ATA-AÖF Çocuk ve Oyun Çıkmış Sorular

Çocuk ve Oyun dersi; oyunun çocuk gelişimindeki yerini, oyun evrelerini ve türlerini, özel gereksinimli çocuklarda oyunun kullanımını, oyun etkinliklerinin planlanıp uygulanmasını ve değerlendirilmesini ele alır.

Oyunun doğası ve çocuk için değeri

• Oyun çocuk için deneme yapabildiği bir laboratuvar gibidir; merak edilen her şey burada sınanır.
• Oyun içindeki çocuk kendiliğinden ilerleyen bir öğrenme sürecine girer.
• Yardımlaşma, iş birliği, bilgi edinme ve yaşam rolleri oyunla yaşanarak öğrenilir ve pekiştirilir.
• Oyun yetişkin müdahalesine dayanmaz ve yalnızca ilk on yaşla sınırlı değildir.

Kuramlar ve erken çocukluğun önemi

• Sutton-Smith'e göre oyun çocuğun denetiminde, esnek ve içten güdümlüdür.
• Oyunun mutlaka yetişkince düzenlenmesi gerektiği görüşü bu kurama aykırıdır.
• Bloom zihinsel gelişimin yaklaşık yarısının dört yaşına kadar, üçte birine yakınının dört ile sekiz yaş arasında oluştuğunu ileri sürer.
• Bu görüş okul öncesi eğitimin önemini vurgular.

Gelişim alanları ve yaş özellikleri

• Kas kontrolü, eş güdüm, güç ve hız kazanımı psikomotor gelişim alanına girer.
• Beş yaş dört yaştaki hırçınlığa göre daha dengeli ve uyumlu bir dönemdir.
• Beş yaşında çocuk yaşıtlarıyla küçük gruplar kurar, sakin görünür, yetişkinlerle iletişimi güçlenir.

Oyun evreleri ve türleri

• Paralel oyunda çocuklar aynı malzemeyi kullanır ama birbirleriyle etkileşmeden yan yana oynar.
• Hayali oyuna temsilî oyun da denir, çünkü çocuk oyunda bir rol üstlenir.
• Salıncak, kaydırak, denge aleti gibi sabit donanımlarda oynanan oyunlara araçta oynanan oyun denir.

Özel eğitimde oyun ve kaynaştırma

• Oyun çocuğu aktif kılar; pasifleştirmesi bir yarar sayılmaz.
• Kaynaştırma, özel gereksinimli çocukların gerekli desteklerle akranlarıyla genel eğitim sınıflarında eğitim almasıdır.
• İşitme engelli çocuklar görsel ipuçlarından ve başkalarını izleyerek grup oyunlarına uyum sağlayabilir.
• Aile rehberliği programları ebeveyne beceri kazandırmayı ve duygusal paylaşım olanağı sunmayı hedefler; çocuğun akran ilişkilerini doğrudan düzenlemek odağı değildir.

Oyun etkinliklerinin planlanması

• Etkinlik seçiminde çocuğun gelişimi, ilgisi, kazanımlar ve ortamın uygunluğu dikkate alınır; yönetici istekleri ölçüt değildir.
• Planda yaş grubu, kazanımlar, öğrenme süreci ve değerlendirme bulunur; cinsiyet bir başlık değildir.
• Öğrenme süreci bölümünde ortam, roller ve materyal gibi uygulama ayrıntıları yer alır.
• Ailelere yönelik öneriler ayrı bir aile katılımı bölümünde verilir.

Uygulama, değerlendirme ve ortam

• Oyun uygulamasında en son aşama oyunun değerlendirilmesidir.
• Çocukları tanıma çalışmaları nesnel olmalı ve çocuğun dünyasını anlamayı hedeflemelidir.
• İlgi ve istekleri yetişkin gözüyle yorumlamak yanıltıcıdır.
• Okul öncesi öğrenme merkezleri arasında blok, kitap, müzik, fen, sanat ve dramatik oyun vardır; soru merkezi yoktur.
• Türkiye'nin ilk oyuncak müzesi 1990'da Prof. Dr. Bekir Onur tarafından Ankara'da kuruldu.

Psikomotor gelişim

Kas kontrolü, eş güdüm, güç ve hız gibi bedensel becerilerin gelişimidir.

Temsilî oyun

Hayali oyundur; çocuk bir rolü canlandırır.

Paralel oyun

Çocukların aynı ortamda ve benzer malzemeyle etkileşmeden yan yana oynamasıdır.

Araçta oynanan oyun

Park ve bahçelerdeki sabit donanımlar üzerinde oynanan oyundur.

Kaynaştırma eğitimi

Özel gereksinimli çocukların destekle genel eğitim sınıflarında akranlarıyla eğitim almasıdır.

Aile rehberliği programı

Özel gereksinimli çocuğun ailesine beceri ve duygusal destek sağlayan programdır.

Öğrenme merkezi

Okul öncesi sınıfta blok, kitap, müzik, fen, sanat, dramatik oyun gibi etkinlik köşeleridir.

Oyun planı

Yaş grubu, kazanım, süreç ve değerlendirme bölümlerini içeren etkinlik taslağıdır.

İçten güdümlü oyun

Sutton-Smith'e göre çocuğun kendi denetiminde, esnek ve istekle sürdürdüğü oyundur.

• Paralel oyun yan yana ama etkileşimsiz; grup oyunu ise etkileşimlidir, ikisi karıştırılmamalı.
• Yetişkin müdahalesi ve oyunun yalnızca ilk on yaşla sınırlı olduğu ifadeleri yanlış seçeneklerdir.
• Plan bölümleri sorularında cinsiyet, yönetici isteği, soru merkezi ve aile önerisi gibi çeldiriciler dışarıda kalır.
• Aile rehberliği hedefleri ebeveyn becerisi ve duygusal destektir; akran ilişkisi düzenlemesi değildir.