ATA-AÖF Bina ve Yapım Bilgisi Çıkmış Sorular
Atatürk Üniversitesi ATA-AÖF Bina ve Yapım Bilgisi dersinin vize, final ve bütünleme sınavlarına hazırlanmak için 25 soruluk havuz: çıkmış sınav sorularını cevaplarıyla çöz, yanlış yaptıklarını tekrar et, yolda sesli dinle.
Bina ve Yapım Bilgisi konu özeti
Bina ve Yapım Bilgisi dersi; yapı elemanlarını, yapı malzemelerini, taşıyıcı sistemleri, deprem davranışını, mimari tasarım sürecini ve bina tiplerine ilişkin temel kuralları ele alır. Konular, sınavda sık çıkan ayrıntılarla birlikte gruplanmıştır.
Yapı elemanları ve taşıyıcı sistem
- Taşıyıcı sistem kolon, kiriş, döşeme ve perde duvardan oluşur; binadaki yükleri temele aktarır.
- Yükler yukarıdan aşağıya iner: döşemeden kirişe, kirişten kolon ve duvara.
- Duvarlar mekânı ayırır, ısı-ses yalıtımı ve yangın dayanımı sağlar; yığma yapıda taşıyıcıdır.
- Yığma duvarda tuğlalar sıralar halinde kaydırılır; böylece düşey derzler çakışmaz ve yük dengeli dağılır (örgü düzeni).
Temel, zemin ve kazıklar
- Uç kazığı yükü ucu ile su veya zayıf zeminin altındaki sağlam tabakaya aktarır.
- Çekme ve ankraj kazıkları çekme kuvvetine karşı çalışır; sıkıştırma kazıkları zemini iyileştirir.
- Su basmanı seviyesi zemin kat döşemesini zeminden yukarıda tutar; yapıyı zemin nemi ile yüzey sularından korur.
- Bu seviyede yatay su yalıtımı yapılarak duvarlara nem geçişi önlenir.
Yapı malzemeleri
- Beton; çimento, su, agrega ve gerektiğinde katkıdan oluşur. Çimento ile suyun karışımı çimento hamurudur (şerbet) ve agregaları bağlar.
- Hematit, magnetit ve barit ağır agregadır; radyasyondan koruyan betonlarda kullanılır.
- Yapay agregalar sanayi yan ürünü veya atığı olabilir ya da ısıl işlemle üretilir; cüruf, perlit, kil agregası ve uçucu kül örnektir.
- Kerpiç kil ve sudan yapılır, güneşte kurutulur; ucuz ve çevreye duyarlıdır ama basınç dayanımı düşük, suya zayıftır.
- Çelik yapı sökülüp yeniden kullanılabilir, geniş açıklık geçer, hızlı yapılır; yüksek ısıda dayanımını yitirdiği için yangına zayıftır.
- Metaller taşıyıcı, doğrama, tesisat ve kaplamada kullanılır; ısıyı iyi ilettikleri için ısı yalıtımına uygun değildir.
- Sıvada kaba kat pürüzlü bırakılır ki üstteki ince sıva tutunsun; pürüzsüz olması gereken son kattır.
Deprem ve yalıtım
- Depreme dayanıklı tasarımda hedefler kademelidir: hafif depremde hasarsızlık, orta depremde onarılabilir hasar, şiddetli depremde can güvenliği.
- Kat sayısını sınırlamak bir tasarım ilkesi değildir; doğru mühendislikle yüksek yapı da güvenli olabilir.
- Betonarme davranışı yumuşak kat, malzeme ve işçilik, bitişik bina etkisi ve yapı geometrisinden etkilenir.
- Elastomer mesnet kauçuk esaslıdır; bina ile temel arasına konur ve deprem yalıtımı sağlar.
Çatı, merdiven ve mekân düzenleri
- Şet (testere dişi) çatı geniş açıklıklı endüstriyel yapılarda düzgün kuzey ışığı sağlar.
