AUZEF Finansal Analiz Çıkmış Sorular

Finansal Analiz dersi, bilanço ve gelir tablosu gibi finansal tabloların hangi ilkelerle, hangi tekniklerle ve hangi oranlarla incelenip yorumlanacağını anlatır. Analiz türleri, standart oranlar, yatay-dikey-trend analizleri ile likidite ve finansal yapı oranları dersin ana eksenidir.

Analiz ilkeleri ve analiz türleri

• Finansal tablolar nesnel, tarafsız ve güvenilir olmalıdır; öznellik ve sahiplere ayrıcalık tanımak ilke değildir.
• Finansal analiz, tablo kalemlerinin kendi aralarındaki ve toplamla ilişkisinin tekniklerle yorumlanmasıdır.
• Kullanıcıya göre türler: dış analiz, yönetim analizi, yatırım analizi (sermaye koyanlar ve uzun vadeli borç verenler).
• Kapsama göre türler: statik analiz (tek dönem) ve dinamik analiz (birden çok dönem).

Analizin önkoşulları

• Doğrudan önkoşullar: tek düzen muhasebe sistemi ve standart oranların tespiti.
• Dolaylı önkoşullar: ekonomik ortam, sektörel ortam ve işletmenin yapısal nitelikleri.
• Sektörün koşulları ekonomik ortamdan ayrı, sektörel ortam kapsamında sayılır.

Temel finansal tablolar ve bilanço

• Temel tablolar bilanço ve gelir tablosudur.
• Bilanço belirli bir tarihteki varlık ve kaynakları gösterir; statik niteliklidir, dönemi değil tarihi esas alır.
• Net satışlar gelir tablosunda yer alır, bilançoda bulunmaz.
• Dönen varlıklara brüt işletme sermayesi de denir; normal faaliyet döngüsünden uzun sürede kullanılan varlıklar duran varlıktır.
• Bilançoda genel müdürün adı gibi bilgilerin yer alması zorunlu değildir.

Bilanço kalemlerinin sınıflandırılması

• Özel maliyetler maddi olmayan duran varlıktır; iştirakler mali duran varlıktır.
• Çıkarılmış tahviller borç kalemidir, mali duran varlık değildir; kısa vadeli borçlar arasında da sayılmaz.
• Borç senetleri reeskontu pasifi düzenleyici hesaptır; alacak senetleri reeskontu ise aktifi düzenleyicidir.
• Gelir ve gider hesapları bilanço değil gelir tablosu hesaplarıdır.
• Konusu kalmayan karşılıklar gelir tablosu kalemidir; faaliyet giderleri satışların maliyeti dışındaki ana faaliyet giderleridir.

Standart oranlar

• Standart oranlar, oran analizi sonuçlarını yorumlamak için karşılaştırma ölçütü sağlar.
• Tarihi standart oranlar işletmenin geçmiş dönem değerlerinin ortalamasıdır; önceki dönemlerle kıyas için kullanılır.
• Sektör standart oranları aynı sektördeki firmaların tablolarından her dönem hesaplanır.
• İdeal standart oranlar sektörün en başarılı işletmelerinden türetilir.
• Bütçe standart oranları, hedeflerle gerçekleşmeyi kıyaslamak için kullanılır.

Yatay, dikey ve trend analizi

• Yatay (karşılaştırmalı) analiz iki dönemi kıyaslar, değişimi tutar ve yüzde olarak bulur; önceki yılı sıfır olan kalemde yüzde hesaplanamaz.
• Dikey analiz tek döneme aittir; kalemler grup veya genel toplama bölünür, gelir tablosunda net satışlar 100 alınır.
• Örnek hesap: yüzde ile tutar verilmişse tutar ÷ yüzde ile baz büyüklük bulunur.
• Trend analizi çok yıllı verilerle eğilimi gösterir, baz yıla göre kıyaslar ve dinamik bir analizdir.
• Tek bir teknikle yetinmek gerekmez; birden çok teknik daha sağlıklı sonuç verir.

Likidite oranları

• Kısa vadeli borç ödeme gücünü ve işletme sermayesi yeterliliğini ölçer.
• Cari oran = dönen varlıklar ÷ kısa vadeli borçlar; yaklaşık 2 olması istenir.
• Net işletme sermayesi = dönen varlıklar − kısa vadeli borçlar.
• Asit test oranı stoklar hariç dönen varlıklara dayanır; 1 civarı yeterli sayılır.
• Nakit oran hazır değerlerin kısa vadeli borçlara bölünmesiyle bulunur.
• Stok bağımlılık oranı, hazır değer ve menkul kıymetler düşülmüş kısa vadeli borcun stoklara oranıdır.

Finansal yapı oranları

• Finansal kaldıraç oranı = yabancı kaynaklar ÷ toplam kaynaklar; borçlanma düzeyini gösterir.
• Finansman oranı = özkaynaklar ÷ yabancı kaynaklar; kaldıraç %50 ise finansman oranı 1, %75 ise yaklaşık %33'tür.
• Özkaynaklar ÷ toplam kaynaklar özkaynaklardan yararlanma düzeyini verir.
• Sermaye çarpanı = toplam aktifler ÷ ödenmiş sermaye; yükselmesi borca dayalı finansmana yönelişi gösterir.
• Finansmanı özkaynağa kaydırmak finansman oranını kesin artırır.

Statik analiz

Yalnızca tek döneme ait verilerin birbiriyle ilişkisinin incelenmesidir.

Dinamik analiz

Birden çok döneme ait verilerin incelendiği analizdir; trend analizi buna örnektir.

Dış analiz

İşletme dışındakilerin kamuya açıklanan raporlarla yaptığı analizdir.

Yönetim analizi

İşletme yönetiminin kararlarına dayanak olmak üzere tüm finansal verilerle yapılan analizdir.

Yatırım analizi

Sermaye koyanların ve uzun vadeli borç verenlerin yaptığı analizdir.

Yatay analiz

İki dönemin verilerini kıyaslayarak tutar ve yüzde değişimini bulan tekniktir.

Dikey analiz

Tek dönemde her kalemin grup ya da genel toplama yüzdesine bakan tekniktir.

Trend analizi

Kalemlerin baz yıla göre uzun vadeli eğilimini ve geleceğe dönük ilişkileri gösterir.

Cari oran

Dönen varlıkların kısa vadeli borçları karşılama düzeyini gösteren genel likidite oranıdır.

Asit test oranı

Stoklar çıkarıldıktan sonra kalan dönen varlıkların kısa vadeli borçlara oranıdır.

Finansal kaldıraç oranı

Yabancı kaynakların toplam kaynaklara oranıdır.

Sermaye çarpanı

Toplam aktiflerin ödenmiş sermayeye bölünmesiyle bulunan orandır.

• Bilanço belirli bir tarihi gösterir ve statiktir; belirli bir dönemin sonucunu gösteren tablo gelir tablosudur.
• Doğrudan önkoşullar (tek düzen muhasebe, standart oranlar) ile dolaylı önkoşullar (ekonomik, sektörel ortam, yapı) karıştırılmamalıdır.
• Baz yıl ve eğilim yüzdeleri trend analizine, net satışı 100 almak dikey analize aittir.
• Finansal kaldıraç oranı yabancı kaynak/toplam kaynak, finansman oranı özkaynak/yabancı kaynaktır; paydalar farklıdır.
• Soruda hangi kalemin hangi gruba (maddi, maddi olmayan, mali duran varlık veya borç) ait olduğuna dikkat edilmelidir.