ATA-AÖF Hastane Bilgi Sistemleri Çıkmış Sorular

Ders, hastane bilgi sistemlerinin yapısını, veri tabanı ve yazılım temellerini, sağlık hizmetlerinde planlama, finansman ve insan kaynakları yönetimini birlikte ele alır. Bilgi sistemlerinin kurumlarda yönetim işlevlerine nasıl destek olduğu da işlenir.

Bilgi sistemleri ve hastane bilgi sistemi

• Bilgi sistemleri planlama, düzenleme, denetleme ve geliştirme gibi tüm yönetim işlevlerinde kullanılır.
• Hastane bilgi sisteminin bileşenleri donanım, yazılım, veri tabanı, insan ve ağdır; zaman bileşen değildir.
• Asgari nitelikler güvenlik, güvenilirlik, kullanılabilirlik ve esnekliktir; hızlılık performans beklentisidir.
• Sistemler çevre değişimine uyumlarına göre statik veya dinamik diye ayrılır.
• Kurum bilgileri arasında adres, oda sayısı, hekim sayısı gibi mevcut özellikler durum bilgisidir.

Veri tabanı ve yazılım

• VTYS verinin tanımlanmasını (tasarım) ve kullanılıp işlenmesini (manipülasyon) sağlar; planlama VTYS işlevi değildir.
• Veri bağımsızlığı, verinin saklanma biçiminden etkilenmeden farklı şekillerde sunulabilmesidir.
• Decimal türü ondalıklı sayıları saklar.
• Yazılım; programları, standartları ve kuralları kapsayan geniş bir kavramdır.
• Veri tabanı programları genel amaçlıdır; raporlama, eğitim, planlama ve analiz yazılımları özel amaçlıdır.

Konum ve acil çağrı sistemleri

• Coğrafi Bilgi Sistemleri grafik ve sözel verileri tematik harita katmanlarında birleştirip mekânsal analiz yaptırır.
• GPS, uydu ağı yardımıyla enlem, boylam ve yükseklik bilgisi verir.
• 112 çağrılarını sağlık, emniyet ve itfaiye temsilcilerinin bulunduğu Komuta Kontrol Merkezi değerlendirir.
• Hastane sisteminin başarısı için elektronik saklama, servis bağlantısı, görüntüleme ve raporlama gerekir.

Randevu sistemleri

• Randevu sistemlerinin iki sorunu hastanın beklemesi ve hekimin boş kalmasıdır.
• Başarı ölçütü hasta ve hekim kaynaklı maliyetlerin toplamıdır: TM=MH(B)+MD(S).
• Amaç bu toplam maliyeti en aza indirmektir.

Planlama ve stratejik planlama

• Planlar niteliğe göre amaç, politika, prosedür, kural, program, bütçe ve standart olarak ayrılır.
• İyi plan esnek, zamanlaması uygun, araştırmaya dayalı ve hedef odaklıdır; stratejik planlama ortak çalışmadır.
• Kaba planlamada öncelikli sorunlara uygun çözüm önerileri değerlendirilir; ayrıntılar sonraki aşamadadır.
• Çevresel değerlendirme iç ve dış etkenleri birlikte inceler; genellikle SWOT ile yapılır.
• İç çevre analizi personel, bina, finans gibi temel varlıkları ele alır; rekabet koşulları dış çevredir.
• Vizyon kuruluşun ulaşmak istediği geleceği, misyon varlık nedenini anlatır.

Sağlık planlaması, politika ve talep tahmini

• Çocukluk hastalıklarını önleme gibi hedefler giderilmemiş ihtiyaçların saptanması aşamasına girer.
• Politika süreci durum analizi, paydaş katılımı, uygulama, izleme ve değerlendirmeden oluşur.
• Talep tahmininde regresyon analizi, zaman serileri ve ihtiyaç tahmini kullanılır.
• Kaynak planlaması teknik ve finansal sorularla ilgilenir; hakkaniyetli dağılım sosyal ve etik bir hedeftir.
• Sağlığı kötü kullanmak gibi olumsuz iç etkenler zayıflıktır, güçlü yön sayılmaz.

Sağlık finansmanı ve harcamalar

• Sağlık finansmanı, hizmet bedeli için fonların toplanması ve sunuculara aktarılmasıdır.
• Bakanlık ve üniversite hastanelerinin harcamaları kamu sağlık harcamasıdır.
• Yeni buluşların hızla yayılması iletişim ve ulaşım olanaklarıyla küreselleşmenin sonucudur ve harcamaları artırır.
• Ceteris paribus, diğer koşullar sabitken iki değişken arasındaki ilişkiyi inceleme varsayımıdır.

İnsan kaynakları yönetimi

• Kurumların personelden beklediği nitelikler yeterlilik, uyum, bağlanma ve maliyet etkinliğidir.
• Eşleştirme (Michigan) Modeli seçim, değerlendirme, ödüllendirme ve gelişim işlevlerini stratejiyle eşleştirir.
• Seçimde psikometrik test, yetenek haritalandırma, biodata ve beceri analizi kullanılır; küçülme teknik değildir.
• Nicel talep tahmini yöntemleri rasyo, regresyon, trend analizi ve matematiksel modellerdir; Delphi nitel yöntemdir.
• Oryantasyon yeni çalışanın işe ve çevreye alışma sürecidir; kariyer yönetimi kariyer planlarını yürütüp izler.

VTYS

Verinin tanımlanması ve işlenmesini sağlayan veri tabanı yönetim sistemidir.

Veri bağımsızlığı

Verinin fiziksel ve mantıksal saklama ortamından etkilenmeden farklı biçimlerde sunulabilmesidir.

Durum bilgisi

Bir kurumun o anki mevcut özelliklerini anlatan bilgidir.

CBS (GIS)

Konumsal ve sözel verileri harita katmanlarında birleştirip mekânsal analiz sağlayan sistemdir.

GPS

Uydu ağıyla enlem, boylam ve yükseklik belirleyen küresel konumlama sistemidir.

Toplam maliyet (TM)

Randevuda hastanın bekleme ve hekimin boş kalma maliyetlerinin toplamıdır.

Çevresel değerlendirme

Kuruluşun iç etkenleriyle dış etkenlerinin birlikte incelendiği stratejik planlama aşamasıdır.

Vizyon

Kuruluşun gelecekte ulaşmak istediği ideal durumdur.

Sağlık finansmanı

Sağlık hizmeti bedeli için kaynakların toplanıp sunuculara aktarılmasıdır.

Ceteris paribus

Diğer şeyler eşitken ilkesidir; diğer etkenlerin sabit varsayılmasıdır.

Oryantasyon

Yeni çalışanın kuruma ve göreve alıştırılması sürecidir.

Kariyer yönetimi

Kariyer planlarının oluşturulması, yürütülmesi ve izlenmesi çalışmalarının bütünüdür.

• Statik sistem çevre değişiminden etkilenmeyen, dinamik sistem uyum sağlayandır; karıştırılmamalıdır.
• İç çevre (kontrol edilebilen) ile dış çevre (rekabet gibi kontrol dışı) ayrımına dikkat edilmelidir.
• Nicel yöntemler (regresyon, trend, zaman serisi) ile nitel yöntem Delphi sık karıştırılır.
• Veri tabanı programları genel amaçlıdır; özel amaçlı yazılımla karıştırılmamalıdır.
• Hızlılık, zaman ve kariyer hedefi gibi seçenekler 'yer almaz' sorularında sık çeldiricidir.