- Oluk saçaktaki suyu toplayıp düşey borulara iletir; mahya tepe birleşim çizgisi, aşık ve mertek taşıyıcı elemandır.
- Konut merdiveninde rıht yüksekliği genellikle 17 cm, basamak genişliği yaklaşık 28-30 cm alınır.
- Islak hacimler su ve atık su tesisatı gerektirir: banyo, tuvalet, mutfak, çamaşır odası. Salon ve yatak odası kuru hacimdir.
Tesisat, asansör ve otopark
- HVAC ısıtma, havalandırma ve iklimlendirmeyi kapsar; amacı hava kalitesi ve ısıl konfordur.
- TSE asansör gruplarında 1. ve 2. grup konut ve büro gibi genel binalarda kullanılır.
- 3. grup asansör sedye ve yatak taşıyacak boyuttadır; sağlık tesisleri içindir.
- Otopark ihtiyacı kendi parselinde karşılanır, binek araç için en az 20 m2 ayrılır ve otopark alanları Kat Mülkiyeti Kanunu'na göre ortak yerdir.
Mimari tasarım süreci, metraj ve konaklama
- Tasarım sırası: konunun tanımlanması, araştırma, konsept üretme, analiz-geliştirme-değerlendirme, karar verme.
- Mekânsal ilişkiler sırası: ihtiyaç programı, mekânsal ilişkilerin belirlenmesi, mahal listeleri.
- Metrajda açıklama anlaşılır olmalı, benzer kısımlar renk ve numarayla işaretlenmeli, tekrar önlenmelidir.
- Konaklamada kamping, yüzer tesis, hostel ve apart otel yardımcı tesistir; pansiyon, otel ve motel asli tesistir.
Önemli kavramlar
- Taşıyıcı sistem
- Kolon, kiriş, döşeme ve perdelerden oluşup yükleri temele ileten sistem.
- Uç kazığı
- Yükü ucundan sağlam zemin tabakasına aktaran kazık.
- Su basmanı
- Zemin kat döşemesinin zemin kotundan yüksekte tutulduğu, nemden koruyan seviye.
- Çimento hamuru (şerbet)
- Çimento ve su karışımı; sertleşerek agregaları birbirine bağlar.
- Ağır agrega
- Hematit, magnetit, barit gibi radyasyon koruyucu betonda kullanılan agrega.
- Kerpiç
- Kil ve sudan yapılan, güneşte kurutulan düşük dayanımlı geleneksel malzeme.
- Yumuşak kat
- Zemin katın üst katlara göre daha az rijit olması; önemli hasar nedenidir.
- Elastomer mesnet
- Deprem enerjisinin yapıya geçmesini azaltan kauçuk esaslı katmanlı eleman.
- Şet çatı
- Dik yüzeyindeki pencerelerle gölgesiz ışık veren testere dişi çatı.
- Rıht
- İki basamak arasındaki düşey yükseklik; konutta genellikle 17 cm.
- HVAC
- Isıtma, havalandırma ve iklimlendirme sistemlerinin ortak adı.
- İhtiyaç programı
- Yapının gerek duyduğu işlev ve mekânları gösteren, tasarımın ilk adımı.
Sınav ipuçları
- Ağır agrega (hematit, magnetit, barit) ile yapay agrega (cüruf, perlit, uçucu kül) karıştırılmamalı.
- Çelik yangına zayıf, metaller ısı yalıtımına uygunsuzdur; olumlu görünen bu yanlış ifadelere dikkat.
- Kaba sıva pürüzlü, son kat pürüzsüzdür; kerpiçte basınç dayanımı yüksek değil düşüktür.
- Sıralama sorularında tasarım süreci (II-III-I-IV-V) ile mekânsal ilişki sırası (III-II-I) ayrı ayrı akılda tutulmalı.
- Pansiyon asli, hostel ve apart otel yardımcı konaklama tesisidir; asansörde 3. grup sağlık tesisidir.
Hangi sınavların soruları var?
Bina ve Yapım Bilgisi örnek sorular
Aşağıdaki sorular dersin konularından derlenmiştir; cevabı görmek için "Cevabı gör"e dokunun. Tüm soruları uygulamada çözebilirsiniz.
