Anadolu AÖF İşletme Yönetimi Çıkmış Sorular

İşletme Yönetimi dersi; yönetimin tanımını, yönetim kuramlarının gelişimini, yönetim işlevlerini (planlama, örgütleme, yöneltme, koordinasyon, kontrol) ve örgüt, liderlik, iletişim, stres, çatışma ile kriz gibi konuları ele alır.

Yönetim Kuramları

• Klasik kuram; bilimsel yönetim, yönetim süreci ve bürokrasi yaklaşımlarından oluşur. Verimlilik ve kurallara önem verir, insana değer vermeyi öne çıkarmaz.
• Bilimsel yönetimin temelinde işveren ve işçi dahil tüm tarafların refahının birlikte artması düşüncesi vardır.
• Weber'in bürokratik modeli akılcı-yasal örgüt olarak adlandırılır.
• Neo-klasik kuram işletmeyi sosyal bir sistem sayar; Hawthorne araştırmalarında fiziksel koşulların üretimi belirgin etkilemediği, sosyal ve psikolojik etmenlerin etkili olduğu görülmüştür.
• Sistem yaklaşımında alt sistemler birbirine bağlıdır, girdi ve çıktılar sistem sınırlarını aşarak çevreyle alışveriş sağlar.
• Durumsallık yaklaşımı evrensel ilkeleri reddeder; teknoloji-yapı ve çevre-yapı ilişkileri bu çizgide incelenir.

Yönetim Süreci ve İşlevleri

• Süreç planlamayla başlar; ardından örgütleme, yöneltme, koordinasyon ve kontrol gelir. Moral işlev değildir.
• Planlama, amaçların belirlenmesinden sonra yapılır ve maddi, beşeri ve bilgi kaynaklarının verimli kullanımını amaçlar.
• Örgütleme; faaliyetlerin netleştirilmesi, kişilerle ilişkilerin kurulması, yer, araç ve yöntemlerin hazırlanmasını kapsar.
• Yöneltme dinamik bir işlevdir; kontrol, önceden belirlenmiş stratejik amaçlara dayanır ve standartların belirlenmesiyle başlar.
• Koordinasyon birimler arası uyumu sağlar: üst-alt kademeler arasında dikey, aynı kademede yatay koordinasyon bulunur.

Amaçlar, Strateji ve Yönetici Düzeyleri

• Stratejik amaçları, kurumsal ve rekabet stratejilerini üst düzey yöneticiler belirler; amaç belirlemeye bütün yöneticiler katılmalıdır.
• Taktik planlar stratejik planları hayata geçirmek için hazırlanır.
• Misyon amaçların belirlenmesine temel oluşturur; vizyon gelecekte ulaşılmak istenen konumu anlatır.
• Kavramsal beceri, işletmeyi çevresiyle bütün olarak görebilmek demektir ve en çok üst düzey yöneticilerde aranır.
• Hiyerarşide yukarı çıkıldıkça profesyonellik düzeyi çoğunlukla artar; pazarlama müdürü üst düzey yönetici sayılmaz.

Örgüt Yapısı ve Tasarımı

• İşbölümü, işin parçalara ayrılıp her parçanın ayrı kişiye verilmesidir; merkezileşme karar yetkisinin üstte toplanma derecesidir.
• Formelleşme, işlerin kural ve prosedürlerle standartlaştırılma derecesidir.
• Mekanik yapıda formelleşme yüksektir; organik yapı esnektir, yetkiyi dağıtır, merkezleşmemiştir.
• Rutin teknoloji mekanik yapıyla eşleşir.
• Bölümlendirme yöntemleri fonksiyon, ürün, bölge, müşteri ve süreç esaslıdır.
• Matris yapı çağdaş tasarımdır; yetki devri, çalışanlar yetenekli olduğunda yapılır.

Çevre ve Örgüt İlişkisi

• Çevre boyutları belirsizlik, basitlik, karmaşıklık ve dinamikliktir.
• Duncan, Burns-Stalker, Lawrence-Lorsch ve Emery-Trist çalışmaları örgüt-çevre ilişkisini inceler.
• Woodward'un araştırması çevreyi değil teknoloji ile örgüt yapısı ilişkisini ele alır.
• Kontrol edilemeyen varsayımlara doğal afetler örnektir.
• Aktif değişimde örgüt yenilikler yaparak çevresini etkiler ve dönüştürür.

