AUZEF Genel Kimya Çıkmış Sorular

Genel Kimya dersi madde ve ölçme temellerinden başlayarak atom yapısı, periyodik özellikler, kimyasal bağlar, gazlar, stokiyometri, çözeltiler, denge, asit-baz ve nükleer kimyayı kapsar. Sınavda hem kavram bilgisi hem de kısa hesaplar istenir.

Madde, karışımlar ve değişimler

• Homojen karışımda bileşenler her yerde eşit dağılır; tuzlu su, hava ve şekerli su çözeltidir. Sis ise heterojendir.
• Fiziksel değişimde madde türü korunur: hâl değişimi ve çözünme. Yeni madde oluşuyorsa değişim kimyaseldir; kâğıdın yanması gibi.
• Kütle madde miktarıdır ve yere göre değişmez; ağırlık yer çekimi kuvvetidir ve ortama göre değişir.
• Kromatografi, bileşenleri durağan ve hareketli faz arasındaki dağılım farkıyla ayırır.
• Hava gaz-gaz çözeltisidir; çoğunluktaki azot çözücü, diğer gazlar çözünendir.

Atom modelleri ve kuantum sayıları

• Dalton atomu bölünemez tanecik sayar; Thomson modelinde negatif yükler pozitif yüklü kürenin içine düzgün yerleşmiştir.
• Katyonda proton sayısı elektrondan fazladır; anyonda elektron fazladır; nötr atomda eşittir.
• Baş kuantum sayısı enerji düzeyini, açısal momentum sayısı orbital biçimini, manyetik sayı yönelimi, spin sayısı dönüş yönünü belirler.
• n=2, l=1 değerleri 2p orbitalini gösterir.
• Kütle numarası proton ve nötron toplamıdır; elektron dizilimi s, p, d, f alt kabuklarıyla yazılır.
• Eşleşmemiş elektron taşıyan tanecikler paramanyetiktir.

Periyodik cetvel ve özellikler

• Periyotta soldan sağa atom çapı küçülür; iyonlaşma enerjisi ve ametalik özellik artar. Grupta aşağı inildikçe çap büyür.
• İyonlaşma enerjisi, gaz hâlindeki atomdan elektron koparmak için gereken enerjidir.
• Toprak alkali metaller IIA grubundadır; p bloğu 13-18. gruplardır, klor bu bloktadır.
• Geçiş metallerinin bileşikleri renkli ve paramanyetik olup birden çok değerlik alır, katalizör ve kompleks oluşturur.
• Lantanit ve aktinitler iç geçiş metalidir; uranyum aktinittir.

Bileşikler, adlandırma ve bağlar

• Yükseltgenme basamağı nötr bileşikte toplamın sıfır olmasından bulunur; NaClO₄ içinde klor +7'dir.
• Değişken değerlikli metallerde yük romen rakamıyla yazılır: kurşun(II) klorür, civa(I) iyodür, mangan(IV) oksit.
• Ametal-ametal arasında kovalent bağ vardır; H₂S ve CO₂ iyonik değildir.
• VSEPR: SF₆ oktahedral ve d²sp³; ClF₃ elektron grubu geometrisi üçgen çiftpiramit; XeF₂ doğrusaldır, 180°.
• Merkez atomda yalnız çift yoksa (BF₃) bu çift bağ düzenini değiştirmez; SF₄ merkez atomunun formal yükü sıfırdır.
• Elektronegatifliği farklı atomlar polar bağ yapar; bükülmüş SF₂ kutupludur.

Gazlar ve moleküller arası kuvvetler

• PV=nRT; sabit P ve T'de hacim mol sayısıyla doğru orantılıdır (Avogadro). Sabit hacimde basınç sıcaklıkla orantılıdır (Gay-Lussac).
• 1 atm 760 mmHg'dir (76 cmHg). Yoğunluk d = PM/RT ile bulunur.
• Dalton yasasında kısmi basınç mol kesri çarpı toplam basınçtır.
• Gazlar maddenin en düzensiz hâlidir, kabın biçimini alır ve karışınca homojen karışım verir. Basınç, moleküllerin çeperlere çarpmasından doğar.
• Apolar moleküllerde London kuvvetleri etkindir (CH₄); H₂O₂ hidrojen bağı nedeniyle sıvıdır.
• Sıcaklık artınca buhar basıncı yükselir; yüzey gerilimi ve viskozite azalır. Kohezyon aynı tür, adezyon farklı tür moleküller arası çekimdir.

