AUZEF Gazetecilik Türleri Çıkmış Sorular

Ders, gazetecilik türlerini ele alır: afet, ekonomi, magazin, polis-adliye, sağlık, spor, yaşam tarzı, yerel ve yurttaş gazeteciliği ile yeni medya ve sanat kavramlarını tanıtır. Her türün konuları, kaynakları, ilkeleri ve tarihsel kilometre taşları öne çıkar.

Afet haberciliği ve risk toplumu

• Risk toplumu çalışmalarıyla tanınan Ulrich Beck Alman bir sosyologdur.
• Toplumsal dönüşümle birlikte tehlike ve risk kavramlarının içeriği değişmiştir; aynı kaldığı görüşü yanlıştır.
• Afet haberlerinde başvuru kaynağı olarak ekonomi uzmanları yer almaz.
• Afet haberlerinin içeriği, izleyicinin afet karşısındaki tavrını ve haber söylemine tutumunu da yansıtır.

Ekonomi gazeteciliği

• Financial Times İngiltere'de yayın hayatına başlamıştır; Ekonomi Muhabirleri Derneği 1987'de kurulmuştur.
• Business Week, Fortune, Economist ve Forbes ekonomi dergisidir; Elle moda ve yaşam dergisidir.
• Serbest piyasa ekonomisi yabancı sermayeyi sınırlamaz, destekler.
• Ekonomi basını belirsizlikleri gidermekle yükümlüdür; çoğaltmak görevi değildir.
• Doğal gaz fiyatlarındaki artış gibi bireyi ve hanehalkını ilgilendiren konular mikro habercilik alanındadır.
• Servis şefi, muhabirlerin haber toplama sürecinin her evresini bilmek durumundadır.
• Borsa, memur zammı, işsizlik, vergi artışı ekonomi haberidir; Dünya Kupası maçları spor haberidir.

Yeni medya ve internet

• Dünya çapında ağın (www) geliştiricisi Tim Berners-Lee'dir.
• Enformasyon toplumu yerine ağ toplumu terimini M. Castells tercih eder.
• Türkiye'nin ilk internet gazetesi olarak XN bilinir.
• Almanya'da geleneksel medyanın görevini yaptığına inanılır, bloglara kuşkuyla bakılır.
• Yılın İnsanı seçimini Time dergisi yapar.

Sanat ve görsel kavramlar

• Bale dil sanatları kapsamında sayılmaz ve dijital sanatın çalışma alanı da değildir.
• Resimde ön plan ile arka plan arasındaki uzaklık hissine derinlik denir.
• Pop-Art'ın Amerika'da doğduğu ifadesi yanlış olarak sorulmuştur.

Magazin ve polis-adliye haberciliği

• Hürriyet Gazetesi 1948'de yayımlanmaya başlamıştır.
• Magazin haberciliği spor alanıyla birlikte gelişmiştir.
• Türkiye'de popüler kültür 1980'lerde yaygınlaşıp ivme kazanmıştır.
• Magazin sıradan bireylerin yaşamını konu edinmez; magazinin gazete eklerinde başladığı bilgisi de yanlıştır.
• Polis-adliye haberlerinin yer aldığı bölüm halk arasında 3. sayfa diye anılır.
• Televizyon haberlerinin yaklaşık yüzde 30'unu polis-adliye haberleri oluşturur.
• Kovuşturma, iddianamenin kabulüyle başlar ve hükmün kesinleşmesine dek sürer.
• Ekonomistler adliye muhabirinin kaynağı değildir.

