato ilan etmemiş olmak aranır; ortakların T.C. vatandaşı olması şart değildir.
• Genel kurulca seçilen yönetim kurulu üyelerinin bilgileri yedi iş günü içinde BDDK'ya iletilir.

Yönetim, organizasyon ve etik

• Genel müdür dahil yönetim kurulu en az 5 kişiden oluşur.
• Genel müdürde en az 10 yıl mesleki deneyim aranır; sosyoloji lisansı aranan alanlar arasında değildir.
• Bilgi işlem müdürlüğü operasyondan sorumlu GMY'ye, Eğitim Müdürlüğü insan kaynaklarından sorumlu GMY'ye bağlıdır.
• Risk Yönetim Müdürlüğü iç denetim komitesine bağlıdır.
• Denetim Komitesi en az 2 üyeden oluşur ve altı ayı geçmeyen dönemlerle yönetim kuruluna rapor verir.
• Bankalar Kanunu'nun 75. maddesi etik ilkelerle ilgilidir; hizmet kalitesi müşteri ilişkileri başlığındadır.

Bankacılık riskleri

• Alacakların tahsil edilememesi kredi riskidir.
• Bilgi işlem arızası ve personel usulsüzlükleri operasyonel risk kapsamındadır.
• Aktif büyüklüğünü ve kârlılığı artırmak ya da müşteri ilişkilerini geliştirmek Denetim Komitesi görevi değildir.

BDDK ve TCMB

• BDDK düzenleme yapar, uygulanmasını sağlar; bankaların mali sektör dışı faaliyetlerini sınırlar.
• BDDK öncesinde bu işlevi Banka Kambiyo Müdürlüğü yürütüyordu; yeniden yapılanma 30 Haziran 1999'da tamamlandı.
• Ulusal banka fikri 1923 İktisat Kongresi'nde doğdu; TCMB 3 Ekim 1931'de Ankara'da faaliyete başladı.
• TCMB faiz oranlarını belirler, TL'nin değerini korur, reeskont ve avans işlemlerini yürütür, finansal istikrarı gözetir.

TBB ve TMSF

• TBB Genel Kurulu bankaların temsilcilerinden oluşur.
• TBB mesleki ilkeleri belirler, sektörü temsil eder, gizli olmayan istatistikleri açıklar.
• Mevduatı koruyan yapıların en gelişmişi Mevduat Sigorta Sistemidir.
• TMSF bağımsızlaşmadan önce TCMB'ye bağlıydı; prim tarifesini BDDK görüşüyle belirler.
• Seminer ve konferans düzenlemek TMSF'nin görevi değildir.

Tasarruf

Gelirin harcamadan artan, pozitif fark oluşturan kısmıdır.

Yatırım

Üretim araçlarının miktarını artırmaya yönelik harcamadır.

Mevduat

Tasarrufların hesap yoluyla bankacılık sistemine girmesiyle oluşan fondur.

Faiz

Borç olarak alınan paranın bedelidir.

Mali piyasa

Fon sunanlarla fon isteyenleri buluşturan para ve sermaye piyasalarının bütünüdür.

Kredi riski

Bankanın alacaklarının kısmen ya da tamamen tahsil edilememesi ihtimalidir.

Operasyonel risk

Sistem arızası, insan hatası veya usulsüzlükten doğan zarar riskidir.

BDDK

Bankacılık sektörünü düzenleyen ve denetleyen kurumdur.

TCMB

Faiz, TL değeri, reeskont ve finansal istikrardan sorumlu merkez bankasıdır.

TBB

Bankacılık sektörünü temsil eden ve mesleki ilkeleri belirleyen birliktir.

TMSF

Mevduat sigortası ve bankaların yeniden yapılandırılmasıyla ilgilenen fondur.

Denetim Komitesi

Yönetim kurulu üyelerinden oluşan ve denetim sonuçlarını kurula raporlayan birimdir.

• Sayılara dikkat: BDDK oyu 5, kurul üyesi en az 5, denetim komitesi en az 2, deneyim 10 yıl, başvuru ve eksik giderme süresi 6 ay.
• Özel, yabancı ve kamu sermayeli bankaları karıştırma; İş Bankası ve Anadolubank özeldir.
• BDDK düzenleyip denetler, TCMB faiz ve para politikasını yürütür, TBB temsil ve mesleki ilke işini görür; görevleri ayır.
• Olumsuz kökte (değildir, yer almaz) doğru şık, dışarıda kalan seçenektir.
• Tasarruf, yatırım ve mevduat tanımlarını birbirine karıştırma.