AUZEF Çatışma Çözümleme ve Müzakere Teknikleri Çıkmış Sorular
İstanbul Üniversitesi AUZEF Çatışma Çözümleme ve Müzakere Teknikleri dersinin vize, final ve bütünleme sınavlarına hazırlanmak için 54 soruluk havuz: çıkmış sınav sorularını cevaplarıyla çöz, yanlış yaptıklarını tekrar et, yolda sesli dinle.
Çatışma Çözümleme ve Müzakere Teknikleri konu özeti
Ders, çatışmaların nedenlerini, tırmanma ve sönümlenme süreçlerini, kimlik ve toplumsal psikolojinin rolünü ve çatışma çözümünde müzakere ile arabuluculuk araçlarını ele alır. Uluslararası ilişkiler kuramları ve jeopolitik de çatışmaya bakışı tamamlar.
Çatışmanın tırmanması ve analiz düzeyleri
- Tırmanma sırası: farklılaşma, zıtlaşma, kutuplaşma, şiddet, savaş.
- Ramsbotham ve arkadaşlarının modelinde en tepe nokta savaştır.
- Aynı yazarlar çatışma analizini beş düzeyde önerir: küresel, bölgesel, devlet, toplumsal ve elit düzeyi.
- Tırmandırma sorunu çözmez, büyütür ve sertleştirir; çözüm çalışmalarının parçası sayılmaz.
Kimlik, ötekileştirme ve toplumsal psikoloji
- Toplumsal regresyonda grup kimliği tehdit altında hissedilir; panik, savunmacılık ve saldırganlık artar, çatışma potansiyeli yükselir.
- Toplumsal psikoloji ile çatışma karşılıklı etkilenir: gerileme çatışmayı tetikler, yoğun çatışma travmayla psikolojiyi geriletir.
- Seçilmiş zaferler ve travmalar kolektif kimliği besler; sürekli canlı tutulmaları çatışmacı kimliği pekiştirir.
- Parlamentolar arası dostluk grupları kimlik inşası değil, diplomatik dış ilişki çalışmasıdır.
- Sapkınlık ve toplumsal denetim konusu kimlik-ötekileştirme bağından ayrı bir başlıktır.
Uluslararası ilişkiler kuramları ve sistem
- Anarşi, üst otoritenin yokluğudur; tam kaos anlamına gelmez.
- Uluslararası hukuk, diplomatik teamüller, kurumlar ve rejimler düzeni korur; iç hukuk bu işlevi görmez.
- Realizm için temel unsur ulusal çıkar ve güçtür; adalet ve demokrasi ancak çıkara hizmet ettikçe değerlidir.
- Sistem yaklaşımında uyumsuzluklar yapıyı değiştirecek düzeye gelince çatışma potansiyeli en üst düzeye çıkar.
Jeopolitik ve tarihsel arka plan
- Jeopolitik coğrafyanın siyasete etkisini inceler; geçiş yolları ve enerji kaynaklarını denetleme politikaları çatışma doğurur.
- Jeopolitik teoriler büyük güçlerin mücadele ettiği odak noktalarını saptamada işe yarar.
- 19. yüzyılda Avrupa Uyumu sayesinde savaşlar daha sınırlı ve diplomatikti.
- Topyekün savaş 20. yüzyıldaki dünya savaşlarına aittir.
Savaşın haklılığı, barış ve insan hakları
- Jus ad bellum savaşa girişin haklılığını, jus in bello savaş sırasındaki davranışı ilgilendirir.
- Sivillerin korunması jus in bello ilkesidir.
- İnsan hakları yaklaşımı adaleti, çatışma çözümü ise istikrar ve şiddetin durmasını esas alır; aralarında gerilim olabilir.
- Çözüm sürecinde uluslararası toplum ve büyük güçler çoğunlukla yapıcı rol oynar; dışarıda bırakılmaları adım sayılmaz.
Müzakere
- Önemli olan görünür pozisyonlar değil, arkasındaki ihtiyaç ve çıkarlardır.
- Nitelikli müzakere sıfır toplamlı mantıktan uzaklaşır, ortak çıkara dayalı kazan-kazan çözümler arar.
- Davranış kalıpları: rekabet, iş birliği, uzlaşma, tavizkârlık; uzaklaşma bunlardan değildir.
- Çözüm araçları: pozisyon değişikliği, kaynak paylaşımı, toprak takası, ortak egemenlik; iletişim yavaşlatılmaz, güçlendirilir.
- Saunders aşamaları arasında barış dönemi yoktur.
Arabuluculuk
- BM rehberine göre arabuluculuk tarafların gönüllü katılımına dayanır.
