ATA-AÖF Sivil Havacılığa Giriş Çıkmış Sorular

Ders, sivil havacılığın tanımını, tarihsel kökenini, ekonomik önemini, uluslararası ve ulusal hukuki çerçevesini, işletme türlerini, personel koşullarını, hava trafik hizmetlerini ve kalite yönetimini tanıtır. Havacılık dilinin ve iletişimin temel kavramları da konuya dahildir.

Sivil havacılığın kapsamı ve gelişimi

• Sivil havacılık; ticari taşımacılık, sportif uçuşlar, zirai ilaçlama ve genel havacılığı kapsar.
• Savaş uçağı üretimi ve kullanımı askeri havacılık ile savunma sanayiinin alanındadır.
• Havacılığın kökeni, insanların kuşları gözlemleyip özenmesine dayanır; ilk denemeler kuş yapısından esinlenmiştir.
• Yük ve yolcu sayısındaki artış, sektörün dünyanın en hızlı büyüyenleri arasında yer almasını açıklar.

Uluslararası hukuk ve kuruluşlar

• Şikago Sözleşmesi 7 Aralık 1944'te imzalanmış, modern hava hukukunun temelini oluşturmuştur.
• Bu sözleşmeyle ICAO kurulmuş; devletlerin hava sahasındaki egemenliği ve standartlar belirlenmiştir.
• ICAO, Birleşmiş Milletler'e bağlıdır ve emniyet ile güvenlik standartlarını belirler.
• IATA ise hava yolu şirketlerinin birliğidir, ICAO ile karıştırılmamalıdır.

Türkiye'de düzenleme ve denetim

• Sivil havacılığı düzenleyen, denetleyen ve yetkilendiren en üst makam SHGM'dir.
• DHMİ havaalanlarının işletilmesinden sorumludur.
• Genel esasları 1983'te yürürlüğe giren 2920 sayılı Türk Sivil Havacılık Kanunu belirler.
• Kanun; tescil, personel lisansları ve güvenlik kurallarını da kapsar.

İşletme türleri

• Hava yolu işletmeleri tarifeli ya da tarifesiz olarak yirmi ve üzeri koltuklu uçaklarla yolcu veya yük taşır.
• Hava taksi işletmeleri daha küçük uçaklarla, en çok 19 koltukla hizmet verir.
• Uçuş faaliyetleri izne, uçuş planına ve kurallara bağlıdır; izinsiz uçuş yapılamaz.

Uçuş kuralları ve hava trafik hizmeti

• İki temel uçuş kuralı vardır: VFR görerek, IFR aletli uçuş kurallarıdır.
• IFR'de pilot dışarıyı göremediğinde göstergelere ve seyrüsefer yardımcılarına dayanır.
• Meydan kontrol görevlisi kuleden uçak ve yer trafiğini gözle izler, iniş ve kalkış izni verir.
• Askeri uçuşlar çoğunlukla VHF-UHF bandını kullanır.

Personel ve ekonomik etkiler

• Pilot adayı lisans (PPL, CPL, ATPL), sağlık raporu ve gerekli uçuş saatlerini tamamlamalıdır.
• Kendi uçağına sahip olmak hiçbir lisans için şart değildir.
• Havacılık çalışanlarının gelirlerini harcaması uyarılmış etkiyi doğurur; kabin görevlisinin eşya alması buna örnektir.

Kalite yönetimi ve iletişim

• ISO 9001 için zorunlu prosedürler: doküman kontrolü, kayıt kontrolü, iç tetkik, uygun olmayan ürünün kontrolü, düzeltici ve önleyici eylem.
• Müşteri sayısı bir prosedür değil, iş göstergesidir.
• AS 9100 havacılık ve uzay sanayii içindir; planlama, sistem yapısı, uygulama ve risk analizi gibi disiplinli adımlar içerir.
• Havacılık fonetik alfabesinde A=Alfa, B=Bravo, C=Charlie şeklinde sürer.

SHGM

Türkiye'de sivil havacılığın en üst düzenleyici ve denetleyici kurumu.

DHMİ

Havaalanlarını işletmekten sorumlu kuruluş.

ICAO

Şikago Sözleşmesi ile kurulan, BM'ye bağlı Uluslararası Sivil Havacılık Birliği.

IATA

Hava yolu şirketlerinin birliği.

VFR

Görerek Uçuş Kuralları.

IFR

Aletli Uçuş Kuralları; göstergelere ve seyrüsefer yardımcılarına dayanır.

Hava yolu işletmesi

Yirmi ve üzeri koltuklu uçaklarla yolcu ya da yük taşıyan ticari kuruluş.

Hava taksi işletmesi

En çok 19 koltuklu küçük uçaklarla hizmet veren işletme.

Uyarılmış etki

Havacılık çalışanlarının gelirlerini ekonomide harcamasından doğan etki.

Enformasyon

Bilginin tek yönlü aktarılması.

Komünikasyon

Bilginin karşılıklı, çift yönlü değiş tokuşu.

2920 sayılı Kanun

Türk sivil havacılığının hukuki çerçevesini çizen ana kanun.

• SHGM düzenler ve denetler, DHMİ havaalanı işletir; bu ikisi sık karıştırılır.
• ICAO devletler arası standart kurumudur, IATA şirketler birliğidir.
• Enformasyon tek yönlü, komünikasyon çift yönlüdür; sorularda yerleri değiştirilerek sorulur.
• Olumsuz sorularda ('değildir', 'yer almaz') uçak sahibi olma şartı, izinsiz uçuş ve savaş uçağı üretimi gibi uç ifadeler genellikle yanlış seçenektir.