AUZEF Dış Ticaret İşlemlerinin Muhasebeleştirilmesi Çıkmış Sorular

Ders, muhasebenin temel kavram ve ilkelerinden yola çıkarak dış ticaret işlemlerinin (ihracat, ithalat, döviz ve kur farkları) Tekdüzen Hesap Planı'ndaki hesaplarla nasıl kaydedileceğini anlatır.

Muhasebenin temelleri

• Muhasebenin işlevleri kaydetme, sınıflama, özetleme ve yorumlamadır; onaylama bu işlevlerden biri sayılmaz.
• Borç ve alacak toplamları eşit olan hesap kapalıdır.
• Öz kaynak, toplam varlıklardan üçüncü kişilere olan borçlar çıkarılarak bulunur; örneğin 8.000 varlık ve 5.000 borçla 3.000 TL kalır.
• Faaliyetler sonucu varlıkların azalması zarar olarak adlandırılır.

Temel muhasebe kavramları

• Tahakkuk kavramı: olaylar nakit hareketine bakılmadan gerçekleştikleri dönemde kayda alınır.
• Tam açıklama kavramı: amortisman yöntemi gibi uygulama değişiklikleri bilgi kullanıcılarına bildirilmelidir.

Defterler ve finansal tablolar

• İşlemler önce tarih sırasıyla Yevmiye Defteri'ne yazılır.
• Ardından hesaplar altında sınıflanarak Büyük Defter'e (Defteri Kebir) aktarılır.
• Gelir Tablosu işletmenin kâr edip etmediğini gösterir; finansman gideri bu tabloda yer alır.
• Bilanço kalemlerindeki dönem içi değişimler hesaplar aracılığıyla izlenir.
• Nakit borç ödemesi hem kasayı hem borcu azaltır, böylece kaynaklar düşer.

Hesap türleri ve çalışma ilkeleri

• Gelir ve gider hesapları sonuç hesaplarıdır; Konusu Kalmayan Karşılıklar da sonuç hesabıdır.
• Gelir hesapları alacak bakiyesi verir ya da bakiyesiz kalır, borç bakiyesi vermez.
• Pasifi düzenleyici hesaplarda artış borca, azalış alacağa yazılır.
• Verilen Çekler ve Ödeme Emirleri aktifi düzenleyen bir hesaptır.
• Kıdem Tazminatı Karşılığı gerçek bir borçtur, pasifi düzenleyen hesap değildir.

Tekdüzen Hesap Planı yapısı

• Üç haneli hesap numarasında ilk rakam hesabın sınıfını gösterir.
• Gelir tablosu hesapları 6 ile başlayan grupta toplanır.
• 300 Banka Kredileri kısa vadeli yabancı kaynaklar grubundadır; yabancı para kredileri alt hesapta izlenir.
• 780.02 Yurt Dışı Finansman Giderleri maliyet hesabıdır ve ana mali tablolarla doğrudan bağlantılı değildir.

Dış ticaret ve döviz kavramları

• Yurt dışında üretilen malın yurt içinde satın alınması ithalattır.
• Kur, bir birim yabancı paranın ulusal para karşılığıdır.
• Banknot biçimindeki yabancı paralara efektif denir; elde tutulan efektif döviz Kasa hesabının alt hesaplarında izlenir.
• Yabancı para cinsinden mevduat hesabı döviz tevdiat hesabıdır.
• Müşteriden alınan yabancı para cinsinden çekler de 101 Alınan Çekler hesabında izlenir.

İhracat kaydı ve kur farkları

• İhracat satışında döviz alt hesaplı 120 Alıcılar borçlanır, 601 Yurt Dışı Satışlar alacaklanır.
• Olumlu kur farkları 646 Kambiyo Kârları hesabının alacağına yazılır.
• Olumsuz kur farkları 656 Kambiyo Zararları hesabının borcuna yazılır.
• Döviz alış bedeli ile satış değeri arasındaki fark Kasa hesabında izlenmez, kambiyo hesaplarına gider.
• İhracat bedeli sonradan havaleyle yurda getirilirse oluşan kur farkları da aynı kambiyo kuralına bağlıdır.
• Yabancı para cinsinden alacak senedinin kur artışıyla yükselen değeri 646'da kambiyo kârı olur.

Tahakkuk kavramı

Olayların nakit akışına değil gerçekleştiği döneme göre kaydedilmesi ilkesi.

Tam açıklama kavramı

Kararları etkileyecek bilgilerin, yöntem değişiklikleri dahil, eksiksiz bildirilmesi.

Yevmiye Defteri

İşlemlerin tarih sırasıyla ilk kaydedildiği defter.

Büyük Defter

İşlemlerin hesaplara göre sınıflandırılarak izlendiği defter, Defteri Kebir.

Sonuç hesabı

Gelir ve giderlerin izlendiği hesap türü.

Öz kaynak

Varlıklardan borçlar düşüldüğünde kalan net varlık.

Kur

Bir birim yabancı paranın yerel para cinsinden fiyatı.

Efektif

Banknot biçimindeki yabancı para.

Döviz tevdiat hesabı

Bankada yabancı parayla açılan vadeli veya vadesiz mevduat hesabı.

646 Kambiyo Kârları

Olumlu kur farklarının alacak tarafında izlendiği hesap.

656 Kambiyo Zararları

Olumsuz kur farklarının borç tarafında izlendiği hesap.

İthalat

Yurt dışı kaynaklı malın yurt içinde satın alınması.

• Kambiyo kârı alacak, kambiyo zararı borç yazılır; 646 ve 656 numaralarını karıştırmamak gerekir.
• Yabancı para çek de 101 Alınan Çekler hesabında izlenir; efektif döviz ise Kasa'nın alt hesabındadır.
• İhracatta 120 borçlanır, 601 alacaklanır; yön sorularında bu ikiliye bakılmalıdır.
• Aktifi düzenleyen ile pasifi düzenleyen hesapları ayırmak gerekir; Kıdem Tazminatı Karşılığı gerçek borçtur.
• Muhasebe işlevleri sorusunda onaylama dışlanır; gelir hesapları ise borç bakiyesi vermez.