1. Binayı meydana getiren elemanlardan duvarların üstlendiği görevler arasında aşağıdakilerden hangisi bulunmaz?
- Binaya estetik bir görünüm kazandırır.
- Yapıya etki eden hareketli yükleri güvenli biçimde kiriş elemanlarına iletir.
- Gerektiğinde taşıyıcı eleman olarak görev yapabilir.
- Isı ve ses yalıtımına katkı sağlar.
- Yangına karşı direnç oluşturur.
Cevabı gör
Doğru cevap: B) Yapıya etki eden hareketli yükleri güvenli biçimde kiriş elemanlarına iletir.
Duvarlar mekânları ayırır, estetik görünüm sağlar, ısı ve ses yalıtımı sunar, yangına karşı dayanım kazandırır; yığma yapılarda taşıyıcı olarak da çalışır. Yük aktarımı ise yukarıdan aşağıya doğrudur: hareketli yükler döşemelerden kirişlere, kirişlerden kolon ve duvarlara iner. Duvarların yükü kirişlere taşıması bu mantığa aykırıdır.
2. Çoğunlukla tavan ve duvar yüzeylerini kaplamak için kullanılan sıvalar hakkında aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
- Sıva, bağlayıcı olarak kireç, çimento ve alçının, dolgu olarak kumun uygun miktarda su ile karıştırılmasıyla hazırlanan sıva harcından yapılır.
- Kaba sıvada tane boyutu 0-4 mm, ince sıvada 0-1 mm arasında değişen kum kullanılır.
- Çimento perdahlı sıva, koyu kıvamlı çimento şerbetiyle uygulanır.
- Yüzeyin çok düzgün ve pürüzsüz olması gereken yerlerde ince sıvanın üzerine perdah çekilir.
- Kaba sıvanın yüzeyinin pürüzsüz bırakılması gerekir.
Cevabı gör
Doğru cevap: E) Kaba sıvanın yüzeyinin pürüzsüz bırakılması gerekir.
Kaba sıva, üzerine gelecek ince sıvanın iyi tutunması için pürüzlü bırakılır. Pürüzsüz olması gereken kat son kat sıvadır. Bu yüzden kaba sıvanın pürüzsüz olması gerektiği ifadesi yanlıştır.
3. Yapı yüklerini, suyun veya zayıf zeminin altında yer alan sağlam tabakaya ileten kazıklar hangi adla anılır?
- Çekme kazığı
- Ankraj kazığı
- Sıkıştırma kazığı (kompaksiyon kazığı)
- Uç kazığı
- Çelik kazık
Cevabı gör
Doğru cevap: D) Uç kazığı
Uç kazıkları yükü ucundan, su ya da zayıf zeminin altındaki sağlam tabakaya doğrudan aktarır. Çekme ve ankraj kazıkları çekme kuvvetlerine karşı çalışır, sıkıştırma kazıkları ise zemini iyileştirmek içindir.
4. Çelik yapılara ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğru değildir?
- Çelik yapı sökülerek başka bir amaç için yeniden değerlendirilebilir.
- Çelik yapıların yangına dayanımı yüksektir.
- Daha küçük kesitlerle daha geniş açıklıklar geçilebilir.
- Çelik yapıların inşa süresi kısadır.
- Uygulaması nitelikli işçilik ister.
Cevabı gör
Doğru cevap: B) Çelik yapıların yangına dayanımı yüksektir.
Çelik yapılar sökülüp yeniden kullanılabilir, küçük kesitle geniş açıklık geçer ve hızlı yapılır; üretim ve montajı nitelikli işçilik gerektirir. Buna karşılık çelik yüksek sıcaklıkta dayanımını çabuk yitirir, bu yüzden yangın dayanımı düşüktür ve özel koruma ister.