- Arabulucu çözüm dayatamaz, tarafları zorlayamaz; zorlama ilke değildir.
- Atölyeler, beyin fırtınası ve arabuluculuk yapıcı sorun çözme araçlarıdır.
Önemli kavramlar
- Regresyon
- Büyük grubun tehdit altında hissedip çocuksu, savunmacı ve saldırgan tepkilere dönmesi; çatışma riskini artırır.
- Tırmanma (eskalasyon)
- Çatışmanın farklılaşmadan savaşa doğru adım adım sertleşmesi.
- Kutuplaşma
- Tarafların kendi içinde kenetlenip karşı tarafı düşman olarak görmesi.
- Uluslararası anarşi
- Sistemi denetleyen üst siyasi otoritenin bulunmaması; kaos anlamına gelmez.
- Jeopolitik
- Coğrafyanın siyaset ve güç mücadelesi üzerindeki etkisini inceleyen yaklaşım.
- Jus ad bellum
- Savaşa başvurmanın haklılığını belirleyen ilkeler bütünü.
- Jus in bello
- Savaş sırasındaki davranışların haklılığı; sivillerin korunması buraya girer.
- Seçilmiş travma ve zafer
- Büyük grubun ortak kimliğini besleyen, sürekli hatırlanan geçmiş acı ve başarılar.
- Pozisyon ve çıkar
- Pozisyon taraf iddiasıdır; asıl önemli olan onun arkasındaki ihtiyaç ve çıkarlardır.
- Sıfır toplamlı oyun
- Birinin kazancının ötekinin kaybı olduğu mantık; nitelikli müzakereye uymaz.
- Realizm
- Devletin ulusal çıkarını ve gücünü merkeze alan uluslararası ilişkiler kuramı.
Sınav ipuçları
- Sorular çoğunlukla yanlış olanı sorar; mutlak ifadeler (hiç, her zaman, yalnızca, söz konusu değildir) genellikle yanlış çıkar.
- Jus ad bellum (savaşa girişin haklılığı) ile jus in bello (savaş sırasındaki davranış) karıştırılmamalıdır.
- 19. yüzyıl sınırlı savaşlarla, topyekün savaş ise 20. yüzyılla ilişkilendirilir.
- Müzakerede pozisyon değil çıkar ve ihtiyaç önemlidir; kazan-kazan esastır, sıfır toplamlı oyun değil.
- Anarşi kaos demek değildir; düzeni devletler arası mekanizmalar sağlar, iç hukuk değil.
Hangi sınavların soruları var?
Çatışma Çözümleme ve Müzakere Teknikleri örnek sorular
Aşağıdaki sorular dersin konularından derlenmiştir; cevabı görmek için "Cevabı gör"e dokunun. Tüm soruları uygulamada çözebilirsiniz.
1. İnsan hakları odaklı yaklaşımla çatışma çözümü yaklaşımının karşılaştırılmasına ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
- İnsan hakları çabaları, her bireyin devredilemez ve geri alınamaz haklarının her koşulda korunmasını hedefler. Çatışma çözümü yaklaşımında ise başlıca hedef, şiddetin en kısa sürede durdurulmasıdır.
- İnsan hakları arayışı ile çatışma çözümü yaklaşımı arasında bir yandan gerilim, bir yandan da birbirini tamamlama ilişkisi bulunduğu söylenebilir.
- İnsan hakları yaklaşımı uzun vadeli bir istikrar ve barış peşindeyken, çatışma çözümü yaklaşımı şiddetin durdurulmasına yönelik nispeten daha acil tedbirleri öne çıkarır.
- İnsan hakları çabaları ile çatışma çözümü çabaları arasında gerilimden söz edilemez; iki yaklaşımın arasında yalnızca birbirini tamamlama ilişkisi vardır.
- Geçmişteki çatışmalarda önce istikrarı savunanlarla önce adaleti savunanlar arasında bir gerilim yaşandığı görülür. Bu gerilimi gidermenin biricik yolu, güçlü bir iktidarın hem istikrarı sağlaması hem de adil davranmasıdır.
Cevabı gör
Doğru cevap: D) İnsan hakları çabaları ile çatışma çözümü çabaları arasında gerilimden söz edilemez; iki yaklaşımın arasında yalnızca birbirini tamamlama ilişkisi vardır.
İnsan hakları yaklaşımı adalet, çatışma çözümü yaklaşımı ise istikrar ve şiddetin durması üzerine kuruludur. Barışı çabuk sağlamak için bazı adalet taleplerinden geçici olarak vazgeçilebildiğinden aralarında gerilim de bulunur. Bu yüzden gerilimin hiç olmadığını söyleyen ifade yanlıştır.
