ATA-AÖF Mali Tablolar Analizi Çıkmış Sorular

Mali Tablolar Analizi dersi; temel mali tabloların yapısını, enflasyon ve konsolidasyon gibi raporlama konularını ve tabloların yatay, dikey ve oran teknikleriyle nasıl yorumlandığını anlatır.

Mali tablo türleri ve yapısı

• Temel tablolar: finansal durum, kâr-zarar, öz kaynak değişim ve nakit akış tabloları.
• Fon akım tablosu, satışların maliyeti ve kâr dağıtım tabloları özel amaçlı tablolardandır.
• Kapsamlı gelir tablosunda olağandışı gelir ve gider bölümü yer almaz; TMS 1 buna izin vermez.
• Uzun vadeli karşılıklar, vadesi bir yılı aşan yükümlülük olarak uzun vadeli yabancı kaynaklarda izlenir.

Kapsamlı gelir ve öz kaynak

• Kapsamlı kâr, dönem kârına henüz gerçekleşmemiş değerleme farklarının eklenmesiyle bulunur.
• Ortaklarla yapılan sermaye artışı ve kâr payı dağıtımı dışındaki öz kaynak değişimleri kapsamlı kârın içindedir.
• Kapsamlı kâr bilgisi gelecekteki kâr tahminlerini kolaylaştırır.
• Kâr payı dağıtımı ortaklara ödeme yapıldığı için özkaynakları düşürür.
• Temettü, sermaye payı karşılığı dağıtılabilir net kârdan ortağa düşen paydır.

Nakit akış tablosu

• Nakit hareketleri işletme, yatırım ve finansman faaliyetleri olarak üç gruba ayrılır.
• Maddi duran varlık alımı yatırım faaliyetlerinde nakit çıkışıdır.
• Kredi geri ödemesi ve kâr payı ödemesi finansman faaliyetidir.
• Tedarikçi ve personel ödemeleri işletme faaliyetlerine girer.
• İşletme ve yatırımdan çıkış olan işletme açığı finansman girişleriyle kapatır: kredi, borçlanma aracı, sermaye artırımı.

Enflasyon ve mali tablolar

• UMS 29 / TMS 29 yüksek enflasyonlu ekonomilerde raporlamayı düzenler.
• Üç yıllık birikimli enflasyonun yüzde 100'ü aşması yüksek enflasyon göstergesidir.
• Bu durumda tablolar dönem sonu ölçü birimiyle yeniden düzenlenir.
• Enflasyonda nominal gelir artışı kişiyi üst vergi dilimine taşır; buna vergi dilimi kayması denir.

Konsolidasyon ve iştirak

• Konsolidasyon zorunluluğunun temel ölçütü kontrol gücüdür (TFRS 10).
• Kontrol varsa bağlı ortaklık söz konusudur ve tam konsolidasyon uygulanır.
• Yaklaşık yüzde 20 ve üzeri pay ile önemli etki varsa işletme iştiraktir (TMS 28).
• İştirak özkaynak yöntemiyle muhasebeleştirilir.

Analiz teknikleri

• Karşılaştırmalı tablolar analizi yatay analizdir; dönemler yan yana konup mutlak ve yüzde değişim incelenir.
• Başlamadan önce dönem sürelerinin eşitliği, aynı muhasebe ilkeleri ve enflasyondan arındırma gerekir.
• Karşılaştırmalı analiz en az iki dönemle yapılabilir; üç dönem şartı eğilim yüzdeleri için geçerlidir.
• Eğilim yüzdelerinde baz yıl seçilir, her yıl baz yıla bölünüp 100 ile çarpılır, sonuç yorumlanır.
• Dikey yüzdeler analizi tek dönemde kalemleri toplama oranlayan statik analizdir; grup toplamı belirleme bu analize aittir.
• Dikey analizde nakit ve benzerlerinin grup payı için payda dönen varlıklardır.
• Varlık yapısı için dönen ve duran varlıkların aktif toplamındaki payına bakılır.

Oran analizi

• Stok devir hızı = satışların maliyeti / ortalama stok; 240.000 / 60.000 = 4.
• Asit test oranı = (dönen varlıklar − stoklar) / kısa vadeli yabancı kaynaklar; örnekte yaklaşık 1,16.
• Öz kaynak kârlılığı = dönem kârı / ortalama öz kaynak; 20.000 / 200.000 = 0,10.
• Finansal kaldıraç = yabancı kaynaklar / toplam varlıklar; 300.000 / 500.000 = 0,60.
• Varlık devir hızı = satış gelirleri / ortalama varlıklar; dönem kârı / ortalama varlıklar ise varlık kârlılığıdır.
• Fiyat/Kazanç oranı, hisse fiyatının hisse başına kâra bölünmesidir ve 1 TL kâr için ödenen bedeli gösterir.

UMS 29 / TMS 29

Yüksek enflasyonlu ekonomilerde mali tabloların raporlanmasını düzenleyen standarttır.

Kapsamlı kâr

Dönem kârı ile özsermayede izlenen gerçekleşmemiş değerleme farklarının toplamıdır.

Fon akım tablosu

Fon kaynaklarını ve kullanım yerlerini gösteren özel amaçlı tablodur.

Temettü

Ortaklara sermaye payı karşılığı dağıtılan net dönem kârı payıdır.

Yatay analiz

Birden çok döneme ait tabloların yan yana getirilip değişimlerin izlendiği karşılaştırmalı analizdir.

Dikey yüzdeler analizi

Tek dönemdeki kalemlerin toplam veya grup toplamına oranlandığı statik analizdir.

Eğilim yüzdeleri

Baz yıla göre yıllık tutarların yüzde olarak izlendiği analizdir.

Asit test oranı

Stoklar çıkarıldıktan sonra dönen varlıkların kısa vadeli borçları karşılama gücünü ölçer.

Finansal kaldıraç oranı

Varlıkların ne kadarının yabancı kaynakla finanse edildiğini gösterir.

İştirak

Kontrol olmaksızın önemli etki kurulan işletmedir; özkaynak yöntemiyle izlenir.

Bağlı ortaklık

Ana ortaklığın kontrol gücüne sahip olduğu işletmedir; konsolidasyon gerektirir.

Fiyat/Kazanç oranı

Hisse fiyatının hisse başına kâra oranıdır.

• Varlık devir hızı (satış / ortalama varlık) ile varlık kârlılığını (kâr / ortalama varlık) karıştırmamak gerekir.
• Kontrol bağlı ortaklık ve konsolidasyon getirir; önemli etki ise iştirak ve özkaynak yöntemidir.
• Yatay analiz karşılaştırmalı tablolara, grup toplamı ve statik yapı dikey yüzdelere aittir.
• Kredi geri ödemesi ve kâr payı ödemesi finansman faaliyetidir; maddi duran varlık alımı yatırım faaliyetidir.
• Formül sorularında paydaya dikkat edilmelidir: asit testte kısa vadeli yabancı kaynak, öz kaynak kârlılığında ortalama öz kaynak.