5. Endüstriyel yapılarda tercih edilen çatı biçimi aşağıdakilerden hangisidir?
- Kırma çatı
- Şet çatı
- Kubbe çatı
- Kule çatı
- Silindir çatı
Cevabı gör
Doğru cevap: B) Şet çatı
Endüstriyel yapılar geniş açıklıklıdır ve bol doğal ışığa ihtiyaç duyar. Şet (testere dişi) çatının dik yüzeyindeki pencereler, üretim alanına gölgesiz ve düzgün kuzey ışığı verir. Bu nedenle fabrika ve atölyelerde şet çatı tercih edilir.
6. Aşağıdaki mekânlardan hangisi ıslak hacim sayılır?
- Günlük odası
- Oturma odası
- Ebeveyn Yatak Odası
- Salon
- Banyo
Cevabı gör
Doğru cevap: E) Banyo
Islak hacimler, içinde su kullanılan ve su ile atık su tesisatı gerektiren mekânlardır; banyo, tuvalet, mutfak ve çamaşır odası bunlara örnektir. Oturma odası, salon ve yatak odası ise kuru hacimdir.
7. Betonda kullanılan agregalar için şu dört önerme verilmiştir: I. Hematit, magnetit ve barit gibi malzemeler hafif agrega sayılır. II. Bir sanayi kolunun yan ürünü ya da atığı olarak ortaya çıkan malzemeler yapay agrega niteliği taşıyabilir. III. Bazı yapay agregalar ısıl işlemden geçirilerek elde edilir. IV. Yüksek fırın cürufu, genleştirilmiş perlit, kil agregaları ve uçucu kül yapay agrega grubundadır. Bu önermelerden hangileri doğrudur?
- I. II ve III
- III ve IV
- I. II ve IV
- II. III ve IV
- I. II. III ve IV
Cevabı gör
Doğru cevap: D) II. III ve IV
Hematit, magnetit ve barit hafif değil, ağır agregadır; radyasyondan koruyan özel betonlarda kullanılır. Bu yüzden I yanlıştır. Yapay agregalar endüstriyel yan ürün ya da atık olabilir, ısıl işlemle üretilebilir ve cüruf, perlit, kil agregası ile uçucu kül bu gruba girer. Doğru olanlar II, III ve IV'tür.
8. Depreme dayanıklı bir bina tasarlanırken benimsenen temel ilkeler sıralanmıştır. Bunlardan hangisi söz konusu ilkeler arasında bulunmaz?
- 3-5 kattan yüksek binaların yapımından kaçınılması
- Orta şiddetteki depremlerde binanın yapısal ve yapısal olmayan elemanlarında oluşabilecek hasarın sınırlı ve onarılabilir düzeyde kalması
- Şiddetli depremlerde can güvenliğinin sağlanması amacı ile binada yapısal hasar oluşumunun sınırlanması
- Binaların öncelikle taşıyıcı sistemlerinin hatasız tasarlanması ve inşa edilmesi
- Binanın hafif şiddetteki depremlerde yapısal ve yapısal olmayan sistem elemanlarının herhangi bir hasar görmemesi
Cevabı gör
Doğru cevap: A) 3-5 kattan yüksek binaların yapımından kaçınılması
İlkeler deprem şiddetine göre kademeli hedefler koyar: hafif depremde hasarsızlık, orta depremde onarılabilir sınırlı hasar, şiddetli depremde can güvenliği. Taşıyıcı sistemin hatasız yapılması da esastır. Kat sayısını 3-5 ile sınırlamak ise bir ilke değildir; doğru mühendislikle yüksek binalar da dayanıklı yapılabilir.
9. Bir yapıda elastomer mesnet kullanıldığında, bu uygulama hangi yalıtım türünün konusu olur?
- Yangın
- Su
- Ses
- Isı
- Deprem
Cevabı gör
Doğru cevap: E) Deprem
Elastomer mesnetler kauçuk esaslı katmanlı elemanlardır. Bina ile temel arasına konularak deprem enerjisinin yapıya geçmesini azaltır ve yapının yatay hareketlere esnek karşılık vermesini sağlar. Bu yüzden deprem yalıtımıyla ilgilidir.
