ATA-AÖF Bina Yönetim Sistemleri Çıkmış Sorular

Ders, binalarda iş sağlığı ve güvenliği ile bina sistemlerini ele alır: toz, kimyasal ve radyasyon riskleri, yangın ve patlama, depolama ve istif, elektrik ve akıllı bina teknolojileri ile acil durum kuralları işlenir.

Tozlar ve meslek hastalıkları

• Tozlar solunabilir, göğüs boşluğuna ulaşan ve alveollere ulaşan olarak üç sınıfa ayrılır.
• Un, şeker ve metal tozlarının patlayıcı türleri vardır; küf ve sporlar biyolojik tozlardır.
• Asbest kanserojendir, radyum radyoaktiftir; asbest kullanımı Türkiye'de 2010'dan beri yasaktır.
• İnorganik toz birikimine bağlı akciğer hastalığı pnömokonyozdur; demir oksit maruziyetinde siderozis görülür.
• Toz ölçümünde reflektometrik yöntem filtreden yansıyan ışığa, gravimetrik yöntem ağırlığa, konimetrik yöntem tanecik sayısına dayanır.
• PM10, çapı 10 mikrometreden küçük solunabilir parçacıkları ifade eder.

Kapalı ortam kimyasalları

• İç ortam havasında solunumla en çok zarar veren grup uçucu organik bileşiklerdir.
• Organik kirleticiler kaynama noktasına göre VVOC, VOC, SVOC ve POM olarak dört gruba ayrılır.
• İşyeri havasında izin verilen sınır değere MAK (müsaade edilen azami konsantrasyon) denir.

Radyasyon, gürültü ve titreşim

• Gama ışınlarına karşı kurşun gibi yoğun metaller ve beton kullanılır; karton yetersizdir.
• Alfa parçacıkları dış tabakada durur, ancak vücuda girince doku hasarı yapar.
• İnsan kulağı için konforlu işitme aralığı seçeneklerde 20-16.000 Hz olarak verilmiştir.
• Bina gürültü yönetmeliği Ek 8 fan, kanal, panjur, kombi gibi bina içi mekanik elemanları kapsar; raylı sistemler kapsam dışıdır.
• Titreşim eylem planı ekipman bakımı, az titreşimli yöntem ve maruziyet süresini sınırlamayı içerir; işten çıkarma planda yoktur.
• Termal konfor çalışanın fiziksel ve psikolojik durumuna zarar vermeyecek biçimde sağlanır.

Yangın, patlama ve yıldırım

• Kontrolden çıkmış, istenmeyen yanmaya yangın denir.
• Patlama için patlayıcı madde, hava (oksijen) ve enerji (tutuşturucu kaynak) birlikte bulunmalıdır.
• Bu koşulların oluştuğu mekân patlayıcı ortam adını alır ve ATEX kapsamındadır.
• Ateşleme kaynakları elektriksel, mekanik, termal ve kimyasal olarak ayrılır; çarpma ve darbe mekaniktir.
• Sprinkler başlıkları ısıyla açılıp yalnız o bölgeye su verir.
• Paratoner yıldırım akımını toprağa iletir; bunun topraklaması yıldırıma karşı topraklamadır.
• Yangın güvenliği Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik ile düzenlenir.

Depolama, istif ve yapı işleri

• Üst üste dizilen yığına istif, bu işleme istifleme denir; raf sistemleri düzenli ve güvenli yerleşimin temel aracıdır.
• Eşya taşınabilir cansız nesnelerdir, taşınan mal ise yüktür.
• Depo çevresinde çöp ve atık birikmesine izin verilmez.
• Yükleme yeri ve rampa yüzeyleri kaymaz ve pürüzlü olmalıdır.
• İskele geçitleri en az 60 cm genişlikte olmalıdır.
• Yıkımda tesisat kesilir, emniyet alanı ayrılır ve moloz güvenle taşınır.

İşyeri düzenlemeleri ve acil durumlar

• Kaçış yolu kapıları içeriden kolay açılmalıdır; acil kapılar dışarıya doğru açılır.
• Duş odası en az 100x120 cm olmalıdır; banyoda ayna önü aydınlatma D tipi armatürle yapılır.
• İlk yardım malzemeleri kolay ulaşılan yerde bulunmalıdır.
• Depremde Çök-Kapan-Tutun uygulanır; panikle dışarı koşulmaz, asansör kullanılmaz.
• Okul, sağlık yapıları, tutukevi ve cezaevi kurumsal bina sınıfındadır.

Elektrik, iletişim ve akıllı bina

• Ana panodan dairelerdeki dağıtım tablolarına uzanan hat kolon hattıdır.
• UPS, elektrik kesilince kritik cihazları aküyle besler ve jeneratör devreye girene kadar köprü görevi görür.
• HVAC ısıtma, havalandırma ve iklimlendirmeyi ifade eder.
• Anten bağlantısında RG59/RG6 koaksiyel kablo kullanılır; Cat5/Cat5e veri ağı kablosudur.
• BACnet bina otomasyonu için geliştirilmiş açık protokoldür.
• IoT sensörlerle enerji tüketimini gerçek zamanlı izlemeyi sağlar.
• Entegre iletişimde kablolu, kablosuz, geniş alan ve elektrik hattı ağları kullanılır.

Pnömokonyoz

İnorganik toz birikimi ve dokunun buna tepkisiyle oluşan akciğer meslek hastalığı.

Siderozis

Demir oksit toz veya dumanının uzun süre solunmasıyla ortaya çıkan meslek hastalığı.

MAK değeri

İşyeri havasında sağlığa zarar vermeyeceği kabul edilen en yüksek kimyasal yoğunluk.

Uçucu organik bileşikler (UOB/VOC)

İç ortam hava kalitesini bozan ve solunumla zarar veren kimyasal grubu.

Patlayıcı ortam

Yanıcı gaz, buhar veya tozun havayla karışıp tutuşma hâlinde yanmanın tüm karışıma yayıldığı ortam.

Paratoner

Yıldırım akımını yakalayıp toprağa ileten, binanın en yüksek noktasındaki tesisat.

Sprinkler

Isıyla açılan başlıklarından su püskürterek yangına kendiliğinden müdahale eden sistem.

Kolon hattı

Ana giriş panosu ile daire dağıtım panoları arasındaki elektrik iletim hattı.

UPS

Şebeke gidince kritik cihazlara enerji sağlamayı sürdüren kesintisiz güç kaynağı.

BACnet

Bina otomasyonu ve kontrol ağları için tasarlanmış açık protokol.

İstif

Düzenli biçimde üst üste konmuş eşyanın oluşturduğu yığın; işlemin adı istiflemedir.

• İstif yığının, istifleme işlemin adıdır; sorularda bu ikisi karıştırılır.
• Alfa dış etkide zararsız, içeri girince tehlikelidir; gama için ağır metal ve beton gerekir.
• Hastalık eşleştirmelerinde siderozis demir, silikozis silika, asbestozis asbest, bisinozis pamuk tozuyla ilişkilidir.
• Kural sorularında 'yer almaz' ve 'yanlıştır' kökleri çoğunlukla güvenliğin tersini söyleyen şıkka işaret eder.
• Gürültü Ek 8 bina içi tesisatı kapsar; raylı sistem gibi dış kaynaklar kapsam dışıdır.