Sağlık ve spor haberciliği

• Çocuk sayılan yaş aralığı 0-18'dir.
• Medya sağlık haberlerine yer ayırır; ayırmadığı görüşü yanlıştır.
• Sağlık muhabiri kararsızken haber vermez; tek kaynağa dayanmak ilkelere aykırıdır, farklı bakış açılarına yer verilmelidir.
• Sağlık Muhabirleri Derneği 2010'da kurulmuştur; ekonomistler sağlık haberinin kaynağı sayılmaz.
• İlk spor dergisi Futbol 1910'da yayımlanmıştır.
• Rıdvan Dilmen Spor Haberleri Ajansı'nın kurucuları arasında değildir; Güneri Civaoğlu spor yazarı değildir.
• Film festivali spor haberciliğinin alanına girmez; 1980'lerde spor basınında ağırlık tenis yazılarında değildi.

Yaşam tarzı ve yerel gazetecilik

• Yaşam tarzı kavramı gündelik yaşam sosyolojisinde 1970'lerden itibaren öne çıkmıştır.
• 1980'lerde tüketim azalmamış, artmıştır.
• Doğalgaza zam yaşam tarzı sayfalarının içeriği değildir.
• Yerel radyo ve televizyonların yaygınlaşması gazetelerin reklam gelirlerini etkilemiştir.
• Devlet personeli kadro ilanı yerel gazetelerin gelir kaynağı sayılmamıştır.
• Yalnızca belli bayilerde satılmak bir pazarlama yöntemi değildir.
• Gazete sahiplerinin hepsi gazetecilik eğitimi görmemiştir; Gazete İstanbul yerel gazete örneğidir.

Yurttaş gazeteciliği ve bilgi edinme

• Magazin haberleri yurttaş gazeteciliğinin işlediği konulardan değildir.
• Kamusal alan kavramı Habermas'a aittir.
• ABD'de yurttaş gazeteciliği 1990'larda ortaya çıkmıştır.
• Oh My News sitesi Güney Kore'de kurulmuştur.
• ABD'de Bilgi Edinme Özgürlüğü Yasası 1966'da yürürlüğe girmiştir.
• Bilgi edinme hakkı ilk kez 1766'da İsveç'te hukuki güvenceye kavuşmuştur.

Risk toplumu

Ulrich Beck'in üzerinde çalıştığı, modern sonrası dönüşümde risklerin öne çıktığı toplum anlayışı.

Virman

Bir hesaptaki paranın başka bir hesaba aktarılması işlemi.

Mikro habercilik

Bireyleri ve hanehalkını doğrudan ilgilendiren ekonomik konuları ele alan haberlik düzeyi.

Ağ toplumu

Castells'in enformasyon toplumu yerine tercih ettiği kavram.

Derinlik

Resimde ön plan ile arka plan arasındaki uzaklık hissi.

3. sayfa haberleri

Gazetede polis-adliye haberlerinin yer aldığı bölüm için halk arasındaki ad.

Kovuşturma

İddianamenin kabulüyle başlayıp hükmün kesinleşmesine kadar süren aşama.

Kamusal alan

Habermas'ın geliştirdiği kavram; yurttaş gazeteciliği tartışmalarında geçer.

Yurttaş gazeteciliği

Yurttaşların haber üretimine katıldığı gazetecilik hareketi; Oh My News örneğidir.

Bilgi edinme özgürlüğü

Yurttaşın kamu bilgisine ulaşma hakkı; ilk kez İsveç'te 1766'da güvence altına alınmıştır.

• Soru kökündeki değildir, yanlıştır, bulunmaz gibi olumsuz ifadelere dikkat edilmeli; çoğu soru ters mantıkla sorulur.
• Ekonomistler hem adliye hem sağlık haberinin kaynakları arasında yanlış seçenek olarak çıkar.
• Bale, dil sanatları ve dijital sanat sorularında yanlış seçenektir.
• Yıl soruları sık çıkar: 1766 İsveç, 1966 ABD, 1987 Ekonomi Muhabirleri, 2010 Sağlık Muhabirleri, 1910 Futbol, 1948 Hürriyet.
• Almanya iki soruda yanıttır: Ulrich Beck'in ülkesi ve bloglara kuşkuyla bakılan ülke.