10. Kerpiç, kil ve su karışımından yapılan geleneksel bir yapı malzemesidir. Bu malzemenin nitelikleri düşünüldüğünde aşağıdakilerden hangisi kerpicin özelliği olarak gösterilemez?
- Basınç dayanımı oldukça yüksektir.
- Enerji ihtiyacı düşük ve çevreye duyarlıdır.
- Kil ve su karışımıdır.
- Pişirme işlemi olmaksızın üretilir.
- Oldukça ekonomiktir.
Cevabı gör
Doğru cevap: A) Basınç dayanımı oldukça yüksektir.
Kerpiç kalıplanıp güneşte kurutulur, pişirme gerektirmez. Bu nedenle az enerji ister, çevreye duyarlı ve ucuzdur. Basınç dayanımı ise düşüktür ve suya karşı zayıftır; taşıyıcı olarak sınırlı kullanılır. Yüksek basınç dayanımı kerpicin özelliği değildir.
Bu dersi alan bölümler
Nasıl çalışmalı?
Önce "Vize (hepsi)" ya da "Final (hepsi)" ile geçmiş yılların sorularını çözün; aynı konular sınavlarda sık tekrarlanır. Yanlış yaptığınız sorular "Yanlışlar" bölümünde birikir, sınavdan önce onları yeniden çözün. Yolda ya da ev işi yaparken "Sesli Dinle" ile soruları ve cevaplarını dinleyebilirsiniz.
Sık sorulan sorular
ATA-AÖF Bina ve Yapım Bilgisi çıkmış sorular nerede?
Mobil Defter'de ATA-AÖF Bina ve Yapım Bilgisi dersinin vize, final ve bütünleme hazırlığı için 25 sorusu var (2025-26 Büt). Soruları cevaplarıyla test olarak çözebilir, yanlışlarını ayrıca tekrar edebilir ve sesli dinleyebilirsin.
ATA-AÖF Bina ve Yapım Bilgisi vize soruları ve final soruları ayrı çözülebilir mi?
Evet. Uygulamada "Final (hepsi)" düğmeleriyle yalnız o sınavın sorularını, yıl düğmeleriyle de tek bir yılın sınavını çözebilirsin.
ATA-AÖF Bina ve Yapım Bilgisi çıkmış sorular PDF olarak indirilebilir mi?
Ayrı bir PDF dosyası yerine uygulamadaki "Kağıda yazdır" düğmesi dersin bütün sorularını ve cevap anahtarını yazdırılabilir sayfa olarak hazırlar; telefonda ya da bilgisayarda "PDF olarak kaydet" seçeneğiyle PDF yapabilirsin.
ATA-AÖF Bina ve Yapım Bilgisi ders notları ve konu özeti var mı?
Evet. Bu sayfada dersin konu özeti var; uygulamadaki "Konu özeti" düğmesiyle özetin tamamını okuyabilir ya da sesli dinleyebilirsin.
ATA-AÖF Bina ve Yapım Bilgisi soruları ücretli mi?
Hayır, ücretsiz. Ad, cep telefonu ve bölümünle bir dakikada üye olup bütün sorulara, yanlışlar listesine ve sesli dinlemeye erişebilirsin.
1. sınıf Güz diğer dersler
- Acil Durum ve Afet Yönetimine Giriş çıkmış sorular
- Arama ve Kurtarma Bilgisi çıkmış sorular
- Çocuk Gelişimi I çıkmış sorular
- Çocuk ve Oyun çıkmış sorular
- Genel Muhasebe çıkmış sorular
- Genel Sanat Tarihi çıkmış sorular
- Halkla İlişkiler çıkmış sorular
- Hukukun Temel Kavramları çıkmış sorular
- İletişime Giriş çıkmış sorular
- İşletme Bilimine Giriş çıkmış sorular
- Matematik I çıkmış sorular
- Programlama Temelleri çıkmış sorular
- Psikoloji çıkmış sorular
- Reklamcılığa Giriş çıkmış sorular