Stokiyometri ve verim

• Önce denklem denkleştirilir, sonra mol oranlarıyla hesap yapılır; metanol yanmasında 2CH₃OH + 3O₂ → 2CO₂ + 4H₂O.
• Mol = kütle / molar kütle; atom sayısı mol çarpı Avogadro sayısıyla bulunur.
• Teorik verim hesapla bulunan en fazla üründür; gerçek verim deneyde elde edilendir.
• Yüzde verim = gerçek verim / teorik verim × 100.
• Sınırlayıcı reaktan tamamen biter, diğer reaktanlardan artan kalabilir.

Denge, asit-baz ve çözeltiler

• Le Chatelier ilkesine göre denge, uygulanan etkiyi azaltacak yöne kayar; endotermik tepkimede sıcaklık artışı ürünlere kaydırır.
• Toplanan tepkimelerde K değerleri çarpılır; katsayıyla çarpmada K üs olur. Kp ürün kısmi basınçlarının kuvvetlerinden oluşur.
• Arrhenius H⁺ ve OH⁻ verenleri asit ve baz sayar; Brönsted-Lowry proton verici-alıcı ve konjuge çiftle ilgilidir; Lewis elektron çiftine dayanır.
• Kuvvetli asit ve bazlar tamamen iyonlaşır; 0,01 M NaOH için pH 12'dir.
• İyonun su molekülleriyle sarılması hidratlaşmadır; polar çözücülerde kısmi yükler bulunur.

Nükleer kimya ve laboratuvar

• Gama ışıması yüksüz ve kütlesizdir; pozitron elektronun karşıt parçacığıdır.
• Fizyon ağır çekirdeğin bölünmesi, füzyon hafif çekirdeklerin birleşmesidir.
• Yarı ömür hesabında geçen süre kaç yarı ömre denk geliyorsa miktar o kadar kez yarıya iner.
• Nuçe hunisi vakumla süzme içindir; desikatör nemden korur; yaraya alkol veya iyot sürülmez.
• Organik bileşikler karbon içerir; terimi ilk kullanan Berzelius, üreyi sentezleyen Wöhler'dir.

Çözelti

Farklı atom ya da moleküllerin birbirine karışmasıyla oluşan homojen karışımdır.

Katyon / anyon

Elektron kaybeden atom pozitif yüklü katyon, elektron kazanan negatif yüklü anyon olur.

İyonlaşma enerjisi

Gaz hâlindeki atomdan elektron koparmak için gereken enerjidir.

Paramanyetik

Eşleşmemiş elektronu bulunan ve manyetik alana çekilen tanecik özelliğidir.

Gerçek verim

Deneyde fiilen elde edilen ürün miktarıdır; genellikle teorik verimden azdır.

Dipol

Elektronegatifliği farklı atomlar arasında polar bağ içeren, yük dağılımı dengesiz moleküldür.

Hidratlaşma

İyonun su molekülleriyle çevrelenmesidir.

Redoks

Yükseltgenme basamaklarının değiştiği, elektron alışverişi olan tepkimedir.

Kromatografi

Bileşenleri durağan ve hareketli faz arasındaki dağılım farkıyla ayıran yöntemdir.

Fizyon

Ağır çekirdeğin daha küçük çekirdeklere bölünmesi olayıdır.

Kohezyon

Aynı tür moleküller arasındaki çekim kuvvetidir.

Le Chatelier ilkesi

Dengedeki sistem dış etkiyi azaltacak yönde tepki verir.

• Kohezyon (aynı tür) ile adezyon (farklı tür), fizyon ile füzyon, katyon ile anyon sık karıştırılır.
• Hesap sorularında önce denklemi denkleştirmek, sonra mol dönüşümü yapmak gerekir.
• Değişken değerlikli metallerin adında yük belirtilmelidir; kurşun klorür tek başına eksik ad sayılır.
• Periyot ve grup eğilimleri zıt yönlüdür; atom çapı büyüdükçe iyonlaşma enerjisi genelde azalır.
• Asit-baz kuramlarını ayırmak için ayırt edici ifadeye bakılmalıdır: H⁺/OH⁻ Arrhenius, proton alışverişi Brönsted-Lowry.