Liderlik ve Motivasyon

• Özellikler teorisi liderliği kişisel niteliklere bağlar; durumsallık teorisi koşulları hesaba katar, etkili tarz duruma göre değişir.
• McGregor'un X ve Y kuramları davranışsal liderlik yaklaşımındadır; işten hoşlanmama varsayımı X'e aittir.
• Likert'ın dört sistemi: sömürücü-otoriter, yardımsever-otoriter, danışmacı ve katılımcı.
• Motivasyon insanı davranışa iten güçtür; ihtiyaçlar hiyerarşisi kapsam kuramıdır.
• Yöneticinin yasal gücü bulunduğu makam ve konumdan doğar.

İletişim, Stres, Çatışma ve Kriz

• İletişim anlamın aktarılması ve anlaşılmasıdır; kodlama düşüncenin iletilebilir hale getirilmesi, kanal ise iletinin taşındığı ortamdır.
• Anlam kazanmış enformasyon bilgidir.
• Stres, fiziksel başlayıp zihinsel süreçle üzüntü, kaygı gibi duygulara uzanan tepkiler bütünüdür.
• Davranışa dönüşen çatışma açık çatışmadır.
• Boykot, gasp ve rüşvet dışsal ekonomik saldırı türü krizlere örnektir.
• Risk stratejileri azaltma, kaçınma, göze alma ve transferdir.

Performans ve Kurumsal Kavramlar

• Dengeli başarı göstergesi finansal, müşteri, içsel süreçler ile öğrenme ve gelişme boyutlarından oluşur.
• Finansal göstergeler performansı tek başına yansıtmaz.
• Verimlilik, kaynakların hedefe ulaşmada doğru kullanılmasıdır.
• Marka sadakati, olumlu tutumun sürekli satın almaya dönüşmesidir.
• Kimlik, örgütün kendini tanımlayışı ve iç paydaşlarca algılanışıdır; paydaşlar kültür öğesi değildir.

Verimlilik

Hedeflere ulaşmak için kaynakların doğru biçimde kullanılması.

Misyon

İşletmenin amaçlarının saptanmasına zemin oluşturan varlık ifadesi.

Vizyon

İşletmenin gelecekte ulaşmak istediği konum.

Merkezileşme

Karar verme yetkisinin üst düzeyde toplanma derecesi.

Formelleşme

İşlerin kural ve prosedürlerle standartlaştırılma derecesi.

Motivasyon

İnsanı belli bir davranışa yönelten istek ya da güç.

Koordinasyon

Birimler ve kademeler arasında uyumun sağlanması.

Kodlama

Göndericinin düşüncesini iletilebilir sembollere dönüştürmesi.

Marka sadakati

Bir markaya olumlu tutumun sürekli satın alma eğilimine dönüşmesi.

Stres

Fiziksel ve ruhsal tepkilerin bütünü; kaygı, üzüntü, depresyon gibi duyguları içerir.

Açık çatışma

Gözlemlenebilir davranışa dönüşmüş çatışma.

Dengeli başarı göstergesi

Performansı finansal ve finansal olmayan boyutlarla birlikte değerlendiren yaklaşım.

• Mekanik yapı (yüksek formelleşme, merkezileşme) ile organik yapı (esnek, merkezleşmemiş) özellikleri sık karıştırılır.
• Woodward teknoloji-yapı ilişkisini inceler; çevre-örgüt çalışmaları ise Duncan, Burns-Stalker, Lawrence-Lorsch ve Emery-Trist'e aittir.
• X Kuramı işten hoşlanmama varsayımını, Y Kuramı ise tersini içerir.
• Yönetim süreci planlamayla başlar; kontrol süreci ise standartların belirlenmesiyle başlar.
• Kapsam kuramları (ihtiyaçlar hiyerarşisi) ile süreç kuramları birbirine karıştırılmamalıdır.