Anadolu AÖF Mikro İktisat Çıkmış Sorular

Mikro İktisat dersi; iktisadi model kurmayı, tüketici ve üretici davranışını, maliyet ve piyasa yapılarını, üretim faktörü piyasalarını ve genel denge ile refah kavramlarını ele alır.

Model kurma ve temel kavramlar

• Değeri model dışında verilen değişken dışsal, model içinde çözümle belirlenen değişken içsel değişkendir.
• Dışsal değişken değişince içsel değişkenin nasıl etkilendiği karşılaştırmalı durağan analizle incelenir.
• Denge, dış etken değişmedikçe kendiliğinden bozulmayan durumdur.
• Marjinal terim, bağımsız değişkendeki bir birimlik değişimin bağımlı değişkende yarattığı değişimdir.
• Kısıtlı optimizasyon bir amaç fonksiyonu ile bir kısıt fonksiyonundan oluşur.
• Vazgeçilen en iyi alternatifin değeri fırsat maliyetidir; riski girişimci üstlenir.

Tüketici teorisi

• Gelir tüketim eğrisi, farklı gelir düzeylerindeki optimum tüketim noktalarını birleştirir.
• Bütçe doğrusunun eğimi -Px/Py olup fiyatlar eşitse -1 olur.
• Gelir artınca talebi azalan mal düşük maldır.
• Düşük malda ikame etkisi güçlüyse talep eğrisi negatif eğimlidir; gelir etkisi baskınsa (Giffen) eğim pozitiftir.
• Brüt ikame ve tamamlayıcılıkta gelir sabit tutulur; net ilişkide fayda sabittir.
• Su-elmas paradoksunu Marshall, marjinal fayda ile talep-arz birlikteliğini vurgulayarak çözmüştür.

Üretim teorisi

• Üretim fonksiyonu, belirli girdilerle ulaşılabilecek en yüksek çıktıyı gösterir.
• Toplam fiziki ürün en yüksekteyken marjinal fiziki ürün sıfırdır.
• Eş ürün eğrisi üzerindeki tüm noktalar aynı çıktıyı verir; ekonomik olmayan bölgede eğimi pozitiftir.
• Maliyet minimizasyonunda MPL/w = MPK/r olur; sermaye ucuzlarsa sermaye kullanımı artar.
• Sabit-oranlı (Leontief) üretimde girdiler birbirinin yerine geçmez, ikame esnekliği sıfırdır.
• Uzun dönemde tüm girdiler değişkendir; ölçeğe göre sabit getiride uzun dönem ortalama maliyet yataydır.

Maliyet ve kâr

• Ekonomik maliyet, açık maliyetlere örtük maliyetlerin eklenmesiyle oluşur; muhasebe maliyetinden büyüktür.
• Toplam sabit maliyet üretim miktarından bağımsızdır; kısa dönem ortalama sabit maliyet eğrisi hep düşer.
• Ortalama maliyet eğrisi ortalama değişken maliyet eğrisinin üstündedir.
• Uzun dönem ortalama maliyet eğrisi kısa dönem eğrilerini sarar, onların altında kalır.
• Kâr, MR = MC koşulunda en yüksektir; normalüstü kâr için fiyat ortalama maliyetten yüksek olmalıdır.

Piyasa yapıları

• Tam rekabette çok alıcı-satıcı, türdeş mal ve serbest giriş çıkış vardır; firma fiyat kabullenicidir ve talebi yataydır.
• Normalüstü kâr yeni firmaları çeker; kâr negatife dönerse giriş durur.
• Monopolde tek satıcı vardır; firmanın talebi piyasa talebidir ve ortalama hasılat eğrisiyle çakışır.
• Fiyat farklılaştırması için piyasalar arası alıcı geçişi olmamalıdır.
• Monopolcü rekabette ayırt edici özellik mal farklılaştırmasıdır.
• Oligopolde dirsekli talep fiyat katılığını açıklar; Cournot ve Stackelberg miktar, Bertrand fiyat rekabetidir.

Üretim faktörü piyasaları

• Boş zamanın fırsat maliyeti ücrettir; boş zaman-gelir modelinde bütçe doğrusunun eğimini ücret belirler.
• Gelir etkisi ikame etkisini aşarsa emek arz eğrisi negatif eğimli olur.
• Ücret ortalama ürün hasılatını aşarsa firma emek talep etmez.
• Monopsoncu MFC = MRP noktasında istihdam belirler; emek talebi arz eğrisi üzerinde bir noktadır.
• Uzun dönemde girdi talebinin eğimini ürün etkisi ve ikame etkisi belirler.

Genel denge ve refah

• Tüm piyasaları birlikte inceleyen analiz genel denge analizidir; Leon Walras ile özdeşleşmiştir.
• Üretim imkânları sınırı etkin üretim setinden türetilir; teğetinin eğimi marjinal dönüşüm oranıdır.
• Sınırın doğrusal olması için sabit getiri ve eşit sermaye-emek oranları gerekir.
• Refah ekonomisinin birinci teoremi: rekabetçi genel denge Pareto etkindir.
• İkinci en iyi teoremi: koşullardan biri sağlanamıyorsa kalanları sağlamak refahı mutlaka artırmaz.

Karşılaştırmalı durağan analiz

Dışsal değişkenin değişmesinin içsel değişkenin dengesini nasıl etkilediğini inceleyen yöntemdir.

Fırsat maliyeti

Bir tercih yapılırken vazgeçilen en iyi alternatifin değeridir.

Marjinal teknik ikame oranı

Emeğin marjinal ürününün sermayenin marjinal ürününe oranıdır.

Giffen malı

Gelir etkisinin ikame etkisini aştığı düşük maldır; talep eğrisi pozitif eğimlidir.

Gelir tüketim eğrisi

Farklı gelir düzeylerindeki optimum tüketim noktalarını birleştiren eğridir.

Eş ürün eğrisi

Aynı çıktı miktarını veren girdi bileşimlerinin geometrik yeridir.

Faktör ikame etkisi

Göreli girdi fiyatı değişince çıktı sabitken girdiler arasında yer değiştirmedir.

Normalüstü kâr

Fiyatın ortalama maliyetin üzerinde olmasından doğan kârdır.

Monopsoni

Piyasada tek alıcının bulunduğu, örneğin emek alıcısının tek olduğu yapıdır.

Dirsekli talep eğrisi

Marjinal hasılada süreksizlik yaratarak oligopolde fiyat katılığını açıklayan modeldir.

Pareto etkinliği

Birinin durumu başkasının durumu kötüleşmeden iyileştirilemeyen dağılımdır.

• Dışsal ve içsel değişken karıştırılmamalı: dışarıdan verilen dışsal, model içinde belirlenen içsel değişkendir.
• Brüt ilişkide gelir, net ilişkide fayda sabittir.
• Cournot ve Stackelberg miktar, Bertrand fiyat rekabetidir.
• Ortalama maliyet eğrisi ortalama değişken maliyetin üstünde, uzun dönem eğrisi kısa dönem eğrilerinin altındadır.
• Düşük mal ile Giffen malı ayrımında gelir etkisinin ikame etkisinden büyük olup olmadığına bakılmalıdır.