AUZEF Bilgisayar Ağları Çıkmış Sorular

Bilgisayar Ağları dersi; ağların türlerini, topolojilerini, ağ cihazlarını, OSI ve TCP/IP katmanlarını, anahtarlama yöntemlerini, temel protokolleri ve ağ başarım ölçütlerini ele alır. Veri iletiminin nasıl gerçekleştiği katmanlar üzerinden anlatılır.

Ağ türleri ve ölçek

• Ağlar kapladıkları coğrafi alana göre adlandırılır: PAN, LAN, CAN, MAN, WAN.
• Genişten dara sıralama: WAN, MAN, CAN, LAN, PAN.
• Binalar arası haberleşmede WAN ve MAN kullanılabilir; PAN kişisel cihazlarla sınırlıdır.
• Laboratuvar ağları LAN, yerleşke geneli ağ CAN, şehir geneli ağ MAN sayılır.
• Hücresel ağ, ölçeğe göre ağ sınıflandırmasında yer almaz.

Topolojiler

• Topoloji, cihazların birbirine bağlanış biçimini anlatır; standartlar bus, ring, star, mesh ve tree'dir.
• Yıldız topolojide merkez dışındaki arıza ağı durdurmaz; merkez bozulursa tüm ağ durur.
• Halka topolojide jeton sahibi gönderir, veri komşu cihazlardan geçer, maliyet düşüktür.
• Örgü topolojide her cihaz diğerine doğrudan bağlıdır; kablo, port ve güç tüketimi yüksektir.
• Genişletilmiş halka topolojisi diye bir tür yoktur.

Ağ cihazları ve ortamlar

• Tekrarlayıcı ve göbek fiziksel katmandadır; tekrarlayıcı zayıflayan sinyali yeniden üretir.
• Göbek gelen veriyi tüm portlara yayar, bu yüzden yol paylaşımlıdır.
• Köprü ve anahtar MAC adresine bakarak iletir (2. katman).
• Yönlendirici 3. katmanda çalışır; giriş-çıkış noktaları, anahtarlama düzeneği ve yönlendirme işlemcisi içerir.
• Geçityolu farklı teknolojideki ağları bağlar ve protokol dönüşümü yapar.
• Fiber optik kablo ışıkla taşır; çift bükümlü kablo UTP ve STP olmak üzere ikiye ayrılır.
• NFC çok kısa menzilli, Bluetooth birkaç metrelik düşük maliyetli kablosuz teknolojidir.

Başarım ve sinyaller

• Bant genişliği teorik kapasiteyi, verim oranı fiilen başarıyla iletilen veriyi gösterir.
• Yayılım gecikmesi mesafe ile sinyal hızına, iletim gecikmesi veri boyutu ile bant genişliğine bağlıdır.
• Gürültü, sinyale karışan istenmeyen her türlü etkidir.
• Analog sinyal sinüs, dijital sinyal kare dalgadır; tüm sinyaller sinüs değildir.
• Veri genişliği standart bir başarım ölçütü değildir.

Katmanlı mimari

• OSI yedi katmanlıdır; bu derste kullanılan TCP/IP modeli beş katmanlıdır.
• Veri adı katmana göre değişir: veri, segment, paket, çerçeve, bit.
• Her katman üst katmandan gelen veriye kendi başlık bilgisini ekler.
• Fiziksel katman bitleri sinyale çevirir; veri bağı MAC adresleme, hata denetimi ve akış kontrolü yapar.
• Ağ katmanı IP adreslemesi ve yönlendirmeyi üstlenir, farklı yapıdaki ağları haberleştirir.
• Güvenilirlik 2. ve 4. katmanlarda sağlanır; şifreleme ve sıkıştırma sunum katmanındadır.

Taşıma ve ağ protokolleri

• TCP güvenilir, UDP bağlantısız ve hızlıdır; canlı yayın ve oyunlarda UDP tercih edilir.
• TCP bağlantısı SYN, SYN-ACK, ACK sırasıyla kurulur.
• S biti bağlantı başlatmayı, R biti bağlantıyı sıfırlamayı ifade eder.
• Checksum alanı hem TCP hem UDP başlığında bulunur; hedef port UDP'de, receive window TCP'de yer alır.
• IPv4 32 bit ve ondalık, IPv6 128 bit ve on altılık yazılır; TTL paketin sonsuz dolaşmasını önler.
• ICMP ve IP ağ katmanındadır; OSPF yönlendirme protokolüdür.

Uygulama katmanı protokolleri

• HTTP, SMTP, DNS, FTP ve DHCP uygulama katmanı protokolleridir.
• SMTP 25 numaralı portu kullanır ve itme (push) ilkesiyle çalışır.
• FTP dosya aktarımı içindir ve iki ayrı TCP bağlantısı gerektirir.
• DHCP cihaza IP, alt ağ maskesi ve ağ geçidini otomatik verir.
• HTTP 404 kodu istenen kaynağın bulunamadığını bildirir.

Anahtarlama ve erişim kontrolü

• Devre anahtarlamada hat ayrılır, telefon şebekesini yansıtır; kurulum, aktarım, sonlandırma olmak üzere üç faz vardır.
• Paket anahtarlamada veri parçalanır, paketler ortak yolları paylaşır; İnternet bu mantıkla çalışır.
• MAC protokolleri üç gruptur: rastgele erişim, kontrollü erişim, kanallama.
• Ethernet CSMA/CD kullanır; Token Ring jetonla sıra beklemeli çalışır.
• Standartları ANSI, IEEE, ISO, IETF gibi kuruluşlar onaylar.

Protokol

Birbiriyle iletişim kuran cihazların uyduğu kurallar bütünüdür.

Standart

Bir kuruluşça onaylanmış, yaygın kabul görmüş resmî teknik belgedir.

Topoloji

Ağdaki cihazların fiziksel veya mantıksal bağlanış düzenidir.

Verim oranı

Belirli sürede hedefe başarıyla ulaşan net veri miktarıdır.

Yayılım gecikmesi

Sinyalin ortamda bir noktadan diğerine ulaşması için geçen süredir.

MAC adresi

Ağ kartına atanan 48 bitlik, veri bağı katmanında kullanılan donanım adresidir.

Başlık (header)

Her katmanın veriye eklediği kontrol bilgisidir.

Üçlü el sıkışma

TCP bağlantısını SYN, SYN-ACK, ACK adımlarıyla kurma yöntemidir.

Paket anahtarlama

Verinin paketlere bölünüp ortak yollardan bağımsız iletilmesidir.

Devre anahtarlama

İletişim boyunca tarafa özel hat ayrılan yöntemdir.

CSMA/CD

Ethernet'te çakışmayı dinleyerek ve tespit ederek önleyen erişim protokolüdür.

Geçityolu

Farklı teknolojili ağları bağlayan, protokol dönüşümü yapan cihazdır.

• Bant genişliği teorik kapasite, verim oranı gerçekleşen değerdir; karıştırılmamalıdır.
• Yayılım gecikmesi mesafe/hız, iletim gecikmesi veri boyutu/bant genişliği ile bulunur.
• Göbek ve tekrarlayıcı 1. katman, köprü ve anahtar MAC'e bakan 2. katman cihazlarıdır.
• Veri adlandırması: segment taşıma, paket ağ, çerçeve veri bağı katmanındadır; uygulama, sunum ve oturumda veri denir.
• Soruda 'yer almaz' ifadesinde genişletilmiş halka topolojisi, hücresel ağ ve veri genişliği gibi uydurma ya da kapsam dışı seçenekler aranmalıdır.