ATA-AÖF Temel Bilgi Teknolojileri I Çıkmış Sorular

Ders, bilgisayarın donanım ve yazılım temellerini, işletim sistemlerini, ofis programlarını (Word, Excel), internet ve iletişim araçlarını ile açık ve uzaktan öğretimin işleyişini ele alır.

Bilgisayar tarihi ve veri işleme

• Veri işleme dört evrede ilerler: el yordamı, mekanik, elektromekanik ve elektronik. Delikli kartlar elektromekanik evreye aittir.
• Kuşaklar: vakumlu tüp, transistör (ikinci kuşak), entegre devre, mikroişlemci. Transistörler makineleri küçültüp güvenilir kılmıştır.
• ENIAC bir işletim sistemi değil, ilk elektronik bilgisayarlardan biri olan donanımdır.
• Bilgisayarlar ve kaydediciler veriyi ikili (binary) sistemle saklar.
• Bilgi hiyerarşisi: veri, enformasyon, bilgi, bilgelik. Bilgelik riskleri öngörüp doğru karar verme yetisidir.

Donanım birimleri

• Anakart tüm birimlerin doğrudan ya da dolaylı bağlandığı ana devre kartıdır.
• CPU aritmetik ve mantıksal işlemleri yapar, diğer birimleri yönetir; bilgisayarın beyni sayılır.
• RAM uçucu ana bellektir, elektrik kesilince silinir. ROM, sabit disk ve flash bellek kalıcıdır.
• Ses kartı sesi dijital ve analog arasında dönüştürür. CD-DVD sürücüler içsel donanımdır.
• Yazıcı, mikrofon, hoparlör ve dış modem çevre birimidir. Klavye türleri Q ve F klavyedir.

Yazılım ve işletim sistemleri

• Yazılımlar sistem yazılımı (işletim sistemi, sürücü) ve uygulama yazılımı (Word, Excel) olarak ikiye ayrılır.
• Sürücü, işletim sistemi ile donanım arasında aracılık eden yazılımdır.
• Windows masaüstü ve dizüstünde en yaygın işletim sistemidir. Android mobil cihazlar içindir.
• iOS katmanları: Core OS, Core Servis, Medya, Cocoa Touch. Kullanıcıya en yakın olan Cocoa Touch'tır.
• Android'in çekirdek katmanı Linux'un temel kodlarını içerir.

Word

• Giriş: kalın, italik, hizalama, yazı tipi. Ekle: tablo, grafik, çizim, bağlantı. Başvurular: dipnot, içindekiler, kaynakça.
• Tasarım: tema, filigran, sayfa rengi, sayfa kenarlığı. Düzen: satır numarası ve sayfa yapısı.
• Gözden Geçir: Sesli Oku ve Değişiklikleri İzle komutları.
• Sürekli bölüm sonu yeni bölümü aynı sayfada başlatır.
• Kısayollar: CTRL+V yapıştır, CTRL+Z geri al, CTRL+S kaydet.
• Dosya menüsünde Paylaş gönderme içindir; şifreleme, düzenleme kısıtı ve dijital imza Bilgi bölümündeki Belgeyi Koru ile yapılır.

Excel ve makrolar

• Çalışma sayfası satır ve sütunlardan oluşur, kesişim noktası hücredir. Formül = işaretiyle başlar.
• =TOPLA(A1:A10) aralığı toplar. İki nokta aralığı kapsar. MİN en küçük, ORTALAMA ortalama değeri verir.
• EĞER fonksiyonu koşula göre iki farklı sonuçtan birini üretir.
• Formüller sekmesi: İşlev Kitaplığı, Tanımlı Adlar, Formül Denetleme, Hesaplama grupları.
• Makrolar sık tekrarlanan işleri otomatikleştiren komut dizileridir. Google Sheets elektronik tablodur, kelime işlemci değildir.

İnternet, iletişim ve güvenlik

• IP adresi cihaza atanan mantıksal adrestir (IPv4'te 32 bit). Devlet siteleri .gov uzantısını kullanır.
• Microsoft Defender güvenlik programıdır, tarayıcı değildir. Gizli sekme gezinme izlerinin kaydedilmesini önler.
• Bulut depolama verileri internetteki sunucularda tutar ve her cihazdan erişim sağlar.
• İletişimin öğeleri: kaynak, ileti, kanal, alıcı, geri bildirim.
• Eş zamanlı (senkron) ortamlar canlı ders ve videokonferanstır. E-posta, forum, blog ve podcast eş zamanlı değildir.
• Truva atı fark edilmeden çalışır, bilgisayarı hızlandırmaz. Ön yükleme virüsü MBR'ye yerleşir. E-posta alanları: konu, ek, gönderen.

Açık ve uzaktan öğretim, ÖYS ve mobil teknolojiler

• Paydaşlar: öğrenci, öğretici, içerik geliştiriciler, bilgi işlem uzmanları, ölçme değerlendirme uzmanları. Süreci yönetmek öğrencinin rolüdür.
• Bireysel yönetim zayıflığı, esnek ortamın dezavantajıdır.
• ÖYS açık kaynaklı (Moodle, Sakai, Canvas, Olat) ve ticari (Blackboard) olur.
• ÖYS bileşenleri öğrenen, eğitimci, yönetici ve içeriktir. Ders adını sistem yöneticisi belirler.
• Web konferansın avantajları görüntü, ses ve beden dili aktarımıdır.
• Mobil teknolojiler zaman ve mekândan bağımsız, hayat boyu öğrenmeyi destekler; masaüstü bilgisayar mobil sayılmaz.
• AtademiX ilk kurumsal MOOC platformudur. Creative Commons açık kaynaklara serbest erişim sağlar.

Anakart

Tüm donanım birimlerinin bağlandığı ana devre kartıdır.

RAM

İşlemcinin kullandığı verileri geçici tutan, kapanınca silinen ana bellektir.

Sürücü (Driver)

Donanımın işletim sistemiyle çalışmasını sağlayan aracı yazılımdır.

Makro

Tekrarlanan işleri otomatikleştiren komut dizisidir.

Eş zamanlı olmayan iletişim

Tarafların aynı anda çevrimiçi olmasının gerekmediği iletişimdir.

ÖYS

Dersleri, içeriği ve kullanıcıları yöneten öğrenme yönetim sistemidir.

MOOC

Herkesin katılabildiği kitlesel açık çevrim içi derslerdir.

Creative Commons

Eser sahibinin içeriği ücretsiz ve yasal paylaşmasına izin veren lisans modelidir.

IP adresi

Ağdaki cihaza atanan benzersiz mantıksal adrestir.

Enformasyon

Ham verinin işlenip anlam kazanmış hâlidir.

Ön yükleme virüsü

Diskin MBR bölümüne yerleşip her açılışta etkinleşen zararlı yazılımdır.

• Word'de tema, filigran, sayfa rengi ve sayfa kenarlığı Tasarım sekmesindedir; Düzen ile karıştırılmamalı.
• Paylaş ile Belgeyi Koru farklıdır: koruma, kısıtlama ve imza Belgeyi Koru'dadır.
• Eş zamanlı (videokonferans, canlı ders) ile eş zamanlı olmayan (e-posta, forum, blog) ortamlar ayrılmalı.
• Sistem yazılımı (işletim sistemi, sürücü) ile uygulama yazılımı (Word, Excel) karıştırılmamalı.
• Açık kaynaklı ÖYS'lerde Blackboard yoktur; tek ticari örnek odur.