Anadolu AÖF Çocuk Gelişimi Çıkmış Sorular

Çocuk Gelişimi dersi; büyüme, olgunlaşma ve öğrenme ilişkisini, bedensel, motor, bilişsel, dil, duygusal, sosyal, ahlaki ve cinsel gelişimi, ilgili kuramlarla birlikte ele alır.

Gelişimin temel kavramları ve ilkeleri

• Hazırbulunuşluk, olgunlaşma ve öğrenme süreçlerinin birlikte etkisiyle belirli davranışları yapabilecek düzeye gelmektir.
• Dışarıdan gözlenen görünüş özellikleri fenotip olarak adlandırılır.
• Gelişim genelden özele ilerler; avucuyla kavrayan çocuğun sonradan parmaklarıyla tutması buna örnektir.
• Motor gelişim baştan ayağa ve merkezden dışa doğru ilerler; avuçtan parmak uçlarına geçiş buna örnektir.
• Öğrenmeyle oluşan davranış değişikliği olumlu olabileceği gibi olumsuz da olabilir.

Doğum öncesi, yenidoğan ve bedensel gelişim

• Embriyon evresinde gelişen varlık, insan organizmasının gerektirdiği tüm iç ve dış yapılara sahip olur.
• Yenidoğan Apgar Ölçeği ile değerlendirilir.
• Yenidoğanda en az gelişmiş duyu görmedir.
• Hipofiz bezinin büyüme hormonu fazlalığı devliğe, azlığı cüceliğe yol açar.
• Kalp atış hızı 7-12 yaş döneminde yetişkindekine yaklaşır.
• Vücut bölümlerinin farklı hızlarda büyümesi sakarlık doğurabilir ama organın işlevini engellemez.

Motor gelişim ve refleksler

• Moro, arama ve kavrama refleksleri yenidoğanda görülen tepkilerdir.
• Başı dik tutma, oturma, emekleme ve ayakta durma esas olarak olgunlaşmaya bağlıdır.
• İlk istemli hareketler ilkel hareketler döneminde edinilir.
• Şişe kapağını çevirmek küçük kas, iri kas grupları gerektiren hareketler büyük kas becerisidir.
• Motor açıdan en hareketli dönem ilk çocukluk dönemidir.

Bilişsel ve dil gelişimi

• Duyu-motor dönemi 0-2 yaşı kapsar; Piaget'nin diğer dönemleri işlem öncesi, somut işlemler ve soyut işlemlerdir.
• Benmerkezci düşünce ilk çocukluk döneminde görülür.
• Kavram, ortak niteliği temsil eden zihinsel süreçtir.
• Dikkatin süreçleri dikkat süresi ve dikkat seçiciliğidir.
• Üç-dört yaşta sözcük hazinesi yaklaşık 900-1000 kelimedir.
• Zeka, çevre, kalıtım ve cinsiyet bilişsel ve dil gelişimini etkiler; ırk etkenlerden sayılmaz.

Kişilik, Freud ve Erikson

• Kişilik, bireyin tüm özelliklerini kapsayan tutarlı ilişki biçimidir; karakter ise kişiliğin ahlaki boyutunu belirler.
• Mizaç doğuştandır, çevresel etmen değildir.
• Freud'da id haz ilkesine göre çalışır.
• Psikoseksüel dönemler sırasıyla anal, fallik ve gizil dönemdir; fallik dönemde süper ego gelişir.
• Kız çocuğun karşı cins ebeveyne yönelmesi Elektra kompleksidir.
• Erikson'a göre sürekli yüksek beklenti çocukta aşağılık ve yetersizlik duygusu doğurur; sosyal gelişimi en geniş ele alan kuram da onunkidir.

Ahlak gelişimi

• Piaget'te çocuk önce niyete değil zarara bakar (dışsal kurallara bağlılık); karşılıklılık sonraki anlayıştır.
• Kohlberg'e göre kuralların toplum yararına değişebileceğini düşünmek gelenek sonrası düzeydir.
• Turiel'e göre toplumsal bilgi ahlak alanı, toplumsal gelenekler ve kişisel alanda yapılanır.
• Erikson ahlak gelişiminde gurur duygusunu da ekler.
• Gilligan'a göre kadın ve erkekler doğru-yanlışı farklı bakış açılarıyla değerlendirir.
• Ahlaki ikilemler sunmak ve serbest tartışma ortamı hazırlamak gelişimi destekler.

Duygusal ve sosyal gelişim

• Benlik, bireyin kendini algılayıp değerlendirmesine ilişkin yapıdır.
• Bowlby'ye göre bağlanma sürecinde ayrılık endişesi görülür; kimlik karmaşası bu kuramda yoktur.
• Dikkati yönlendirme ve kendini yatıştırma becerileri 4-6 aylarda başlar.
• Duygusal işaretleri anlamlandırma 11-12. aylarda başlar.
• İki yaşta özerklik gelişir, çocuk inatçı olur ve her işi tek başına yapmak ister.
• Aşırı hoşgörülü anne baba tutumu kuralsız, sabırsız ve işbirliğinde yetersiz çocuk yetiştirir.

Cinsel gelişim ve cinsiyet rolü

• Cinsiyete uygun davranışlar model alıp gözlemleyerek öğrenilir; bu sosyal öğrenme kuramıdır.
• Hem kadınsı hem erkeksi özellikleri taşıyan birey androjendir.
• İlk altı yaşta karşı cinse yönelik cinsel ilgi oluşmaz.
• Kendi bedenini keşfetmeye yönelik ara sıra davranışlar normaldir.
• Çocuğun sorularına olağan ses tonuyla ve sorduğu ölçüde yanıt verilmelidir.
• Hormonlar biyolojik etkendir, kültürel ve sosyal etken sayılmaz.

Hazırbulunuşluk

Olgunlaşma ve öğrenme sonucu belirli davranışları yapabilecek duruma gelme.

Fenotip

Bireyin dışarıdan gözlenebilen görünüş özellikleri.

Apgar Ölçeği

Yenidoğanın durumunu değerlendirmede kullanılan ölçek.

Karakter

Kişiliğin ahlaki boyutunu belirleyen ve bireyi ayıran temel özellikler.

Mizaç

Doğuştan gelen özellik; çevresel etmen değildir.

Benlik

Bireyin kendini algılayıp değerlendirmesiyle oluşan yapı.

Karşılıklılık

Piaget'te kuralların taraflardan karşılıklı beklentiyle benimsenmesi.

Elektra kompleksi

Kız çocuğun karşı cins ebeveyne yönelip aynı cinsle özdeşleşmesi.

Androjen

Kadınsı ve erkeksi özellikleri birlikte taşıyan cinsiyet rolü.

Duygu

İnsan yaşamındaki canlanma ve hareketlenme durumu.

• Mizaç doğuştandır; çevresel etmen sorularında yanlış şık olarak sık çıkar.
• Gelişim genelden özele, baştan ayağa ve merkezden dışa ilerler; özelden genele yanlıştır.
• Kimlik karmaşası Erikson'a aittir, Bowlby'nin bağlanma evrelerinde yoktur.
• Wechsler zeka ölçeğidir, genel gelişim tarama aracı değildir.
• Tek yol, yalnızca olumlu, her zaman gibi kesin ifadeler genellikle yanlış şıktır.