2. Regresyon (gerileme) kavramına ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğru değildir?
- Regresyon, büyük grubun kimlik gereksinimini karşılayamaması sonucunda ortaya çıkar.
- Regresyon yaşayan büyük grubun çatışma potansiyeli çok düşüktür.
- Regresyon yaşayan grubun üyeleri arasında yoğun kaygı, kaos ve panik görülür.
- Regresyon yaşayan büyük grubun üyeleri, ilkel zihinsel mekanizmaları ortaklaşa kullanarak kendilerini yeniden örgütlemeye yönelir.
- Panik ortamından kurtulmak isteyen ve regresyon yaşayan büyük grubun üyeleri narsisistik ve paranoyak özellikler göstermeye başlar.
Cevabı gör
Doğru cevap: B) Regresyon yaşayan büyük grubun çatışma potansiyeli çok düşüktür.
Toplumsal regresyonda grup kimliğinin tehdit altında olduğu hissedilir; panik ve kaos yaşanır. Grup savunmacı ve saldırgan davrandığından çatışma potansiyeli azalmaz, artar.
3. BM Genel Sekreterliği'nin yayımladığı arabuluculuk rehberi, arabuluculuk çabalarında göz önünde bulundurulması gereken temel ilkeleri sıralamaktadır. Aşağıdakilerden hangisi bu ilkeler arasında yer almaz?
- Hazırlıklı olmak
- Tarafsızlık
- Taraflardan gerekli rızanın alınması
- Uluslararası hukuka uygunluk
- Zorlama
Cevabı gör
Doğru cevap: E) Zorlama
Arabuluculuk, tarafların sürece kendi istekleriyle katılmasına dayanır. Arabulucu taraflara çözüm dayatamaz ve onları sürece katılmaya zorlayamaz.
4. Toplumsal kimlik ile çatışma arasındaki karşılıklı etkiyi anlatan ifadelerden biri hatalıdır. Bu hatalı ifade aşağıdakilerden hangisidir?
- Gerçekçi (realist) kuramlar, grupların çıkarlarının çelişmesinin ve aralarındaki rekabetin kendini merkeze koyan bir tutuma yol açtığını savunur.
- Dünyayı anlamlandırmaya çalışan bireyler, kendi grubundakilerin hepsine olumlu bakar ve onların kusurlarını gözden kaçırmaya yatkındır.
- Çatışma başladıktan sonra işleyen algı, biliş, duygu ve davranış düzeyindeki süreçler doğru yönetilmezse çatışma ortamı çabucak ağırlaşır.
- Sosyal kimlik kuramına göre bir gruba üye olmak, tek başına bile ayrımcılığın ve çatışmanın psikolojik zeminini oluşturabilir.
- Toplumsal psikolojideki gerileme çatışmaları körükleyebilir, fakat çatışmaların toplumsal psikolojiyi etkilemesi söz konusu değildir.
Cevabı gör
Doğru cevap: E) Toplumsal psikolojideki gerileme çatışmaları körükleyebilir, fakat çatışmaların toplumsal psikolojiyi etkilemesi söz konusu değildir.
Etkileşim çift yönlüdür. Toplumsal psikolojideki gerileme çatışmayı tetikleyebilir. Yoğun çatışmalar da travmalara yol açarak toplumsal psikolojiyi geriletebilir.
5. Uluslararası sistemde tüm sistemi denetleyen bir üst siyasi otoritenin olmayışı, sistemin yapısının anarşik olduğu şeklinde ifade edilir. Anarşi, uluslararası ortamın bütünüyle kaotik olduğu anlamına gelmez. Aşağıdakilerden hangisi uluslararası sistemin tamamen kaosa sürüklenmesini önleyen etkenler arasında sayılamaz?
- Uluslararası hukuk
- Devletlerin iç hukuk sistemleri
- Diplomatik teamüller
- Uluslararası kurumlar
- Uluslararası rejimler
Cevabı gör
Doğru cevap: B) Devletlerin iç hukuk sistemleri
Uluslararası anarşiyi düzenleyen etkenler uluslararası hukuk, diplomatik teamüller, kurumlar ve rejimler gibi devletler arası mekanizmalardır. Devletlerin iç hukuku ise yalnızca kendi iç düzenlerini sağlar.
6. Bir ulusun büyük grup kimliğini güçlendirmeye hizmet eden etkinlikler düşünüldüğünde, aşağıdakilerden hangisi bu kapsamın dışında kalır?
- Tarihi kahramanların mitleştirilmesi
- Tarihi zaferlerin canlandırılması
- Parlamentolar arası dostluk grupları oluşturulması
- Tarihi travmaların canlandırılması
- Bağımsızlık günlerinin kutlanması
Cevabı gör
Doğru cevap: C) Parlamentolar arası dostluk grupları oluşturulması
Diğer seçenekler ortak geçmişi, zaferleri ve acıları hatırlatarak kolektif kimliği besler. Parlamentolar arası dostluk grupları ise kimlik inşasından çok dış ilişkilere yönelik diplomatik bir çalışmadır.
7. Aşağıdaki kavramlardan hangisi, sorunların çözümüne yönelik çalışmaların bir parçası olarak düşünülemez?
- Çalışma atölyeleri
- Tırmandırma
- Beyin fırtınası
- Ara buluculuk
- Çözüm önerileri
Cevabı gör
Doğru cevap: B) Tırmandırma
Atölyeler, beyin fırtınası ve arabuluculuk sorun çözmenin yapıcı araçlarıdır. Tırmandırma (escalation) ise sorunu çözmek yerine büyütüp sertleştirir.
8. Sistem yaklaşımına ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
- Sistem yaklaşımına göre çatışmalar, güç ve etkinin birçok unsurun etkileşiminden doğduğu toplumsal sistemlerdeki düzensizlik ve uyumsuzlukların yansımasıdır.
- Sistem yaklaşımı; güvenlik, istikrar, eşitlik, adalet, iş birliği, gerginliğin azaltılması ve hoşgörünün yaygınlaştırılması gibi birçok hedefe eşzamanlı olarak ulaşılmasını önerir.
- Sistem yaklaşımına göre düzensizlik ve uyumsuzluklar sistemdeki güç dağılımını, yani yapıyı değiştirebilecek düzeye geldiğinde çatışma potansiyeli ortadan kalkar.
- Sistem yaklaşımı, çatışma çözümü çalışmalarının birden çok disiplini kapsayan bir çerçevede yürütülmesini öngörür.
- Bütünü görmeyi hedefleyen sistem yaklaşımı; siyasi, iktisadi, sosyolojik ve psikolojik sistemler arasındaki etkileşimlerin birlikte ele alınmasını önerir.
Cevabı gör
Doğru cevap: C) Sistem yaklaşımına göre düzensizlik ve uyumsuzluklar sistemdeki güç dağılımını, yani yapıyı değiştirebilecek düzeye geldiğinde çatışma potansiyeli ortadan kalkar.
Düzensizlik ve uyumsuzluklar sistemin yapısını değiştirebilecek noktaya vardığında çatışma potansiyeli ortadan kalkmaz; en yüksek düzeye çıkar ve sistemin dönüşümüne yol açabilir.
9. Kimlik, ötekileştirme ve çatışma arasındaki neden-sonuç bağını açıklayan önermeler arasında yer almayan, yani konunun dışında kalan önerme hangisidir?
- Geleneklere ve geçerli standartlara uymayı reddeden, uyumsuzluk gösteren davranışlar toplumsal düzeni bozar ve çatışmaları doğurur.
- Somut öğeler üzerinden başlayan "ben"-"öteki" ayrımı zamanla soyutlaşır ve bu öğelerden bağımsız düşünülebilen kimlikler oluşur.
- "Ben" ile "öteki" birbirinden ayrıldıkça, ihtiyaç ve çıkarların kimliğin koruması altında olduğu inancı yerleşir.
- İhtiyaç ve çıkarlarının kimlik tarafından güvence altına alındığına inanan kişiler yalnızca birtakım ihtiyaçları için değil, fikirlerinin doğruluğunu "kanıtlamak" için de çatışır.
- Grup üyeleri birtakım norm ve beklentileri içselleştirdikçe birbirine benzer, dışarıdakilerden ise belirgin biçimde ayrışır; bu da "ben" ile "öteki"nin ayrılmasını getirir.
Cevabı gör
Doğru cevap: A) Geleneklere ve geçerli standartlara uymayı reddeden, uyumsuzluk gösteren davranışlar toplumsal düzeni bozar ve çatışmaları doğurur.
Bu önerme kimlik ve ötekileştirmeden çok, sapkınlık ve toplumsal denetim mekanizmalarıyla ilgilidir.
10. Müzakerelerde çıkar ve ihtiyaçların karşılanmasına yönelik çabalar hakkında aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?
- Bazen başlangıçta belirlenen pozisyonlar dokunulmaz ve tartışılmaz konulara (totem) dönüşebilir; bu da süreci yönetenlerin müzakere kapasitesini kısıtlayabilir.
- Tarafların çıkar ve ihtiyaçları hakkında yeterli bilgi toplanmamışsa müzakereler kör dövüşüne dönüşebilir.
- Bir çatışmada asıl önemli olan, tarafların ihtiyaçları ve çatışan çıkarları değil, pozisyonlarıdır.
- Müzakere sırasında güçlü aktörler çoğunlukla çıkarlarının peşinden giderken, zayıf aktörler çoğunlukla soyut ihtiyaçlarıyla ilgilenir.
- Uzun süredir sürüp sonuçlanmayan müzakere süreçleri yakından incelendiğinde, bunların ihtiyaçlara dayalı soyut değerler üzerinden yürütüldüğü ve bu yüzden sonuca bağlanamadığı görülür.
Cevabı gör
Doğru cevap: C) Bir çatışmada asıl önemli olan, tarafların ihtiyaçları ve çatışan çıkarları değil, pozisyonlarıdır.
Müzakere kuramına göre çatışmada asıl önemli olan, değişmez görünen pozisyonlar değil, bunların arkasındaki ihtiyaç ve çıkarlardır. Başarılı müzakere pozisyonlara takılmak yerine bu ihtiyaçları karşılamaya yönelir.
Bu dersi alan bölümler
Nasıl çalışmalı?
Önce "Vize (hepsi)" ya da "Final (hepsi)" ile geçmiş yılların sorularını çözün; aynı konular sınavlarda sık tekrarlanır. Yanlış yaptığınız sorular "Yanlışlar" bölümünde birikir, sınavdan önce onları yeniden çözün. Yolda ya da ev işi yaparken "Sesli Dinle" ile soruları ve cevaplarını dinleyebilirsiniz.
Sık sorulan sorular
AUZEF Çatışma Çözümleme ve Müzakere Teknikleri çıkmış sorular nerede?
Mobil Defter'de AUZEF Çatışma Çözümleme ve Müzakere Teknikleri dersinin vize, final ve bütünleme hazırlığı için 54 sorusu var (2025 Final, 2025 Büt, 2024 Final). Soruları cevaplarıyla test olarak çözebilir, yanlışlarını ayrıca tekrar edebilir ve sesli dinleyebilirsin.
AUZEF Çatışma Çözümleme ve Müzakere Teknikleri vize soruları ve final soruları ayrı çözülebilir mi?
Evet. Uygulamada "Final (hepsi)" düğmeleriyle yalnız o sınavın sorularını, yıl düğmeleriyle de tek bir yılın sınavını çözebilirsin.
AUZEF Çatışma Çözümleme ve Müzakere Teknikleri çıkmış sorular PDF olarak indirilebilir mi?
Ayrı bir PDF dosyası yerine uygulamadaki "Kağıda yazdır" düğmesi dersin bütün sorularını ve cevap anahtarını yazdırılabilir sayfa olarak hazırlar; telefonda ya da bilgisayarda "PDF olarak kaydet" seçeneğiyle PDF yapabilirsin.
AUZEF Çatışma Çözümleme ve Müzakere Teknikleri ders notları ve konu özeti var mı?
Evet. Bu sayfada dersin konu özeti var; uygulamadaki "Konu özeti" düğmesiyle özetin tamamını okuyabilir ya da sesli dinleyebilirsin.
AUZEF Çatışma Çözümleme ve Müzakere Teknikleri soruları ücretli mi?
Hayır, ücretsiz. Ad, cep telefonu ve bölümünle bir dakikada üye olup bütün sorulara, yanlışlar listesine ve sesli dinlemeye erişebilirsin.
4. sınıf Bahar diğer dersler
- 20.yy.felsefesi çıkmış sorular
- Acil Yardım ve Afet Yönetimi Pratikleri çıkmış sorular
- Afetler Coğrafyası çıkmış sorular
- Afetlerde İyileştirme Çalışmaları çıkmış sorular
- Afetlerde ve Arama Kurtarma Çalışmalarında Operasyon Yönetim Sistemi çıkmış sorular
- Antropojenik Jeomorfoloji çıkmış sorular
- Balkanlar Siyaseti çıkmış sorular
- Beden Eğitimi ve Oyun Eğitimi çıkmış sorular
- Bilişim Sistemleri Analiz ve Tasarımı çıkmış sorular
- Bilişim Sistemleri ve Lojistik çıkmış sorular
- Ceza Muhakemesi Hukuku çıkmış sorular
- Çağdaş Sosyoloji Teorileri çıkmış sorular
- Çalışmanın Seyri ve Sağlık çıkmış sorular
- Çevre Ekonomisi çıkmış sorular